JPMorgan Chase bị kiện tập thể vì bị cáo buộc tiếp tay mô hình Ponzi tiền mã hóa hơn 300 triệu USD

**JPMorgan Chase đối mặt kiện tập thể vì để lọt *tiền mã hóa* Ponzi hơn 3,2 tỷ USD**

Theo CoinDesk đưa tin ngày 12 (giờ địa phương), JPMorgan Chase đang bị nhóm nhà đầu tư của quỹ *tiền mã hóa* Goliath Ventures khởi kiện tập thể, cáo buộc ngân hàng đã phớt lờ “các tín hiệu bất thường (red flags)” khi cung cấp dịch vụ tài khoản, tạo điều kiện cho một mô hình Ponzi trị giá khoảng 328 triệu USD (khoảng 4.882 tỷ đồng). Hơn 2.000 nhà đầu tư được cho là đã trở thành nạn nhân trong vụ việc này.

Trong đơn kiện nộp lên Tòa án liên bang khu vực Bắc California ngày thứ Tư, bên nguyên cho rằng JPMorgan Chase đã cung cấp “hạ tầng ngân hàng cốt lõi” để mô hình Ponzi vận hành. Cụ thể, ngân hàng bị cáo buộc hỗ trợ xử lý tiền gửi của nhà đầu tư, chuyển tiền và thực hiện các khoản thanh toán, khiến hoạt động của Goliath Ventures trông như một kênh đầu tư hợp pháp, đang tạo *lợi nhuận* bình thường.

Nguyên đơn lập luận chỉ cần nhìn vào dòng tiền là đã có thể nhận ra bất thường. Đơn kiện mô tả: “Từ góc nhìn của ngân hàng, cấu trúc gian lận là quá rõ ràng”, đồng thời nhấn mạnh “một vụ lừa đảo quy mô như thế này rất khó có thể được vận hành âm thầm chỉ qua một ngân hàng” mà không phát sinh cảnh báo nội bộ.

*bình luận*: Vụ kiện đặt trọng tâm vào việc liệu ngân hàng có “đáng lẽ phải biết” và phải hành động khi quan sát các mẫu giao dịch bất thường, vốn là nội dung cốt lõi trong cơ chế tuân thủ KYC/AML với dòng tiền liên quan *tiền mã hóa*.

**Người điều hành Goliath bị bắt vì gian lận và rửa tiền, vụ án hình sự mới ở giai đoạn đầu**

Theo đơn kiện, Christopher Alexander Delgado – cư trú tại bang Florida, người được cho là điều hành Goliath Ventures – đã bị nhà chức trách liên bang Mỹ bắt giữ vào tháng trước. Delgado bị truy tố với các tội danh liên quan đến lừa đảo qua hệ thống viễn thông (wire fraud) và rửa tiền. Vụ việc hình sự hiện vẫn trong giai đoạn thủ tục ban đầu.

Dựa trên các cáo buộc hình sự này, nhóm nhà đầu tư cho rằng JPMorgan Chase, thông qua quy trình tuân thủ thông thường như “biết khách hàng” (KYC) và *chống rửa tiền* (AML), hoàn toàn có khả năng phát hiện dấu hiệu đáng ngờ trong hoạt động tài khoản liên quan Goliath nhưng đã “nhắm mắt làm ngơ”.

*bình luận*: Việc đã có truy tố hình sự chống lại người điều hành dự án khiến lập luận dân sự của nguyên đơn về trách nhiệm gián tiếp của ngân hàng trở nên nhạy cảm hơn, vì tòa có thể xem xét mức độ ngân hàng “đáng lẽ phải nhận ra” hành vi phạm pháp.

**Dòng tiền hàng trăm triệu USD chảy vào Goliath, một nửa sang Coinbase, phần còn lại trả “lợi nhuận”**

Luật sư Robby Alan Steele, đại diện cho nhà đầu tư, nêu trong đơn rằng JPMorgan Chase là ngân hàng duy nhất Goliath sử dụng. Theo số liệu trình lên tòa, từ tháng 1 năm 2023 đến tháng 6 năm 2025, các tài khoản tại Chase liên quan Goliath đã nhận vào khoảng 253 triệu USD (khoảng 3.766 tỷ đồng).

Trong số đó, khoảng 123 triệu USD (tương đương 1.831 tỷ đồng) được chuyển sang sàn giao dịch *tiền mã hóa* Coinbase, còn khoảng 50 triệu USD (khoảng 744 tỷ đồng) được chi trả lại cho nhà đầu tư dưới dạng “lợi nhuận”. Bên nguyên cho rằng cấu trúc này rất giống mô hình Ponzi kinh điển, khi “tiền của nhà đầu tư đến sau dùng để trả cho nhà đầu tư đến trước”.

