Nga mở đường cho ngân hàng vận hành sàn giao dịch tiền mã hóa, siết chặt giới hạn cho nhà đầu tư nhỏ lẻ

Theo Interfax đưa tin ngày 5 (giờ địa phương), Nga đang mở đường để ngân hàng và công ty chứng khoán xin giấy phép “sàn *giao dịch tiền mã hóa*” và trực tiếp cung cấp dịch vụ *tiền mã hóa*. Ngân hàng Trung ương Nga muốn tận dụng hạ tầng tài chính sẵn có để kiểm soát rủi ro rửa tiền và lừa đảo, qua đó “hợp pháp hóa nhưng kiểm soát chặt” thị trường *tiền mã hóa* trong nước.

Theo Interfax ngày 5 (giờ địa phương), Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nga (CBR) Elvira Nabiullina đề xuất cho phép ngân hàng và công ty môi giới (chứng khoán) được vận hành “sàn *giao dịch tiền mã hóa*” thông qua cơ chế cấp phép mở rộng. Thay vì xây dựng khung cấp phép hoàn toàn mới, CBR định áp dụng cơ chế “thông báo (notification)” để các tổ chức tài chính bổ sung dịch vụ *tài sản số* lên trên giấy phép hiện có.

Nabiullina nhấn mạnh các ngân hàng Nga đã sở hữu hệ thống AML/CFT (chống rửa tiền và tài trợ khủng bố) cùng năng lực phòng chống gian lận tương đối hoàn thiện. Bà cho rằng việc đưa dịch vụ *tiền mã hóa* vào khung quản lý của ngân hàng sẽ giúp tăng cường bảo vệ nhà đầu tư. Theo lời bà, kinh nghiệm của ngân hàng trong lĩnh vực AML/CFT và chống lừa đảo “có thể giúp bảo vệ khách hàng tốt hơn sau khi thị trường *tài sản số* được hợp pháp hóa”.

Theo bản đề xuất sơ bộ, *tiền mã hóa* và stablecoin sẽ được phân loại là “*tài sản mang giá trị tiền tệ*” (currency valuables). Điều này đồng nghĩa việc nắm giữ và giao dịch trong lãnh thổ Nga được cho phép, nhưng vẫn duy trì lệnh cấm sử dụng chúng như phương tiện thanh toán trong nước. Giới phân tích cho rằng nhà chức trách muốn đưa giao dịch *tài sản số* vào khuôn khổ chính thức trong phạm vi có thể giám sát, nhưng không để mô hình này “vượt rào” hệ thống tiền pháp định và kiểm soát vốn.

CBR cũng đưa ra định hướng quản lý rủi ro. Nabiullina đề xuất tạm thời giới hạn mức độ *tiếp xúc rủi ro với tài sản số* của ngân hàng ở ngưỡng “1% vốn chủ sở hữu”. Bà nói: “Chúng tôi muốn giới hạn rủi ro mà ngân hàng phải chịu trong lĩnh vực này ở mức 1% vốn. Trước hết hãy quan sát cách các ngân hàng hoạt động trong khung 1% này, sau đó mới đánh giá có cần tiến xa hơn hay không”.

Về phía nhà đầu tư cá nhân, dự thảo chia thành hai nhóm. Theo Interfax, “nhà đầu tư chuyên nghiệp/đủ điều kiện” sẽ không bị giới hạn khối lượng mua *tiền mã hóa*. Ngược lại, nhà đầu tư không chuyên (nhà đầu tư phổ thông) chỉ được mua tối đa 300.000 rúp mỗi năm thông qua một trung gian duy nhất. Tính theo tỷ giá 1 USD = 1.482 won, con số này tương đương khoảng 44,46 triệu won. Mô hình này biến ngân hàng và công ty chứng khoán thành “cổng giao dịch được quản lý”, trong khi hạn chế khả năng tiếp cận trực tiếp và không giới hạn của nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Kể từ năm 2020, Nga đã công nhận *tài sản số* là “tài sản” nhưng vẫn cấm sử dụng làm phương tiện thanh toán. Năm 2022, từng có thời điểm Moskva xem xét phương án cấm toàn diện, song lập trường dần chuyển sang “quản lý thay vì cấm đoán”. Từ giai đoạn 2024–2025, Nga bắt đầu thí điểm cho phép sử dụng hạn chế *tiền mã hóa* trong thanh toán xuyên biên giới và hợp pháp hóa hoạt động khai thác (mining). Tuy vậy, quyền tiếp cận thị trường vẫn chủ yếu tập trung vào ngân hàng và nhóm “nhà đầu tư siêu đủ điều kiện”, trong khi giao dịch bán lẻ, P2P và sử dụng sàn nước ngoài phần lớn bị đẩy vào vùng xám pháp lý.

Động thái thúc đẩy cấp quyền cho ngân hàng và công ty chứng khoán vận hành sàn *giao dịch tiền mã hóa* lần này được nhìn nhận như bước đi nhằm “nội địa hóa ở mức độ có thể kiểm soát” hơn là xóa bỏ hoàn toàn *tiền mã hóa*. Bằng cách kéo giao dịch vào khu vực được cấp phép, Nga có thể xây dựng cơ sở thu thuế, duy trì kiểm soát dòng vốn ra nước ngoài và đồng thời làm suy yếu ảnh hưởng của các sàn ngoại chưa được cấp phép.

Ngân hàng Trung ương Nga đặt mục tiêu hoàn thiện khuôn khổ pháp lý toàn diện cho *tài sản số* vào khoảng giữa năm 2026. Sau mốc này, giới quan sát dự báo các biện pháp trừng phạt mạnh tay hơn với những trung gian môi giới không phép và các nền tảng nước ngoài không tuân thủ yêu cầu “nội địa hóa” (localization) có thể được triển khai. Thị trường đang theo dõi xem liệu chính sách mới có trở thành bước ngoặt, tái cấu trúc hoạt động giao dịch *tiền mã hóa* tại Nga theo mô hình “khép kín, lấy ngân hàng làm trung tâm” hay không.