Tranh cãi "kiềm chế giá" XRP so với Bitcoin(BTC) bùng lên sau tài liệu mật của Citi(C)

Xu hướng giá dài hạn của *XRP* so với *Bitcoin(BTC)* đang bị đặt dấu hỏi, khi nhiều ý kiến cho rằng đây là kết quả của một chiến lược *“kiềm chế giá có chủ đích”*. Tranh luận bùng lên mạnh hơn sau khi cộng đồng phát hiện báo cáo nội bộ của Citi(C) năm 2021 đã âm thầm thay đổi một khái niệm cốt lõi liên quan tới “Internet of Value”.

Theo CoinDesk đưa tin ngày 20 tháng 1 năm 2024 (giờ địa phương), chuyên gia phân tích on-chain Jesse (Apex Crypto) cho biết Citi từng sử dụng cụm từ *“Regulated ‘Internet of Value’”* trong tài liệu năm 2021, sau đó lặng lẽ đổi thành *“Regulated ‘Liability Network’”*. Jesse lập luận rằng cách gọi ban đầu gợi liên tưởng trực tiếp đến tầm nhìn *Internet of Value* của Ripple, và việc đổi tên nhằm làm mờ đi sự kết nối này.

*bình luận* Việc một ngân hàng lớn như Citi thay đổi thuật ngữ trong tài liệu chiến lược không phải chuyện hiếm. Tuy nhiên, trong bối cảnh Ripple nhiều năm quảng bá khái niệm *Internet of Value*, động thái này dễ trở thành “mồi lửa” cho các giả thuyết xoay quanh vai trò tiềm ẩn của *XRP* trong hệ thống tài chính mới.

Trong khi đó, diễn biến giá *XRP* càng khiến câu chuyện thêm phần nhạy cảm. *XRP* từng đạt khoảng 3,84 USD trong chu kỳ tăng giá 2018 và chạm quanh 3,60 USD ở chu kỳ hiện tại, nhưng khoảng thời gian gần 10 năm giữa hai vùng đỉnh lại chủ yếu là trạng thái đi ngang, thiếu một xu hướng tăng trưởng bền vững. Cùng giai đoạn, *Bitcoin(BTC)* liên tục thiết lập đỉnh cao mới, phản ánh rõ rệt chênh lệch về động lực thị trường giữa hai tài sản.

Với những người tin vào vai trò hạ tầng của *Ripple* và *XRP*, việc giá trì trệ trở nên “khó lý giải” hơn nếu đặt cạnh tốc độ mở rộng mạng lưới tổ chức của Ripple và mục tiêu thiết kế của giao thức Interledger Protocol. Mô hình *“Regulated Liability Network”* do Tony McLaughlin của Citi trình bày mô tả một sổ cái dùng chung cho tiền gửi ngân hàng được mã hóa, có nhiều điểm tương đồng về mặt kiến trúc với hướng đi Ripple nhắm đến ngay từ giai đoạn đầu.

*bình luận* Nhìn ở góc độ kỹ thuật, ý tưởng về một sổ cái chung kết nối các bên trung gian tài chính chính thống – ngân hàng, tổ chức thanh toán, trung tâm bù trừ – là trục xương sống của cả RLN lẫn nhiều đề xuất của Ripple. Điều này không đồng nghĩa chúng là một, nhưng đủ để cộng đồng tìm kiếm “điểm giao nhau” giữa hai lộ trình.

Theo phân tích của Jesse, cụm từ *“Regulated Internet of Value”* ban đầu được Citi sử dụng mang hàm ý rất gần với tầm nhìn của Ripple về mạng lưới giá trị toàn cầu. Khi chuyển sang *“Regulated Liability Network”*, cách diễn đạt mới tập trung nhiều hơn vào “nghĩa vụ nợ” được token hóa, qua đó giảm bớt liên tưởng trực tiếp đến thương hiệu và khái niệm *Internet of Value* mà Ripple đã gắn chặt với *XRP*.

Thêm vào đó, Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cũng từng đề cập mô hình *unified ledger* – sổ cái hợp nhất – như kiến trúc có thể thay thế hệ thống chuyển tiền quốc tế và SWIFT trong dài hạn. Khi ghép nối các mảnh ghép Citi, BIS và các thử nghiệm hạ tầng thanh toán thế hệ mới, nhiều nhà quan sát cho rằng có khả năng *XRP* hoặc công nghệ của Ripple sẽ len vào tầng sâu của hệ thống thanh toán toàn cầu.

Từ đây, Jesse đưa ra lập luận: nếu *XRP* thực sự trở thành tài sản lõi hoặc một mắt xích chính trong cấu trúc này, các định chế tài chính lớn sẽ không muốn chịu rủi ro biến động giá quá mạnh. Động lực “giữ giá ổn định” khi đó là có thật, và *“giá bị kìm nén”* trở thành hệ quả hơn là ngẫu nhiên.

Tuy vậy, có không ít ý kiến phản biện. Giám đốc điều hành Ripple, Brad Garlinghouse (Brad Garlinghouse), từng nhấn mạnh khối lượng giao dịch *XRP* mỗi ngày lên tới hàng tỷ USD, khiến việc một chủ thể đơn lẻ điều khiển giá gần như bất khả thi. Giám đốc công nghệ David Schwartz (David Schwartz) cũng cho rằng mô hình dao động giá *XRP* tương đồng với nhiều altcoin vốn hóa lớn khác, khó có dấu hiệu bất thường mang tính cấu trúc.

Mặt khác, cuộc điều tra kéo dài khoảng 18 tháng của Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ(SEC) trước vụ kiện năm 2020 cũng không đưa ra kết luận nào về việc Ripple thao túng giá *XRP*. Cho đến thời điểm hiện tại, luận điểm “kiềm chế giá có chủ đích” chủ yếu dựa trên cách diễn giải tài liệu, sự trùng hợp về khái niệm và một số dữ liệu giá, chứ chưa có chứng cứ trực tiếp từ hồ sơ giao dịch hoặc báo cáo giám sát của cơ quan quản lý.

*bình luận* Đây là ranh giới quan trọng giữa giả thuyết phân tích và thuyết âm mưu. Khi thiếu dữ liệu kiểm chứng độc lập, mọi suy luận dù hợp lý cũng chỉ dừng ở mức “kịch bản khả dĩ”, không thể coi là kết luận.

Dù vậy, tranh luận hiện nay đã vượt khỏi phạm vi bàn tán trên mạng xã hội và dần trở thành chủ đề nghiên cứu nghiêm túc hơn. Các nỗ lực kết nối thiết kế *hạ tầng thanh toán tổ chức* với *xu hướng giá dài hạn của XRP* ngày một nhiều, buộc thị trường phải theo dõi sát sao mọi động thái mới từ phía ngân hàng lớn, tổ chức quốc tế và Ripple.

Tựu trung, điểm mấu chốt không nằm ở việc có hay không một chiến dịch *“kiềm chế giá XRP”* đứng sau hậu trường, mà ở câu hỏi: *XRP* có đủ điều kiện về mặt kỹ thuật, pháp lý và mô hình kinh doanh để trở thành một phần của hạ tầng tài chính toàn cầu hay không. Khi câu hỏi này còn bỏ ngỏ, tranh luận xoay quanh *XRP* – từ vai trò trong “Internet of Value” cho đến nghi vấn bị “kìm giá” – sẽ tiếp tục là chủ đề nóng trong thế giới *tiền mã hóa*.