70% người Mỹ phản đối trung tâm dữ liệu AI, trở thành vấn đề bầu cử

Làn sóng phản đối trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) tại Mỹ đang vượt ra khỏi phạm vi khiếu nại địa phương để trở thành một vấn đề tranh cử. Bất mãn xoay quanh giá điện, lượng nước tiêu thụ, tiếng ồn và các ưu đãi thuế ngày càng lớn, khiến ngay cả Đảng Cộng hòa vốn theo đường lối thân doanh nghiệp cũng bắt đầu lo ngại về gánh nặng chính trị từ vấn đề này.

Theo khảo sát của Gallup thực hiện từ ngày 2 đến 18 tháng 3, có tới 70% người Mỹ phản đối việc xây dựng trung tâm dữ liệu AI tại khu vực mình sinh sống. Trong đó, 48% người được hỏi trả lời ở mức "phản đối mạnh mẽ", và ngay cả trong nhóm cử tri Đảng Cộng hòa, tỷ lệ phản đối mạnh mẽ cũng lên tới 39%.

Lý do phản đối tập trung vào việc tiêu thụ tài nguyên và tác động môi trường. Những người phản đối trong khảo sát của Gallup cho biết nguyên nhân chính là lượng nước và điện tiêu thụ, tiếng ồn và ô nhiễm, sự thay đổi môi trường sống tại địa phương, cùng gánh nặng chi phí công.

Điều này cho thấy vấn đề không nằm ở việc ủng hộ hay phản đối bản thân công nghệ AI, mà nằm ở áp lực lên lưới điện và chi phí sinh hoạt tại khu vực đặt trung tâm dữ liệu. Các trung tâm dữ liệu quy mô lớn tiêu tốn lượng điện và nước khổng lồ để vận hành máy chủ và làm mát, nên tại các địa phương đặt cơ sở, vấn đề đầu tư lưới truyền tải, phân bổ chi phí điện và cấp phép môi trường cũng được đặt ra cùng lúc.

Giới chính trị Mỹ cũng đã lên tiếng cảnh báo. Axios đưa tin Ủy ban Thượng viện Quốc gia của Đảng Cộng hòa (NRSC) đã gửi một bản ghi nhớ tới các doanh nghiệp AI, trong đó chỉ ra rằng tâm lý phản đối trung tâm dữ liệu tại Ohio đang trở thành gánh nặng cho nỗ lực bảo vệ ghế Thượng viện của đảng này.

Bản ghi nhớ yêu cầu các doanh nghiệp AI phải giải thích rõ "ai được hưởng lợi và ai phải trả chi phí". Điều này đồng nghĩa việc chỉ quảng bá trung tâm dữ liệu như biểu tượng tăng trưởng kinh tế sẽ khó xoa dịu lo ngại của cử tri địa phương về gánh nặng chi phí.

Chính quyền các bang cũng đang chuyển hướng sang siết chặt quản lý. Chính quyền bang Pennsylvania đã công bố tiêu chuẩn 'GRID' vào ngày 27 tháng 5. Theo đó, các nhà phát triển trung tâm dữ liệu muốn nhận hỗ trợ và ưu đãi thuế từ bang phải đáp ứng các điều kiện về ngăn chặn việc chuyển gánh nặng giá điện sang người dân, minh bạch thông tin, sự tham gia của cộng đồng địa phương và tiêu chuẩn môi trường.

Văn phòng Thống đốc bang New York cho biết đã thực thi lệnh tạm hoãn một năm đối với các trung tâm dữ liệu siêu quy mô (hyperscale) lớn kể từ ngày 14 tháng 7. Chính quyền bang đưa ra lý do bảo vệ người nộp tiền điện, môi trường và lưới điện, phản ánh nhận định rằng các trung tâm dữ liệu lớn mới có thể làm gia tăng nhu cầu điện và gánh nặng đầu tư lưới truyền tải.

Trung tâm dữ liệu siêu quy mô là loại cơ sở cực lớn được trang bị máy chủ, hệ thống điện và làm mát quy mô lớn để phục vụ các dịch vụ đám mây và AI. Khi nhu cầu huấn luyện và suy luận mô hình AI càng tăng, lượng điện tiêu thụ của các cơ sở này cũng tăng theo, khiến vấn đề ai sẽ gánh chi phí cho lưới điện địa phương trở thành trọng tâm tranh cãi.

Về phía ngành công nghiệp, Liên minh Trung tâm Dữ liệu (Data Center Coalition) đã lên tiếng phản bác. Trong tài liệu công bố hồi tháng 5, tổ chức này khẳng định không có bằng chứng lịch sử nào cho thấy trung tâm dữ liệu đã đẩy giá điện sinh hoạt tăng lên trong cơ chế giá hiện hành, đồng thời nhấn mạnh rằng trung tâm dữ liệu tạo ra nguồn thu thuế và hiệu ứng kinh tế tích cực.

Ngược lại, người dân và giới chính trị địa phương lại đặt vấn đề về cách phân bổ ưu đãi thuế và chi phí lưới điện. Dù có kỳ vọng rằng việc thu hút trung tâm dữ liệu sẽ tạo thêm việc làm và nguồn thu thuế, nhưng lo ngại rằng chi phí nâng cấp lưới điện và gánh nặng môi trường sẽ đổ lên vai người dân địa phương cũng ngày càng lớn.

Theo AP, làn sóng phản đối trung tâm dữ liệu đã lan rộng thành các cuộc tranh luận về bầu cử và chính sách tại nhiều bang như Pennsylvania, Texas, Arizona, New York và Illinois. Thống đốc bang Pennsylvania Josh Shapiro và Thống đốc bang Texas Greg Abbott, vốn có lập trường ủng hộ thu hút trung tâm dữ liệu, cũng đã điều chỉnh sang hướng xem xét chặt chẽ hơn về chi phí điện, cấp phép và ưu đãi thuế.

Đối với độc giả quan tâm đến ngành AI, cuộc tranh luận này cho thấy chi phí hạ tầng AI đang trở thành vấn đề thực tế. Các doanh nghiệp nằm trong chuỗi cung ứng AI như Nvidia(NVDA), Microsoft(MSFT) và Amazon(AMZN) sẽ phải đồng thời đáp ứng các điều kiện về đảm bảo nguồn điện, cấp phép tại địa phương và sự chấp thuận của người dân, song song với nhu cầu tính toán ngày càng tăng.

Trước đó, TokenPost cũng đã đưa tin về xu hướng các trung tâm dữ liệu AI gặp trở ngại do phản đối của địa phương và việc một số bang tại Mỹ cắt giảm ưu đãi cho trung tâm dữ liệu và siết chặt gánh nặng chi phí. Tranh cãi lần này cho thấy làn sóng đầu tư AI không chỉ được lý giải bằng nhu cầu chất bán dẫn và điện toán đám mây, mà còn chịu ràng buộc từ lưới điện và chính trị địa phương.

Giống như hoạt động đào Bitcoin(BTC), các trung tâm dữ liệu AI cũng đang đối mặt với xung đột địa phương xoay quanh việc sử dụng điện. Tuy nhiên, tác động cụ thể của vấn đề này đến giá tài sản mã hóa hay các mã cụ thể hiện chưa được thể hiện bằng số liệu xác thực.

Nguồn tham khảo: khảo sát của Gallup, bài viết của Axios về bản ghi nhớ của NRSC, bài viết của AP về các thống đốc bang và bầu cử, thông báo của Văn phòng Thống đốc bang New York, tài liệu của Liên minh Trung tâm Dữ liệu (Data Center Coalition).