Sàn Lightning Lise tại Paris chuẩn bị IPO on-chain đầu tiên ở châu Âu, mở đường cho token hóa thị trường vốn

Sàn giao dịch chứng khoán Lightning tại Paris thử nghiệm *từ IPO on-chain*, mở đường cho xu hướng *từ token hóa* vốn hóa truyền thống tại châu Âu. Theo CoinDesk đưa tin ngày 2 tháng 4 (giờ địa phương), sàn này – có tên Lise – dự kiến đưa doanh nghiệp hàng không vũ trụ ST Group lên niêm yết hoàn toàn trên nền tảng chuỗi khối, trở thành *từ IPO on-chain* đầu tiên tại châu Âu theo khuôn khổ thử nghiệm DLT của Liên minh châu Âu.

Lise cho biết sẽ tiến hành niêm yết ST Group vào ngày 9 tháng 4. Đây là doanh nghiệp chuyên sản xuất các linh kiện composite dùng trong máy bay, hệ thống quốc phòng và chương trình không gian. Công ty ước tính doanh thu tiềm năng khoảng 59 triệu euro (tương đương 890 tỷ đồng) trong 10 năm tới, hưởng lợi từ nhu cầu gia tăng trong chuỗi cung ứng hàng không vũ trụ và quân sự.

Trong mô hình *từ IPO on-chain*, toàn bộ quy trình phát hành, phân bổ và giao dịch cổ phiếu đều được xử lý trên blockchain, thay thế cho hạ tầng bù trừ – thanh toán truyền thống. Về nguyên tắc, *từ token hóa* giúp rút ngắn thời gian thanh toán, giảm chi phí trung gian và tăng tính minh bạch nhờ dữ liệu được ghi trực tiếp lên sổ cái phân tán. Nếu thương vụ ST Group diễn ra suôn sẻ, đây có thể trở thành ví dụ thực tế đầu tiên cho việc *từ token hóa* được áp dụng ngay từ “cửa ngõ” IPO, chứ không chỉ gói gọn ở giao dịch thứ cấp.

Trong khi đó, các sàn lớn như Nasdaq (NDAQ) và Sở giao dịch chứng khoán New York NYSE thuộc Intercontinental Exchange (ICE) cũng đang nghiên cứu triển khai chứng khoán *từ token hóa*, song phần lớn mới dừng lại ở thử nghiệm trên thị trường thứ cấp, hoặc ở mức cải tiến hạ tầng thanh toán – lưu ký. Lise được xem là khác biệt khi đặt mục tiêu chuyển toàn bộ quy trình IPO lên on-chain ngay từ đầu.

Sàn giao dịch Lightning Lise hiện nhận được hậu thuẫn từ các định chế tài chính lớn như BNP Paribas(BNPQF), CACEIS và Ngân hàng Đầu tư Công Pháp Bpifrance. Mục tiêu của nền tảng là tập trung vào nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa – những bên thường gặp khó khăn với chi phí tư vấn, kiểm toán và thủ tục kéo dài khi niêm yết trên các sàn truyền thống. Mô hình *từ IPO on-chain* được kỳ vọng giúp giảm bớt tầng nấc trung gian, cắt giảm phí và rút ngắn thời gian đưa cổ phiếu lên sàn.

Bình luận: Nếu thành công, Lise có thể trở thành “sân chơi” mới cho các doanh nghiệp quy mô nhỏ vốn bị “bỏ quên” bởi hệ thống niêm yết truyền thống, đồng thời là phép thử quan trọng cho tham vọng *từ token hóa* toàn bộ chuỗi giá trị của thị trường vốn.

Giới quan sát cho rằng thương vụ niêm yết ST Group sẽ là phép thử then chốt cho khả năng nhân rộng mô hình *từ IPO on-chain* tại châu Âu. Trường hợp thành công, đây có thể trở thành mẫu hình mới để doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận thị trường vốn nhanh hơn, rẻ hơn, với quy trình số hóa gần như hoàn toàn. Tuy nhiên, bài toán không chỉ nằm ở công nghệ. Khung pháp lý, tiêu chuẩn bảo vệ nhà đầu tư, cũng như khả năng đảm bảo thanh khoản cho chứng khoán *từ token hóa* vẫn là những ẩn số lớn.

Một số chuyên gia cảnh báo, dù Liên minh châu Âu đang chủ động thử nghiệm thông qua cơ chế DLT Pilot, tốc độ xây dựng và triển khai quy định về tài sản số và *từ token hóa* có nguy cơ chậm chân so với Mỹ, nơi các tổ chức tài chính lớn đang đẩy mạnh nghiên cứu và thử nghiệm hạ tầng blockchain cho thị trường vốn.

Bình luận: Thành công của *từ IPO on-chain* không chỉ phụ thuộc vào chất lượng công nghệ, mà còn vào mức độ tin tưởng của nhà đầu tư và sự linh hoạt của nhà làm luật. Nếu không giải quyết tốt các vấn đề về niềm tin và thanh khoản, các thử nghiệm này dễ dừng lại ở quy mô trình diễn, khó tạo ra thay đổi cấu trúc thực sự cho thị trường vốn.

Kết quả của thương vụ ST Group sẽ cho thấy liệu *từ token hóa* và *từ IPO on-chain* chỉ là cuộc thử nghiệm công nghệ, hay có đủ sức trở thành động lực tái cấu trúc thị trường vốn châu Âu trong dài hạn.