500 triệu USD tàu biển sắp được token hóa trên blockchain

ADI Chain và Shipfinex đang xúc tiến kế hoạch token hóa khoảng 35 tàu biển trị giá 500 triệu USD trên nền tảng blockchain, đưa tài sản thực (RWA) trong ngành tài chính hàng hải trở thành sản phẩm có thể giao dịch on-chain. Đây là bước đi nhằm mở rộng kênh huy động vốn cho tài chính tàu biển thương mại, vốn trước nay chủ yếu dựa vào ngân hàng và nhà đầu tư truyền thống.

Theo Cointelegraph đưa tin ngày 11 (giờ địa phương), hai công ty sẽ đưa từng tàu vào một pháp nhân mục đích đặc biệt (SPV) riêng, sau đó thiết kế token đại diện cho quyền lợi kinh tế phát sinh từ tài sản đó. Shipfinex là nền tảng token hóa tài sản hàng hải có trụ sở tại Dubai, còn ADI Chain là blockchain đặt trụ sở tại Abu Dhabi.

Cấu trúc lần này khác với cách chia quyền sở hữu pháp lý trực tiếp cho người giữ token. Token có thể đại diện cho khoản tín dụng thế chấp bằng tàu, quyền liên quan đến doanh thu cho thuê tàu, hoặc lợi ích kinh tế gắn với từng con tàu cụ thể.

SPV là pháp nhân được lập ra để giữ riêng một tài sản, tách biệt với các hoạt động kinh doanh khác. Trong tài chính tàu biển, SPV thường dùng để phân định tài sản, dòng tiền và nghĩa vụ nợ theo từng tàu. Phạm vi quyền của người giữ token cũng được xác định qua hợp đồng giữa SPV và sản phẩm token.

ADI Chain sẽ cung cấp hạ tầng phân bổ và thanh toán cho lượng token phát hành. Ở giai đoạn phân bổ và chia lợi nhuận đầu tiên, các bên dự kiến dùng stablecoin neo theo đồng dirham UAE, đô la Mỹ và một số đồng tiền khác.

Stablecoin là tài sản số được thiết kế để giữ giá trị ổn định theo một đồng tiền pháp định. Trong dự án này, stablecoin đóng vai trò cầu nối giữa token đại diện quyền lợi kinh tế từ tàu biển và công cụ thanh toán, quyết toán trên cùng một blockchain.

Thông tin này làm rõ thêm quy mô tài sản và cơ cấu vận hành cụ thể của thỏa thuận hợp tác đưa tài chính tàu biển thương mại lên blockchain mà TokenPost từng đưa tin trước đó. Tuy nhiên, việc xác định tài sản ứng viên vẫn là bước khác so với việc phát hành hoặc giao dịch token trên thực tế.

Dự án hiện vẫn đang ở giai đoạn thí điểm và chuẩn bị vận hành. Token tài sản hàng hải (MAT) chưa được phát hành công khai, và lộ trình phát hành theo quy định cũng chưa được chốt.

Quyền lợi mà nhà đầu tư nhận được cũng như điều kiện thu hồi vốn sẽ khác nhau tùy theo hồ sơ sản phẩm và cấu trúc giao dịch cụ thể của từng thương vụ.

Tàu biển là loại tài sản gắn với nhiều yếu tố đan xen, từ doanh thu vận hành đến thế chấp, bảo hiểm và hợp đồng quản lý. Trong quá trình token hóa, các bên vẫn cần xác định rõ thứ tự ưu tiên giữa các quyền và dòng tiền mà SPV nắm giữ, tiêu chuẩn nhà đầu tư đủ điều kiện tham gia, cũng như điều kiện giao dịch thứ cấp.

Theo dữ liệu của Clarksons Research, tổng giá trị đội tàu toàn cầu đang hoạt động và lượng đơn đặt đóng tàu vào đầu năm 2026 vào khoảng 2.100 tỷ USD. Con số 500 triệu USD tài sản ứng viên lần này chỉ là phần rất nhỏ trong tổng giá trị đó, nhưng cho thấy cách huy động vốn dựa trên blockchain đang được thử nghiệm trong lĩnh vực tài chính tàu biển vốn đòi hỏi nhiều vốn.

Cần phân biệt giá trị tài sản tàu biển với quy mô thị trường tài chính tàu biển. Giá trị tài sản là tổng giá trị của tàu đang hoạt động và đơn đặt đóng mới, trong khi quy mô tài chính tàu biển là tổng vốn vay và vốn đầu tư phục vụ việc đóng và mua tàu.

Thị trường token hóa tài sản thực đang mở rộng, tập trung chủ yếu ở trái phiếu chính phủ Mỹ và hàng hóa cơ bản. Theo số liệu của RWA.xyz tính đến ngày 9, tổng giá trị token tài sản thực được theo dõi đạt khoảng 38,1 tỷ USD, trong đó trái phiếu chính phủ Mỹ chiếm 16,2 tỷ USD và hàng hóa cơ bản chiếm 4,9 tỷ USD.

Token hóa tài sản thực là cách biểu diễn quyền sở hữu hoặc quyền lợi kinh tế của các tài sản như bất động sản, trái phiếu chính phủ hay hàng hóa dưới dạng token trên blockchain. Để trở thành sản phẩm tài chính thực sự vận hành được, quyền pháp lý gắn với tài sản, nghĩa vụ của bên phát hành và phạm vi có thể giao dịch đều phải được xác lập rõ ràng.

Trong báo cáo công bố ngày 10, Standard Chartered dự báo tổng giá trị tài sản token hóa on-chain có thể đạt 4.000 tỷ USD vào cuối năm 2028. Bình luận từ giới quan sát cho rằng để việc token hóa tàu biển thực sự đi đến phát hành và giao dịch, các bên cần chốt xong lộ trình phát hành theo quy định, cấu trúc quyền của từng SPV, tiêu chuẩn nhà đầu tư đủ điều kiện và điều kiện giao dịch thứ cấp trước.