ECB công bố lộ trình token hóa hạ tầng tài chính bán buôn châu Âu với hai trụ cột Pontes và Appia đến năm 2028

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) vừa công bố lộ trình xây dựng hệ sinh thái tài chính bán buôn dựa trên *“tài sản mã hóa – tokenisation”* trong khu vực đồng *euro* vào ngày 11 (giờ địa phương). Theo CoinDesk đưa tin ngày 11 (giờ địa phương), ECB muốn tận dụng công nghệ *chuỗi khối* và *công nghệ sổ cái phân tán (DLT)* để đưa hạ tầng tài chính của châu Âu bước sang kỷ nguyên *tài sản mã hóa*, đồng thời củng cố vai trò quốc tế của đồng *euro*.

Trong thông báo, ECB trình bày định hướng phát triển và lộ trình thời gian cho một hệ sinh thái tài chính bán buôn được *mã hóa* xoay quanh đồng *euro*. Lộ trình này dựa trên hai trụ cột chính mang tên *Pontes* và *Appia*, được thiết kế để đưa các giao dịch chứng khoán, trái phiếu, quỹ… lên hạ tầng *DLT* nhưng vẫn gắn chặt với tiền ngân hàng trung ương.

Trụ cột thứ nhất, *Pontes*, là lớp công nghệ phục vụ các giao dịch dựa trên *DLT*, dự kiến ra mắt trong quý 3 năm nay. Thông qua Pontes, ECB sẽ thử nghiệm nền tảng cho phép phát hành, giao dịch và thanh toán các *tài sản mã hóa* trên mạng lưới phân tán, giúp các tổ chức tài chính nhanh chóng kiểm chứng những kịch bản sử dụng trong thực tế. *bình luận: Đây là bước chuyển từ thử nghiệm rời rạc sang khung hạ tầng chung cho toàn khu vực đồng euro, một yếu tố then chốt nếu muốn thị trường token hóa đạt quy mô lớn.*

Trọng tâm chiến lược nằm ở dự án *Appia*. ECB cho biết Appia “sẽ tập trung vào việc cùng với thị trường phát triển một hệ sinh thái thị trường tài chính hoàn toàn đổi mới và tích hợp”. Chương trình Appia kéo dài đến năm 2028; khi kết thúc, *Hệ thống đồng euro (Eurosystem)* – gồm ECB và ngân hàng trung ương các nước sử dụng đồng *euro* – sẽ công bố một “*bản thiết kế (blueprint)*” cho hệ sinh thái tài chính được *token hóa*.

Chương trình này không chỉ xem xét kiến trúc kỹ thuật dài hạn của hệ thống tài chính *token hóa* mà còn bao trùm cả cấu trúc hạ tầng, mô hình quản trị, tiêu chuẩn chung và cách thức đưa một “*thị trường mã hóa*” vào khung pháp lý hiện hành. Nói cách khác, ECB đang cố gắng phác thảo chi tiết việc tổ chức, vận hành và giám sát thị trường tài sản *token hóa* trong lòng hệ thống tài chính truyền thống.

ECB nhấn mạnh sáng kiến này nhằm “thúc đẩy một môi trường thanh toán và chứng khoán châu Âu tích hợp hơn, cạnh tranh hơn, đổi mới hơn; tăng cường quyền tự chủ chiến lược và khả năng chống chịu của châu Âu; đồng thời đảm bảo đồng *euro* tiếp tục giữ vai trò là đồng tiền quốc tế có sức nặng”. *bình luận: Từ góc nhìn địa chính trị, đây không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà là nỗ lực chiến lược để nâng vị thế của euro trước đồng đô la Mỹ.*

Lộ trình *tokenisation* của ECB cũng gắn với xu hướng các nhà hoạch định chính sách châu Âu coi hạ tầng tài chính là một “vấn đề địa chính trị”. Mức độ phụ thuộc lớn vào mạng lưới thanh toán ngoài khối và hệ thống tài chính xoay quanh đồng đô la đang được xem là nguy cơ gây áp lực bên ngoài đối với khu vực đồng *euro*.

Trong một báo cáo phân tích năm ngoái, Nghị viện châu Âu cảnh báo việc châu Âu phụ thuộc vào mạng lưới thanh toán nước ngoài có thể trở thành một “*điểm yếu cấu trúc (structural vulnerability)*” về chủ quyền tài chính, và trong tương lai có thể bị sử dụng như một “*đòn bẩy địa chính trị*”. Trên nền nhận thức này, nhiều chuyên gia nhận định việc ECB thúc đẩy hệ sinh thái tài chính bán buôn dựa trên *tokenisation* và đồng *euro* không chỉ xuất phát từ động lực đổi mới công nghệ, mà còn là động thái giảm thiểu rủi ro địa chính trị trong dài hạn.

Trong bối cảnh công nghệ *DLT* lan rộng, dự án của ECB đồng thời là kế hoạch tái thiết kế hạ tầng tài chính của *Hệ thống đồng euro*. Với DLT, các tài sản tài chính như trái phiếu, quỹ, nhiều loại chứng khoán… có thể được phát hành, chuyển nhượng và thanh toán dưới dạng *“token”* trên một mạng lưới dùng chung. Mô hình này được kỳ vọng rút gọn các tầng nấc trung gian, cải thiện hiệu quả thanh toán và tăng tính toàn vẹn dữ liệu nhờ mọi giao dịch được ghi nhận trên sổ cái phân tán.

Thành viên Ban điều hành ECB, ông Piero Cipollone, nhấn mạnh: “Appia là quá trình mở đường từ hệ thống tài chính ngày nay sang thị trường *token hóa* của ngày mai, và nền tảng của nó được *gắn chặt (anchored)* vào tiền ngân hàng trung ương.” Nói cách khác, dù tận dụng *chuỗi khối* và *DLT*, dự án này vẫn đặt trọng tâm vào vai trò trung tâm của tiền ngân hàng trung ương, thay vì để thị trường hoàn toàn phụ thuộc vào các loại tài sản mã hóa tư nhân.

Giới quan sát đang dõi theo xem liệu lộ trình *tokenisation* mà ECB đưa ra có trở thành tín hiệu chính thức cho làn sóng thử nghiệm *tài sản mã hóa* đối với các tài sản định giá bằng *euro* trong khu vực hay không. Tuy nhiên, những thách thức không nhỏ vẫn hiện hữu: từ việc thống nhất tiêu chuẩn kỹ thuật, hài hòa lợi ích giữa các bên tham gia thị trường đến hoàn thiện khuôn khổ quản lý – giám sát phù hợp với mô hình hoàn toàn mới. *bình luận: Thành công hay thất bại của Appia sẽ phụ thuộc vào mức độ đồng thuận mà ECB đạt được với ngân hàng trung ương các nước thành viên, hạ tầng thị trường và các tổ chức tài chính lớn trong giai đoạn triển khai thực tế.*

Khi Appia hoàn thành vào năm 2028, “*bản thiết kế*” mà ECB và *Hệ thống đồng euro* công bố được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng tham chiếu cho cách châu Âu tổ chức một thị trường tài chính dựa trên *tài sản mã hóa – tokenisation*, vừa tận dụng ưu thế của *chuỗi khối* và *DLT*, vừa duy trì sự ổn định và sức ảnh hưởng quốc tế của đồng *euro*.