2,2 tỷ USD cổ phần SpaceX lộ diện trong hồ sơ 13F của Harvard

Harvard Management Co., đơn vị quản lý quỹ của Đại học Harvard, được cho là đã công bố nắm giữ cổ phần SpaceX trị giá 2,2 tỷ USD trong hồ sơ 13F tính đến cuối tháng 6/2026. Đây là ví dụ cho thấy khoản đầu tư vào công ty chưa niêm yết mà quỹ đại học lớn rót vốn từ lâu qua thị trường cổ phần tư nhân và quỹ đầu tư mạo hiểm, nay lộ diện theo giá thị trường công khai sau khi công ty lên sàn.

Theo Fortune, đây là vị thế đơn lẻ lớn nhất mà Harvard công bố. Cùng bài viết này, tổng giá trị cổ phiếu Mỹ mà Harvard nắm giữ được nêu ở mức 4,3 tỷ USD.

Dù vậy, con số này khó có thể xem là lợi nhuận đã hiện thực hóa ngay lập tức. Fortune cho biết khoản nắm giữ nói trên có thể gồm cả cổ phiếu sở hữu trực tiếp lẫn phần phân bổ từ quỹ đầu tư tư nhân.

13F là báo cáo bắt buộc tại Mỹ đối với tổ chức đầu tư có quy mô tài sản vượt ngưỡng quy định, yêu cầu công bố danh mục nắm giữ tính đến cuối quý. Do quy định cho phép công bố trong vòng 45 ngày sau khi kết thúc quý, khoản đầu tư từng không lộ diện ở giai đoạn công ty chưa niêm yết có thể được xác nhận cùng lúc sau khi công ty lên sàn.

Cơ cấu quỹ của Harvard cũng cần được xem xét. Đại học Harvard cho biết trong tài liệu chính thức rằng quy mô quỹ tính đến cuối năm tài chính 2025 đạt 56,9 tỷ USD.

Trong đó, 80% giá trị thị trường là nguồn tiền được nhà tài trợ chỉ định sử dụng cho chương trình, khoa hoặc mục đích cụ thể. Khoản lợi nhuận chưa hiện thực hóa trên sổ sách, dù có tăng lên, vẫn tách biệt với dòng tiền mà trường đại học có thể tự do sử dụng.

SpaceX chốt giá chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng ở mức 135 USD một cổ phiếu vào ngày 11/6. Reuters đưa tin SpaceX đã bán 555,56 triệu cổ phiếu, huy động được 75 tỷ USD, còn định giá công ty tại thời điểm đó đạt 1.770 tỷ USD.

Sau đó, các đơn vị bảo lãnh phát hành thực hiện quyền mua thêm cổ phiếu, nâng tổng vốn huy động lên 85,7 tỷ USD. Quy mô đợt chào bán lớn khiến giá trị cổ phần của nhà đầu tư hiện hữu cũng biến động mạnh theo công bố và giá thị trường.

Biến động giá sau niêm yết cũng không nhỏ. Theo Reuters, cổ phiếu SpaceX từng giảm trong phiên xuống còn 132,15 USD vào ngày 16/7, thấp hơn khoảng 33% so với mức đỉnh ngay sau khi niêm yết.

Diễn biến này cho thấy khoản lợi nhuận chưa hiện thực hóa mà quỹ đại học ghi nhận không phải con số cố định. Số liệu trong hồ sơ 13F chỉ phản ánh quy mô nắm giữ tại một thời điểm nhất định, không đồng nghĩa với việc đã bán ra hay đã thu về lợi nhuận thực tế.

Một số quỹ đại học khác cũng ghi nhận thành quả từ khoản đầu tư vào SpaceX. Fortune cho biết tổ chức đầu tư của Đại học California báo cáo vị thế khoảng 1 tỷ USD, còn Đại học North Carolina và Đại học Washington ở St. Louis cũng có lãi.

Ở phía nhà đầu tư tổ chức, nhu cầu lớn đối với SpaceX được ghi nhận từ trước khi chào bán ra công chúng. Reuters cho biết BlackRock(BLK) muốn mua lượng cổ phiếu trị giá ít nhất 5 tỷ USD.

Xét theo cấu trúc thị trường, quỹ đại học thường rót vốn dài hạn vào quỹ đầu tư mạo hiểm và quỹ cổ phần tư nhân. Khi công ty mà các quỹ này nắm giữ tiến hành niêm yết, cổ phần hoặc phần phân bổ tương ứng được định giá lại theo giá thị trường công khai. Việc SpaceX niêm yết trở thành ví dụ tiêu biểu cho điểm giao thoa giữa kênh đầu tư tư nhân và công bố thông tin trên thị trường đại chúng.

Đối với nhà đầu tư, sự việc này có ý nghĩa nhiều hơn ở cách các tổ chức công bố danh mục và điểm giao thoa với thị trường cổ phiếu token hóa, hơn là ở hướng đi giá của một mã cổ phiếu cụ thể. TokenPost từng đưa tin giá trị phân tán của cổ phiếu token hóa liên quan đến SpaceX đã tăng lên sau khi niêm yết ngày 12/6.

Dù vậy, tác động trực tiếp của việc Harvard công bố nắm giữ cổ phần SpaceX đối với thị trường tài sản số hiện chưa được xác nhận. Những thay đổi tiếp theo trong danh mục sẽ tiếp tục được xác nhận qua các hồ sơ 13F trong tương lai, tính theo từng thời điểm cuối quý.