10 tàu/ngày qua Hormuz: Xuất khẩu dầu vùng Vịnh phục hồi chậm

Lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz đã giảm xuống còn khoảng 10 tàu mỗi ngày, trong khi đà phục hồi xuất khẩu dầu thô từ vùng Vịnh cũng bị trì hoãn do các vụ tấn công tàu chở dầu và chiến dịch phong tỏa của quân đội Mỹ. Lượng dầu xếp tại các cảng của Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Iraq đã tăng lên kể từ tháng 7, nhưng lưu lượng qua eo biển vẫn còn cách xa mức trước chiến tranh.

Straits.live, trang chuyên theo dõi lưu lượng qua eo biển Hormuz, cho biết số tàu đi qua trong ngày 23/7 chỉ là 10 chiếc. Theo trang này, lưu lượng trung bình thời bình trước chiến tranh vào khoảng 88 tàu mỗi ngày. Dữ liệu vận hành công khai thường được cập nhật trễ và có thể được điều chỉnh sau đó, nên khó khẳng định xu hướng chỉ dựa trên số liệu của một ngày.

Các vụ tấn công tàu chở dầu tiếp tục làm chao đảo đà phục hồi lưu thông. Theo hãng tin AP, hai tàu chở dầu của Công ty Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) đã bị máy bay không người lái tấn công khi đang đi qua eo biển Hormuz ngày 14/8, và một tàu khác của ADNOC cũng bị tấn công vào ngày hôm sau. Bộ Ngoại giao UAE cáo buộc Iran đứng sau các vụ việc, nhưng phản ứng chính thức từ phía Iran vào thời điểm đó vẫn chưa được xác nhận.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cũng xem tình hình căng thẳng tại eo biển là yếu tố cốt lõi trong các chiến dịch quân sự. Tướng Brad Cooper (Brad Cooper), Tư lệnh CENTCOM, đã đến thăm tàu sân bay USS Lincoln đang đồn trú tại biển Ả Rập vào ngày 16/8. AP đưa tin USS Lincoln đang hỗ trợ chiến dịch phong tỏa các cảng của Iran và đã hoạt động liên tục trên biển hơn 240 ngày.

Các chỉ số xuất khẩu lại cho thấy tín hiệu phục hồi sớm hơn so với tình hình lưu thông qua eo biển. Saudi Aramco đã nối lại việc xếp dầu thô tại cảng Ras Tanura ở vùng Vịnh vào ngày 26/6, sau khoảng 4 tháng gián đoạn. Vào thời điểm đó, hai tàu chở dầu siêu lớn (VLCC) đang xếp hàng, trong khi một tàu khác chờ gần đó.

Aramco đã ngừng xếp hàng tại Ras Tanura kể từ ngày 8/3 và chuyển hướng xuất khẩu qua cảng Yanbu trên Biển Đỏ. Ras Tanura là cảng dầu thô trọng yếu ở miền đông Saudi Arabia, và khi tuyến xuất khẩu qua vùng Vịnh bị cản trở, gánh nặng sẽ dồn sang tuyến Biển Đỏ và hệ thống đường ống trên bộ.

Lượng xếp hàng của toàn bộ các nước sản xuất dầu vùng Vịnh cũng tăng trong nửa đầu tháng 7. Theo số liệu của Reuters được Gulf Times dẫn lại, xuất khẩu dầu thô và condensate của Saudi Arabia, UAE, Iraq, Kuwait và Iran đạt trung bình 12 triệu thùng/ngày, tăng khoảng 16% so với mức trung bình tháng 6. Tuy nhiên, cũng theo báo cáo này, dòng chảy qua eo biển đang chậm lại trở lại do xung đột leo thang.

Diễn biến này cho thấy đà phục hồi xuất khẩu và bất ổn lưu thông đang diễn ra song song. Các nước sản xuất dầu đang tận dụng mọi tuyến đường và cảng khả dụng để tăng lượng xếp hàng, nhưng các vụ tấn công tàu và chiến dịch phong tỏa quân sự đang gây áp lực lên phí bảo hiểm và quyết định vận hành. Chủ tàu và bên thuê tàu thường cân nhắc đồng thời rủi ro lưu thông, điều kiện bảo hiểm, thời gian chờ tại cảng và chi phí đi vòng trước khi quyết định vận hành.

