Ấn Độ bị chỉ trích 'vi hiến' vì yêu cầu xóa mã nguồn BitChat của Jack Dorsey

Theo CoinDesk đưa tin ngày 10 (giờ địa phương), một loạt tổ chức xã hội dân sự tại Ấn Độ đang phản đối mạnh mẽ yêu cầu của chính phủ về việc xóa kho mã nguồn ứng dụng nhắn tin phân tán *“비트챗(BitChat)”* của **Jack Dorsey**, cho rằng đây là hành vi “vi hiến” và xâm phạm *“tự do ngôn luận”*. Vụ việc làm dấy lên tranh luận gay gắt quanh **BitChat**, kiểm soát internet, phần mềm *mã nguồn mở* và quyền tự do biểu đạt trong kỷ nguyên số.

Theo Tổ chức Internet Tự do Ấn Độ (Internet Freedom Foundation – IFF), cơ quan phòng chống tội phạm mạng của nước này đã ra lệnh cho nền tảng lưu trữ mã nguồn GitHub phải chặn 3 kho lưu trữ liên quan đến **BitChat** trong vòng 3 giờ. Lý do được đưa ra là **BitChat** có thể bị dùng để vượt qua các lệnh chặn internet, né tránh hoạt động giám sát “hợp pháp” của nhà nước và tạo điều kiện cho hành vi phi pháp.

Tuy nhiên, IFF cho rằng yêu cầu trên gần như không có cơ sở pháp lý vững chắc. Tổ chức này nhấn mạnh, lệnh chặn được ban hành dựa trên khoản 3, điểm b, điều 79 của Luật Công nghệ Thông tin Ấn Độ (IT Act), một khung pháp lý vốn không đi kèm những cơ chế bảo vệ thủ tục như quy trình chặn website thông thường. IFF yêu cầu chính phủ rút lại thông báo, đồng thời công khai toàn bộ các lệnh chặn đã được ban hành dựa trên điều khoản này để đảm bảo tính minh bạch.

IFF cũng bác bỏ lập luận kỹ thuật mà chính quyền sử dụng. Theo tổ chức này, nhà chức trách không chứng minh được rằng trong những kho mã nguồn **BitChat** bị chặn có chứa nội dung bất hợp pháp. Thay vào đó, chính cấu trúc *“phi tập trung”* của **BitChat** – truyền tin nhắn mã hóa giữa các thiết bị lân cận qua Bluetooth, không phụ thuộc internet hay máy chủ trung tâm – lại bị xem là lý do đủ để chặn dự án.

**BitChat** là ứng dụng nhắn tin phân tán, cho phép các thiết bị gần nhau chuyển tiếp tin nhắn mã hóa thông qua kết nối Bluetooth và các liên kết ngang hàng, ngay cả khi không có kết nối internet. Kể từ khi ra mắt vào tháng 7 năm 2025, *“BitChat”* nhanh chóng được chú ý trong bối cảnh biểu tình đường phố, thiên tai và các đợt “tắt internet” có chủ đích. Ứng dụng này đặc biệt ghi nhận lượng tải tăng đột biến tại Madagascar, Nepal, Uganda, Jamaica, Iran và nhiều khu vực khác khi xảy ra bất ổn xã hội hoặc hạn chế truy cập mạng.

bình luận Vụ việc liên quan đến *“BitChat”* không chỉ là tranh cãi về một ứng dụng nhắn tin cụ thể, mà đang trở thành phép thử cho giới hạn can thiệp của nhà nước đối với các dự án *mã nguồn mở* và công nghệ liên lạc phi tập trung. Ở những quốc gia thường xuyên áp dụng biện pháp chặn internet, nhu cầu với các công cụ như **BitChat** có xu hướng ngày càng lớn. Điều này đồng nghĩa, động thái của chính phủ Ấn Độ có thể là tín hiệu cho một vòng tranh luận mới ở tầm toàn cầu về cách các nước điều chỉnh, hoặc tìm cách kiểm soát, các nền tảng truyền thông không phụ thuộc hạ tầng trung tâm truyền thống.

Nếu các lệnh chặn kiểu này được mở rộng sang những dự án khác, cộng đồng phát triển *mã nguồn mở* và những người ủng hộ *tự do internet* lo ngại sẽ xuất hiện tình trạng tự kiểm duyệt (self-censorship), hạn chế đổi mới trong các mô hình kết nối ngang hàng – vốn là nền tảng của nhiều ứng dụng blockchain, tiền mã hóa và hạ tầng Web3. Ngược lại, chính phủ các nước thường viện dẫn lo ngại về tội phạm mạng, khủng bố hoặc tin giả để biện minh cho quyền can thiệp sâu hơn.

Trong bối cảnh đó, tranh luận xung quanh **BitChat** và *“tự do ngôn luận”* tại Ấn Độ có thể trở thành trường hợp tham chiếu quan trọng cho các nhà làm luật và cộng đồng công nghệ toàn cầu, khi tìm cách cân bằng giữa an ninh, quyền riêng tư và tự do trên không gian số.