Trước thềm thượng đỉnh 12-13/9, BRICS chọn mạng thanh toán thay đồng tiền chung

Khối BRICS đang dồn trọng tâm cho cuộc thảo luận rời đồng USD vào việc xây dựng mạng thanh toán xuyên biên giới, thay vì lập ra một đồng tiền chung mới, trước thềm hội nghị thượng đỉnh tại New Delhi, Ấn Độ vào ngày 12-13 tháng 9 tới.

Hội đồng Chuyên gia BRICS Nga (BRICS Expert Council Russia) cho biết Ấn Độ, với vai trò chủ tịch luân phiên năm 2026, sẽ tổ chức Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 tại New Delhi vào ngày 12-13/9. Tuyên bố Rio de Janeiro năm 2025 đã yêu cầu bộ trưởng tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương các nước thành viên tiếp tục thảo luận về Sáng kiến Thanh toán Xuyên biên giới BRICS (BRICS Cross-Border Payments Initiative).

Tuyên bố này cũng đề cập việc mở rộng khả năng liên thông giữa các hệ thống thanh toán của những nước thành viên. Thay vì lập tức tạo ra một đồng tiền duy nhất để thay thế USD, ý tưởng là kết nối hạ tầng thanh toán sẵn có nhằm gia tăng giao dịch bằng nội tệ.

Subrahmanyam Jaishankar, Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ, phát biểu tại viện nghiên cứu Chatham House ở London vào tháng 3/2025 rằng "Ấn Độ không có chính sách nào nhằm thay thế đồng USD". Ông đánh giá USD là đồng tiền dự trữ đóng góp cho ổn định kinh tế quốc tế, đồng thời cho biết nội bộ BRICS cũng chưa có lập trường thống nhất về việc rời bỏ đồng USD.

Ngân hàng Trung ương Nga (Bank of Russia) đưa ra đề xuất hợp tác tài chính trong BRICS xoay quanh thanh toán xuyên biên giới sử dụng CBDC, tiền phi tiền mặt và tài sản tài chính số. Các nội dung được đưa vào bàn thảo gồm △CBDC và tài sản tài chính số dùng cho thanh toán xuyên biên giới △chia sẻ kinh nghiệm giám sát mạng thanh toán quốc gia cùng tiêu chuẩn ISO 20022 △mở rộng thanh toán bằng nội tệ giữa các nước thành viên.

Đề xuất này không đồng nghĩa BRICS sẽ chọn Bitcoin(BTC) làm phương tiện thanh toán chính thức. Tuy vậy, việc tiền số do nhà nước dẫn dắt và hạ tầng thanh toán trở thành nghị trình chính trong chuyển tiền quốc tế và thanh toán thương mại cho thấy mối liên hệ trực tiếp với thị trường crypto.

Jim O'Neill, cựu chuyên gia kinh tế trưởng Goldman Sachs(GS), người đặt ra thuật ngữ "BRIC" vào năm 2001, nói với Reuters rằng ông từng xem các công cụ tài chính thay thế USD của BRICS là "ảo tưởng" cho đến khoảng 18 tháng trước, nhưng gần đây đã điều chỉnh một phần quan điểm nhờ tiến bộ của công nghệ thanh toán.

Dù vậy, O'Neill cũng chỉ ra rằng ngoài Ngân hàng Phát triển Mới (NDB), khó tìm ra thành tựu cụ thể nào khác mà BRICS đã đạt được. Ông cho rằng tiềm năng của công nghệ thanh toán và năng lực thực thi chính sách của các nước thành viên là hai chuyện cần tách bạch.

Số liệu dự trữ ngoại hối quý 1/2026 của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho thấy tỷ trọng đồng USD đạt 57,13%, tăng so với mức 56,42% của quý 4/2025. Hội đồng Đại Tây Dương (Atlantic Council) cũng đánh giá USD vẫn giữ vị thế áp đảo trong dự trữ ngoại hối, hóa đơn thương mại và giao dịch quốc tế.

Mỹ đang thể chế hóa hạ tầng thanh toán số dựa trên đồng USD. Tổng thống Trump đã ký Đạo luật GENIUS (GENIUS Act) vào ngày 18/7/2025, thiết lập khung pháp lý liên bang đầu tiên cho stablecoin, yêu cầu quỹ dự trữ 100% bằng USD và trái phiếu kho bạc ngắn hạn cùng các tài sản thanh khoản khác.

Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) trong báo cáo tháng 5/2026 cho biết khoảng 98% giá trị stablecoin hiện được neo theo USD. Cơ quan này nhận định việc stablecoin được sử dụng rộng rãi nhiều khả năng sẽ củng cố trật tự tiền tệ hiện có trong giai đoạn đầu. Nói cách khác, trong lúc BRICS tìm cách giảm phụ thuộc USD ở mạng thanh toán liên chính phủ, ảnh hưởng của stablecoin gắn với USD trong thanh toán crypto khu vực tư nhân vẫn có thể mở rộng.

Hệ thống thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới bằng nhân dân tệ của Trung Quốc, CIPS, cũng là hạ tầng thường được nhắc đến trong các cuộc thảo luận về mạng thanh toán BRICS. TokenPost từng đưa tin về việc Trung Quốc cải tổ cơ chế nhân dân tệ số và diễn biến tổng giao dịch lũy kế của nền tảng mBridge. BRICS dự kiến tiếp tục bàn về thanh toán xuyên biên giới và khả năng liên thông giữa các hệ thống thanh toán thành viên tại thượng đỉnh New Delhi ngày 12-13/9.