Dù đơn kiện không nêu rõ con số bồi thường cụ thể, lập luận xuyên suốt là “chỉ cần nhìn vào dòng tiền, ngân hàng cũng phải nhận ra đây là một mô hình gian lận”. Đặc biệt, mô-típ tiền tập trung chảy vào trong thời gian ngắn, lượng lớn dòng vốn chuyển tới sàn bên ngoài như Coinbase và một phần được chuyển trả như *lợi nhuận* cho nhà đầu tư được mô tả là những dấu hiệu cốt lõi mà hệ thống giám sát chống rửa tiền (AML) của ngân hàng thường ưu tiên cảnh báo.

*bình luận*: Việc dòng tiền liên tục chuyển sang một sàn *tiền mã hóa* lớn, kết hợp với chu kỳ “huy động – chi trả lợi nhuận – tiếp tục huy động”, sẽ là tâm điểm tranh luận về việc ngân hàng đã thiết kế và vận hành hệ thống giám sát giao dịch liên quan crypto như thế nào.

**Lời chỉ trích *tiền mã hóa* của CEO Jamie Dimon bị đem ra so với “thực tế vận hành tài khoản”**

Đơn kiện cũng trích dẫn phát biểu trước đây của Jamie Dimon – Tổng giám đốc điều hành JPMorgan – người nhiều lần công khai chỉ trích *tiền mã hóa*, thậm chí gọi Bitcoin(BTC) là “vô giá trị”. Nguyên đơn cho rằng những phát biểu cứng rắn này trái ngược với thực tế là ngân hàng vẫn “biết rõ nhưng cho phép” dòng tiền nhà đầu tư được trộn lẫn (commingle) trong các tài khoản liên quan Goliath.

Đơn kiện mô tả cơ chế “lấy tiền nhà đầu tư sau trả cho nhà đầu tư trước” là một “mô hình Ponzi kinh điển”, và lập luận JPMorgan Chase đã tiếp tục cung cấp dịch vụ tài khoản dù có đủ dấu hiệu bất thường.

Người phát ngôn JPMorgan từ chối bình luận khi được CoinDesk liên hệ về vụ việc.

*bình luận*: Sự đối lập giữa quan điểm công khai chống *tiền mã hóa* của lãnh đạo ngân hàng và việc vẫn cung cấp hạ tầng tài chính cho các dòng tiền crypto rủi ro sẽ là chi tiết gây chú ý, dù về pháp lý, phát ngôn cá nhân ít khi là căn cứ chính để xác định trách nhiệm dân sự.

**Tác động tiềm ẩn: Từ nghi vấn Ponzi đến “ranh giới trách nhiệm” của ngân hàng với *tiền mã hóa***

Vụ kiện Goliath Ventures diễn ra trong bối cảnh thị trường *tiền mã hóa* ngày càng gắn chặt với hệ thống tài chính truyền thống, thông qua ngân hàng lưu ký, cổng nạp/rút tiền pháp định và các kênh thanh toán.

Ngoài câu hỏi trọng tâm là Goliath có thực sự là mô hình Ponzi hay không, vụ việc còn có thể mở rộng tranh luận sang phạm vi nghĩa vụ chống rửa tiền và cảnh báo rủi ro của ngân hàng khi xử lý dòng tiền liên quan *tiền mã hóa*. Với quy mô thiệt hại và số lượng nạn nhân được cho là rất lớn, thị trường đang chờ xem tòa án sẽ đánh giá thế nào về:

- Khả năng ngân hàng nhận diện “tín hiệu cảnh báo” trong các giao dịch liên quan crypto

- Mức độ trách nhiệm của ngân hàng khi tiếp tục duy trì dịch vụ tài khoản trước các dấu hiệu này

*bình luận*: Nếu tòa chấp nhận luận điểm rằng bản thân mô hình dòng tiền đã đủ để ngân hàng phải hành động, các ngân hàng lớn có thể buộc phải siết chặt thêm tiêu chuẩn giám sát với khách hàng hoạt động trong lĩnh vực *tiền mã hóa*, từ đó tác động trực tiếp tới khả năng tiếp cận hạ tầng ngân hàng của các dự án và sàn giao dịch crypto.

Trong bối cảnh ngày càng nhiều vụ lừa đảo và mô hình Ponzi gắn với *tiền mã hóa* bị phanh phui, diễn biến pháp lý quanh vụ JPMorgan – Goliath Ventures sẽ là phép thử quan trọng cho “lằn ranh trách nhiệm” giữa nhà cung cấp hạ tầng tài chính truyền thống và các dự án *tiền mã hóa* rủi ro.