88,51 USD: Dầu Brent tăng do Mỹ dọa trừng phạt Iran

Giá dầu Brent tăng lên mức 88,51 USD/thùng trên thị trường Mỹ vào rạng sáng ngày 15 theo giờ Hàn Quốc, phản ánh trở lại rủi ro từ lệnh trừng phạt Iran và căng thẳng tại eo biển Hormuz. Dầu thô WTI cũng tăng lên 82,79 USD/thùng.

Scott Bessent (Scott Bessent), Bộ trưởng Tài chính Mỹ, cho biết trong cuộc phỏng vấn với Newsmax rằng tuần tới Washington sẽ công bố các biện pháp kinh tế “chưa từng có” nhằm vào Iran. Ông không tiết lộ cụ thể đối tượng và cách thức áp dụng.

Đà tăng giá dầu trong ngày không chỉ đến từ cảnh báo trừng phạt bổ sung, mà còn phản ánh vụ tấn công tàu chở dầu tại eo biển Hormuz cùng căng thẳng khu vực. Theo Barron's, giá dầu Brent đã tăng hơn 5% tính theo tuần.

Tuyên bố lần này không hẳn là khởi đầu của một chính sách mới, mà giống tín hiệu siết chặt thêm mạng lưới gây áp lực vốn đã được mở rộng với Iran. Kể từ tháng 4, Bộ Tài chính Mỹ đã lần lượt trừng phạt hoạt động xuất khẩu dầu, mạng lưới vận tải biển, kênh chuyển đổi tiền tệ và các sàn giao dịch tài sản số của Iran.

Trong thông báo ngày 2/6, Bộ Tài chính Mỹ đã trừng phạt Nobitex, sàn giao dịch tài sản số lớn nhất Iran, cùng 3 sàn giao dịch tài sản số khác của nước này. Bộ Tài chính cho biết đây là một phần của chiến dịch “Economic Fury”, đồng thời cáo buộc chính quyền Iran lợi dụng tài sản số để né tránh trừng phạt và chuyển tiền.

Trong cùng thông báo, ông Bessent nói: “Bộ Tài chính sẽ tiếp tục theo dõi dòng tiền, dù đi qua hệ thống ngân hàng hay tài sản số”. Phát biểu này cho thấy lệnh trừng phạt nhằm vào Iran không chỉ hướng đến hệ thống tài chính truyền thống, mà còn nhắm cả vào dòng tiền qua các sàn giao dịch và ví tài sản số.

Áp lực trên thị trường dầu mỏ cũng tiếp diễn. Ngày 24/4, Bộ Tài chính Mỹ đã trừng phạt Hengli Petrochemical, nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc, cùng khoảng 40 công ty vận tải biển và tàu thuyền liên quan. Bộ Tài chính cho biết các nhà máy lọc dầu quy mô nhỏ của Trung Quốc, thường được gọi là “teapot”, là bên mua chủ lực giúp duy trì nền kinh tế dầu mỏ của Iran.

Reuters dẫn lời ông Bessent cho biết lượng dầu Iran mà Trung Quốc mua đã giảm khoảng 40% trong vài tháng gần đây. Phát biểu này củng cố lập luận của chính quyền Mỹ rằng các lệnh trừng phạt nhắm vào nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc đã thực sự khiến lượng nhập khẩu sụt giảm.

Mạng lưới vận tải biển cũng nằm trong diện bị trừng phạt. Ngày 14/7, Bộ Tài chính Mỹ đã bổ sung hơn 50 cá nhân, pháp nhân và tàu thuyền vào mạng lưới vận tải biển và né tránh trừng phạt liên quan đến Mohammad Hossein Shamkhani.

Ông Bessent cho biết mạng lưới này là hạ tầng tài chính đe dọa an ninh quốc gia Mỹ và ngành vận tải biển toàn cầu. Đến ngày 24/7, Mỹ tiếp tục chỉ định 4 cá nhân và 9 pháp nhân thuộc mạng lưới né tránh trừng phạt của Babak Zanjani.

Khi mạng lưới trừng phạt càng mở rộng, thị trường không còn chỉ chú ý đến việc “bổ sung đối tượng mới”, mà quan tâm nhiều hơn đến những vùng trống còn sót lại. Hoạt động xuất khẩu dầu vận hành dựa trên nhiều yếu tố cùng lúc như cơ cấu sở hữu tàu, bảo hiểm, sử dụng cảng biển và hệ thống thanh toán, nên khi một kênh bị chặn, động cơ để chuyển sang kênh khác sẽ xuất hiện.

Trong cấu trúc này, tài sản số từ lâu được xem là kênh hỗ trợ cho việc thanh toán và chuyển tiền. Diễn biến lần này cũng cho thấy lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ và tài sản số không tách biệt, mà cùng nằm trong một mạng lưới giám sát dòng tiền.

Tuy vậy, hiệu quả thực tế của các biện pháp trừng phạt bổ sung vẫn khó khẳng định chắc chắn. AP nhận định các lệnh trừng phạt hiện có đã làm giảm đáng kể khả năng xuất khẩu và tiếp cận ngoại tệ của Iran, nhưng các lệnh trừng phạt trên diện rộng không phải lúc nào cũng làm thay đổi mục tiêu chính sách. Một số bài phân tích thuộc nhóm The Wall Street Journal cũng cho rằng những công cụ trừng phạt còn lại có thể chỉ mang lại hiệu quả hạn chế.

Biện pháp mà ông Bessent đề cập hiện mới dừng ở mức sẽ công bố “vào tuần tới”. Trước khi có thông báo chính thức, đối tượng và phạm vi áp dụng vẫn chưa được tiết lộ.

Thị trường Việt Nam cũng nằm trong nhóm cần theo dõi song song cả biến động giá dầu lẫn rủi ro trừng phạt. Việt Nam phụ thuộc khá lớn vào nhập khẩu năng lượng nên nhạy cảm với biến động giá dầu quốc tế, trong khi các lệnh trừng phạt nhắm vào sàn giao dịch tài sản số cũng liên quan trực tiếp đến việc rà soát tuân thủ đối với các sàn giao dịch và ví tài sản số ở nước ngoài. Các biện pháp kinh tế bổ sung mà ông Bessent đề cập dự kiến sẽ được công bố trong tuần này.