ECB muốn chuyển giám sát tiền mã hóa EU về ESMA, siết chặt quản lý stablecoin

Ngân hàng Trung ương châu Âu(ECB) đang thúc đẩy xu hướng *từ*tập trung hóa giám sát tiền mã hóa*từ* trên toàn khối, mở ra khả năng tái cấu trúc sâu rộng cơ chế quản lý tại châu Âu. Nếu đề xuất mới được thông qua, mô hình giám sát phân tán theo từng quốc gia có thể nhường chỗ cho một “đầu mối” chung đặt tại Paris, tác động mạnh tới các *từ*dịch vụ tài sản tiền mã hóa (CASP)*từ*, sàn giao dịch và nhà phát hành *từ*stablecoin*từ*.

Theo tài liệu ý kiến chính thức của ECB về gói cải cách thị trường vốn EU dự kiến áp dụng từ năm 2025 (được các hãng tin tài chính châu Âu trích dẫn ngày 24, giờ địa phương), ECB ủng hộ phương án chuyển giao quyền giám sát các *từ*CASP*từ* cho Cơ quan Quản lý và Thị trường Chứng khoán châu Âu(ESMA). Khi đó, 27 khung giám sát quốc gia hiện tại sẽ được hợp nhất thành một cơ chế giám sát tập trung tại Paris, áp dụng chung cho toàn bộ Liên minh châu Âu(EU).

Hiện dưới khuôn khổ MiCA, cơ quan giám sát quốc gia (NCA) tại từng nước thành viên là nơi cấp phép, sau đó giấy phép này có thể được “hộ chiếu” để hoạt động trên khắp EU. Tuy nhiên, mức độ kiểm tra, chế tài và tiêu chuẩn thực thi lại khác nhau đáng kể giữa các nước, tạo ra hiện tượng “chênh lệch quy định” khi doanh nghiệp có xu hướng chọn quốc gia dễ dãi hơn để xin giấy phép.

Với mô hình ESMA trực tiếp giám sát, các sàn giao dịch lớn và nhà cung cấp dịch vụ quy mô lớn sẽ phải chịu cùng một bộ tiêu chuẩn kiểm tra, chế tài và nghĩa vụ báo cáo, bất kể đặt trụ sở ở đâu. Điều này giúp tăng *từ*tính nhất quán trong quản lý tiền mã hóa*từ* trên phạm vi toàn EU, nhưng đồng thời xóa bỏ lợi thế cạnh tranh mà một số quốc gia đã xây dựng dựa trên quy định “dễ thở” hơn.

Ireland, Luxembourg, Malta… lâu nay nổi lên như các “trung tâm cấp phép tiền mã hóa” nhờ khung pháp lý linh hoạt và thái độ cởi mở với ngành. Nếu quyền giám sát chuyển hẳn về ESMA, lợi thế này gần như bị triệt tiêu, kéo theo nguy cơ mất nguồn thu từ phí, thuế cũng như ảnh hưởng chính sách đối với ngành công nghiệp tài sản số.

Chính phủ các nước này vì vậy đang thể hiện lập trường phản đối rõ rệt, không chỉ ở khía cạnh chủ quyền giám sát mà còn vì lo ngại mất đòn bẩy phát triển tài chính số trong nước. Trọng tâm của cuộc đấu chính trị sắp tới là liệu gói lập pháp của Ủy ban châu Âu có vượt qua được sức ép từ các “trung tâm giấy phép” này để trở thành luật có hiệu lực hay không.

ECB đồng thời gửi tín hiệu muốn *từ*siết chặt quản lý stablecoin*từ*. Cơ quan này kêu gọi áp đặt trần khối lượng phát hành đối với các “token tiền điện tử”(EMT) không gắn với tiền ngân hàng trung ương nhưng lại được sử dụng rộng rãi như phương tiện thanh toán. Hiện các nhà phát hành có dự trữ từ 5 tỷ euro trở lên hoặc trên 10 triệu người dùng đã thuộc đối tượng giám sát của Cơ quan Ngân hàng châu Âu(EBA). Nếu bổ sung thêm hạn chế về mục đích sử dụng làm phương tiện thanh toán từ phía ECB, gánh nặng tuân thủ đối với các *từ*stablecoin quy mô lớn*từ* và các sàn giao dịch toàn cầu sẽ tăng lên đáng kể.

Những sàn đang phụ thuộc mạnh vào thanh toán và thanh khoản bằng stablecoin trong hoạt động giao dịch và bù trừ có thể phải điều chỉnh lại toàn bộ mô hình quản trị dòng tiền và quản lý thanh khoản, từ cách phân bổ dự trữ đến cấu trúc sản phẩm.

Không dừng ở việc ủng hộ ESMA, ECB còn đề nghị tham gia trực tiếp vào cơ chế ra quyết định mới trong nội bộ ESMA với tư cách “thành viên không có quyền bỏ phiếu”. Động thái này được giới quan sát hiểu là nỗ lực mở rộng ảnh hưởng của ngân hàng trung ương vào các cuộc thảo luận và quyết định quan trọng liên quan *từ*giám sát tiền mã hóa*từ*, mà không cần sửa đổi chính thức thẩm quyền theo điều lệ hiện hành.

ECB cũng cảnh báo ESMA cần được tăng cường nguồn lực nhân sự và tài chính. Trong các đợt kiểm tra, truy quét các dự án không tuân thủ đầu năm 2025, ESMA đã bộc lộ giới hạn về năng lực thực thi. Nếu khối lượng giám sát gia tăng với thêm các *từ*CASP*từ* và *từ*stablecoin*từ*, gánh nặng vận hành của cơ quan này nhiều khả năng sẽ tăng mạnh.

Động thái của ECB được đặt trong bối cảnh ngày càng nhiều nhà hoạch định chính sách muốn nhìn nhận tài sản số không đơn thuần là công cụ thanh toán mà là một phần cốt lõi của thị trường tài chính. Nhật Bản và một số nền kinh tế phát triển khác cũng đang dần chuyển sang khung quản lý theo hướng “chứng khoán hóa” đối với nhiều loại token.

Nếu mô hình tập trung quanh ESMA được triển khai, *từ*thị trường tiền mã hóa châu Âu*từ* có thể đổi lấy sự ổn định và thống nhất quy định bằng một cái giá không nhỏ: rào cản gia nhập cao hơn, yêu cầu tuân thủ chặt chẽ hơn và khoảng trống ít hơn cho các chiến lược “tận dụng kẽ hở” giữa các nước thành viên.

bình luận: Giai đoạn lập pháp sắp tới tại EU nhiều khả năng trở thành “điểm bẻ cong” quan trọng cho ngành tài sản số toàn khu vực. Nếu ECB và ESMA giành được vai trò trung tâm trong *từ*giám sát tiền mã hóa*từ*, cấu trúc cạnh tranh của các sàn, ví, nhà phát hành stablecoin sẽ thay đổi sâu sắc, từ chiến lược chọn nơi đặt trụ sở, cấu trúc vốn, cho tới mức độ ưu tiên tuân thủ pháp lý trong kế hoạch kinh doanh dài hạn.