Eo biển Hormuz là điểm nghẽn hàng hải nối vịnh Ba Tư với vịnh Oman. Trước chiến tranh, khoảng 1/5 lượng dầu thô và khí tự nhiên giao dịch bằng đường biển trên toàn cầu đi qua tuyến đường này. Dù có tuyến thay thế, các tuyến này khó hấp thụ hết toàn bộ khối lượng, nên gián đoạn lưu thông tác động đồng thời đến cung cầu dầu thô, cước vận tải và phí bảo hiểm.

TokenPost trước đó từng đưa tin về việc giá dầu quốc tế suy yếu trong bối cảnh đàm phán Mỹ - Iran bế tắc và Iran phủ nhận đàm phán trực tiếp. Mức 10 tàu/ngày trong dữ liệu công khai lần này cho thấy tình trạng lưu thông hạn chế vẫn đang tiếp diễn, nằm giữa hai thái cực là phong tỏa hoàn toàn và lưu thông bình thường.

Đối với ADNOC, lưu thông qua eo biển vẫn là biến số hậu cần trực tiếp. Gián đoạn lưu thông bên trong và xung quanh eo biển Hormuz có thể ảnh hưởng đến lịch trình vận chuyển và chi phí bảo hiểm của các doanh nghiệp năng lượng UAE. Các vụ tấn công tàu chở dầu lần này một lần nữa cho thấy rủi ro vận chuyển mà doanh nghiệp năng lượng UAE đang đối mặt.

Thị trường dự đoán cũng nghiêng về khả năng quá trình bình thường hóa sẽ còn kéo dài. Hợp đồng liên quan trên Polymarket, tính đến ngày 16/8, phản ánh khả năng lưu thông qua Hormuz trở lại bình thường trước ngày 31/8 chỉ ở mức 7%. Tiêu chí giải quyết của thị trường này dựa trên mức bình quân động 7 ngày của lưu lượng qua eo biển, theo dữ liệu PortWatch của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

Tuy nhiên, giá trên thị trường dự đoán chỉ phản ánh kết quả giao dịch của người tham gia, không phải một dự báo chính thức. Việc lưu thông có thực sự bình thường hóa hay không sẽ phụ thuộc vào tổng hợp nhiều yếu tố: lưu lượng tàu thực tế, mức độ xung đột quân sự, cường độ thực thi phong tỏa cảng, cùng điều kiện bảo hiểm và cước vận tải. Dù lưu lượng trong một ngày có tăng lên, việc mức bình quân động 7 ngày có phục hồi về mức thời bình hay không vẫn cần được xác nhận riêng.

Diễn biến này cũng có điểm liên kết với thị trường trong nước. Gián đoạn tại Hormuz có thể ảnh hưởng đến hợp đồng tương lai dầu thô, ngành lọc hóa dầu, kỳ vọng lạm phát và tâm lý đối với tài sản rủi ro. Tuy nhiên, chỉ với dữ liệu hiện tại, khó có thể khẳng định tác động trực tiếp đến giá các loại tài sản số như Bitcoin(BTC) hay Ethereum(ETH).

Các diễn biến đã được xác nhận cho đến nay bao gồm: Saudi Arabia khôi phục hoạt động tại Ras Tanura, xuất khẩu vùng Vịnh tăng, tàu chở dầu của ADNOC bị tấn công, và Mỹ tiếp tục duy trì phong tỏa các cảng của Iran diễn ra đồng thời. Việc lưu thông qua Hormuz có bình thường hóa hay không sẽ được xác định dựa trên số liệu bình quân động 7 ngày của IMF PortWatch tính đến ngày 31/8, cùng khả năng xảy ra thêm các vụ tấn công tàu.