Ngày 18: Hạn ngừng bắn Mỹ - Iran hết hiệu lực, chưa có dấu hiệu gia hạn

Hạn ngừng bắn giữa Mỹ và Iran sẽ hết hiệu lực vào ngày 18 theo giờ Hàn Quốc, trong khi hai bên vẫn chưa cho thấy dấu hiệu đạt được thỏa thuận gia hạn. Vấn đề quyền qua lại eo biển Hormuz và tài sản tài chính Iran bị đóng băng tiếp tục là những điểm mấu chốt trong đàm phán.

Theo Politico đưa tin ngày 15 (giờ địa phương), dẫn lời một quan chức cấp cao Nhà Trắng, quan hệ Mỹ - Iran hiện đang ở trạng thái “bế tắc”. Quan chức này cho biết tính đến chiều cùng ngày, ông chưa nhận được bất kỳ thông tin nào liên quan đến việc gia hạn thỏa thuận ngừng bắn.

Quan chức cấp cao Nhà Trắng nói rằng “khoảng cách giữa hai bên gần hay xa không quan trọng”, đồng thời nhấn mạnh “điều quan trọng là liệu Iran có sẵn sàng ngồi vào bàn đàm phán và đồng ý với thỏa thuận hay không. Hiện tại họ chưa làm vậy”. Phát biểu này cho thấy phía Mỹ xem ý chí đàm phán của Iran, chứ không phải khoảng cách lập trường, mới là yếu tố quyết định.

Hai vấn đề đang được đàm phán hiện nay là việc xử lý tài sản tài chính Iran bị đóng băng và quyền qua lại của tàu thuyền tại eo biển Hormuz. Mỹ vẫn duy trì phong tỏa đường biển đối với Iran như một quân bài đàm phán, trong khi Iran được cho là yêu cầu bồi thường thiệt hại chiến tranh, giải tỏa tài sản bị đóng băng và chấm dứt các mối đe dọa trên mọi mặt trận.

Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu mỏ huyết mạch của Trung Đông. Nếu căng thẳng tại khu vực này gia tăng, giá dầu, dòng chảy đồng đô la Mỹ và tâm lý ưa rủi ro trên thị trường tài chính có thể bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, riêng việc đàm phán bế tắc lần này chưa đủ cơ sở để khẳng định xu hướng giá của các loại tiền mã hóa như Bitcoin(BTC).

Trước đó, TokenPost từng đưa tin về khả năng Mỹ và Iran gia hạn thỏa thuận ngừng bắn thêm 60 hoặc 90 ngày, giữa lúc xuất hiện các nỗ lực trung gian qua kênh nguồn tin Pakistan cùng những phát ngôn phủ nhận từ phía Iran.

Diễn biến lần này cho thấy các cuộc thảo luận về gia hạn chưa đi đến một thỏa thuận cụ thể, tương đồng với thông tin trước đó rằng một quan chức cấp cao Iran khẳng định không có bàn thảo nào về việc gia hạn ngừng bắn với Mỹ.

Quan chức cấp cao Nhà Trắng cho rằng nguyên nhân khiến đàm phán khó khăn nằm ở cấu trúc quyền lực nội bộ của Iran. Theo ông, Iran hiện chia thành ba phe: Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), giới giáo sĩ tôn giáo và ban lãnh đạo chính phủ. Vì vậy, một thỏa thuận đạt được với phe này không đồng nghĩa với sự đồng thuận của các phe còn lại.

Quan chức này nói “chúng tôi hiểu rằng để thỏa thuận có hiệu lực thì cần được tất cả các bên phê chuẩn”, đồng thời cho biết “họ biết lập trường của chúng tôi là gì, nhưng nhiều lúc chúng tôi lại không biết lập trường của họ. Họ liên tục thay đổi mục tiêu”. Phía Mỹ cho rằng cơ cấu ra quyết định nội bộ của Iran chính là nguyên nhân khiến tiến trình đàm phán bị kéo dài.

Mỹ cũng khẳng định không thể chấp nhận yêu cầu thu phí qua lại tại eo biển Hormuz. Quan chức cấp cao Nhà Trắng nói “không có phí qua lại. Không có lệ phí. Không có quyền kiểm soát. Dù được gọi bằng cách nào, đây là vấn đề không thể đưa ra bàn đàm phán”.

Vấn đề quyền qua lại eo biển Hormuz không chỉ tác động đến thị trường năng lượng mà còn là biến số địa chính trị ảnh hưởng đến thị trường ngoại hối. Khi bất ổn về nguồn cung dầu mỏ gia tăng, nhu cầu đồng đô la Mỹ, kỳ vọng lạm phát và khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư có thể cùng lúc biến động.

Rủi ro địa chính trị này có thể tác động đến tâm lý ngắn hạn của thị trường tiền mã hóa. Tuy nhiên, giá Bitcoin(BTC) còn chịu ảnh hưởng đồng thời từ lộ trình lãi suất, thanh khoản đồng đô la Mỹ, dòng vốn vào các quỹ ETF giao ngay và nhiều chỉ số kinh tế vĩ mô khác.

Mỹ cũng đã thông báo kế hoạch áp thêm các biện pháp trừng phạt kinh tế đối với Iran. Tuy nhiên, một nguồn tin am hiểu tiến trình đàm phán nói với Politico rằng chính quyền Trump có thể sẽ nhận ra mức độ chịu đựng của Iran không giảm xuống đủ thấp chỉ bằng sức ép kinh tế.

Mốc thời gian tiếp theo được xác nhận là ngày 17 theo giờ Mỹ, tương ứng ngày 18 theo giờ Hàn Quốc, thời điểm hạn ngừng bắn chính thức hết hiệu lực. Việc hai bên có gia hạn thỏa thuận hay không sẽ được làm rõ qua các thông báo tiếp theo từ Mỹ và Iran.