SEC xem xét thiết kế lại khung quản lý tài chính on-chain và AI, chuẩn bị ‘luật hóa’ thị trường tài sản số

Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ(SEC) đang xem xét thiết kế lại khung quản lý đối với tài chính dựa trên **“chuỗi khối”** và dịch vụ tài chính **“trí tuệ nhân tạo (AI)”**. Động thái này được giới phân tích xem là tín hiệu cho thấy SEC muốn điều chỉnh các quy tắc chứng khoán hiện hành để bắt kịp xu hướng giao dịch **“on-chain”** và tài chính tự động hóa.

Theo Bloomberg đưa tin ngày 9 (giờ địa phương), tại sự kiện “AI+ Expo” diễn ra ở Washington, Ủy viên SEC Paul Atkins cho biết cơ quan này đang nghiên cứu một cách tiếp cận quản lý mới cho toàn bộ thị trường tài chính dựa trên **“chuỗi khối”** và **“AI”**. Ông nhấn mạnh SEC cân nhắc ban hành các quy định chính thức cho hệ thống giao dịch on-chain, hạ tầng thanh toán bằng chuỗi khối, ứng dụng tài chính tự động và cả mô hình “crypto vault” (kho lưu trữ tài sản số).

Nền tảng cho sự thay đổi này là việc ngày càng nhiều doanh nghiệp tài sản số đưa toàn bộ khâu giao dịch và thanh toán lên **“chuỗi khối”**, khiến ranh giới với hệ thống tài chính truyền thống trở nên mờ dần.

Atkins phân tích rằng hệ thống quy định chứng khoán hiện tại được xây dựng trên mô hình phân tách trung gian rõ ràng: công ty môi giới, sàn giao dịch, cơ quan thanh toán bù trừ… Tuy nhiên, các hệ thống dựa trên **“chuỗi khối”** lại vận hành theo cấu trúc hoàn toàn khác, khi một giao thức duy nhất có thể đồng thời xử lý khớp lệnh, quản lý tài sản thế chấp, cung cấp thanh khoản và thanh toán cuối cùng.

Ông nhận định: “Chỉ một giao thức cũng có thể thực hiện toàn bộ chuỗi quy trình từ giao dịch đến thanh toán. Thị trường on-chain đang hình thành một cấu trúc lai, kết hợp giữa tài chính truyền thống và tài chính phi tập trung (DeFi)”. Theo Atkins, điều cấp thiết hiện nay là phải làm rõ các mô hình mới này tương thích với khuôn khổ pháp lý hiện hành như thế nào, thông qua các phiên điều trần và quá trình lấy ý kiến rộng rãi để điều chỉnh quy tắc.

Một điểm đáng chú ý là lập trường của SEC đang có dấu hiệu dịch chuyển từ mô hình “ưu tiên trấn áp” sang hướng cung cấp **“tính minh bạch và rõ ràng pháp lý”**. Thời kỳ Chủ tịch Gary Gensler (Gary Gensler), SEC chủ yếu dùng biện pháp kiện tụng để áp dụng luật chứng khoán lên các sàn giao dịch tập trung và doanh nghiệp tiền mã hóa. Gần đây, cơ quan này lại tăng cường sử dụng hướng dẫn, văn bản giải thích và “no-action letter” nhằm giảm bớt vùng xám pháp lý cho thị trường.

Dưới chính quyền Tổng thống Trump, xu hướng này càng thể hiện rõ. Trọng tâm đang dịch chuyển sang việc tạo môi trường pháp lý để thị trường tài sản số có thể dần được đưa vào khuôn khổ tài chính chính thống tại Mỹ.

*bình luận: Việc chuyển từ chiến lược “kiện trước, hướng dẫn sau” sang mô hình ưu tiên khung hướng dẫn rõ ràng được cộng đồng tiền mã hóa đánh giá là tích cực, vì giúp doanh nghiệp dễ hoạch định sản phẩm và mô hình kinh doanh hơn.*

Atkins cũng liên hệ quá trình rà soát quy định lần này với sự bùng nổ của hạ tầng tài chính dựa trên **“AI”**. Ông dự báo trong tương lai, các “AI agent” sẽ ngày càng thay con người đưa ra quyết định đầu tư, còn **“chuỗi khối”** sẽ đảm nhiệm khâu thực thi giao dịch ngay lập tức theo chỉ thị của AI.

Từ đó, ông cảnh báo “không nên cố gò ép công nghệ mới vào các bộ quy tắc cũ kỹ”, đồng thời nhấn mạnh tính linh hoạt của khuôn khổ giám sát. Atkins khẳng định vai trò của SEC là xây dựng luật chơi công bằng và giám sát thị trường, chứ không phải “chỉ định người chiến thắng” trong cuộc cạnh tranh giữa các công nghệ hay mô hình kinh doanh mới.

*bình luận: Nhận định này cho thấy SEC đang cố tạo khoảng cách với hình ảnh cơ quan “chọn phe” trong các tranh chấp giữa tài chính truyền thống và tài sản số.*

Về mặt lập pháp, Atkins nhắc lại sự ủng hộ đối với dự luật quản lý tài sản số “CLARITY Act”. Dự luật này đề xuất cơ chế cùng giám sát thị trường tiền mã hóa giữa SEC và Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC), nhằm phân định rõ ràng phạm vi trách nhiệm và loại tài sản thuộc từng cơ quan.

Theo giới quan sát, đợt rà soát toàn diện khung quy định của SEC lần này có thể được xem là bước đi sớm nhằm chuẩn bị cho cấu trúc thị trường mới, nơi **“tài chính on-chain”**, **“tài sản số”** và **“AI”** đan xen. Dù vậy, hướng đi cụ thể của các quy tắc mới vẫn sẽ phụ thuộc nhiều vào tiến trình thông qua các dự luật như CLARITY Act, cũng như phản hồi từ doanh nghiệp và nhà đầu tư trong giai đoạn tham vấn công khai sắp tới.

*bình luận: Nếu CLARITY Act được thông qua và SEC duy trì chiến lược ưu tiên minh bạch, thị trường tiền mã hóa có thể bước vào giai đoạn “luật hóa” sâu rộng hơn, giảm rủi ro pháp lý nhưng đồng thời đối mặt với yêu cầu tuân thủ khắt khe hơn.*