Giá trị dự trữ Bitcoin(BTC) và tiền mã hóa của Mỹ bốc hơi hơn 26% sau một năm sắc lệnh Trump

Tổng thống Trump đã ký sắc lệnh hành pháp về *“dự trữ chiến lược tiền mã hóa”* cách đây tròn một năm, nhưng kết quả ban đầu đang gây nhiều tranh luận. Giá trị danh nghĩa khối tài sản tiền mã hóa mà chính phủ Mỹ nắm giữ đã bốc hơi hàng tỷ USD chỉ sau 12 tháng, khiến hiệu quả của *“tài sản chiến lược”* này bị đặt dấu hỏi trở lại.

Theo Arkham Research trích dẫn bởi Bloomberg ngày 24 (giờ địa phương), Mỹ đang là một trong những quốc gia nắm giữ lượng *tiền mã hóa* lớn nhất thế giới thông qua các ví liên quan tới chính phủ. Tuy vậy, giá trị định giá theo thị trường của các ví này đã giảm hơn 1/4 so với thời điểm sắc lệnh của Tổng thống Trump có hiệu lực, dù số lượng *Bitcoin(BTC)* nắm giữ gần như không đổi. *bình luận* Ở góc độ tài chính công, điều này cho thấy rủi ro biến động giá – hơn là chiến lược phân bổ – đang chi phối “bảng điểm” năm đầu của chương trình.

Trump ký sắc lệnh hôm 6 tháng 3, thành lập “Dự trữ *Bitcoin(BTC) chiến lược*” (Strategic Bitcoin Reserve) và “Kho dự trữ tài sản số Mỹ” (U.S. Digital Asset Stockpile). Mô hình được thiết kế hai tầng: quỹ *Bitcoin(BTC)* chỉ nắm giữ *Bitcoin(BTC)*, còn kho dự trữ tài sản số chứa các *altcoin* khác. Trước đó, Trump từng nêu đích danh XRP, *Solana(SOL)*, *Cardano(ADA)* là những cái tên có thể được đưa vào danh mục.

Tuy nhiên, trọng tâm của sắc lệnh không phải là “mua thêm” mà là *tập trung quản lý tài sản bị tịch thu*. Văn bản quy định kho dự trữ “không được mua thêm tài sản vượt quá lượng có được thông qua quy trình tịch thu (forfeiture)”. Nói cách khác, sắc lệnh hợp nhất lượng *tiền mã hóa* bị tịch thu vốn nằm rải rác ở nhiều cơ quan thực thi pháp luật và cơ quan quản lý, đưa về một khung sở hữu – kiểm soát – quản trị thống nhất ở cấp liên bang. Nhà Trắng lập luận việc tập trung hóa sẽ hỗ trợ “giám sát thích đáng”, “theo dõi chính xác” và “quản lý nhất quán”.

Vấn đề lớn nhất lại nằm ở *tính minh bạch*. Chính phủ Mỹ không công bố danh mục chi tiết cũng như quy mô chính thức của Dự trữ *Bitcoin(BTC)* và Kho dự trữ tài sản số. Thị trường vì vậy phải dựa chủ yếu vào dữ liệu on-chain. Arkham Research cho biết, tính đến hiện tại, tổng giá trị *tiền mã hóa* trong các ví được cho là liên quan tới chính phủ Mỹ khoảng 22,393 tỷ USD (tương đương khoảng 33,1 nghìn tỷ đồng). Trong đó, khoảng 22 tỷ USD được ước tính là *Bitcoin(BTC)*, còn lại là *USD Coin(USDC)*, *Ethereum(ETH)*, Wrapped Bitcoin(WBTC), BNB và một số tài sản khác.

Mức sụt giảm về giá trị càng đáng chú ý hơn. Cũng theo Arkham, tại thời điểm Tổng thống Trump ký sắc lệnh, tổng giá trị tài sản tích lũy của chính phủ Mỹ đã vượt 30 tỷ USD. Như vậy, con số hiện tại tương đương mức giảm khoảng 26%. Quy đổi theo tỷ giá hiện hành, 30 tỷ USD vào khoảng 44,37 nghìn tỷ đồng, còn 22 tỷ USD tương đương 32,53 nghìn tỷ đồng – tức là chỉ trong một năm, giá trị danh nghĩa khối *tiền mã hóa* chiến lược đã “bốc hơi” khoảng 11 nghìn tỷ đồng.

Dù vậy, Nhà Trắng không tỏ ra quá lo ngại trước biến động giá. Theo Reuters ngày 24 (giờ địa phương), Kush Desai – Phó phát ngôn viên Nhà Trắng – khẳng định “biến động của thị trường tự do, nơi chính phủ không quyết định giá, sẽ không thay đổi cam kết của chính quyền Trump trong việc đảm bảo vị thế dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực *tiền mã hóa* và công nghệ tiên tiến tương lai”. *bình luận* Phát biểu này cho thấy Nhà Trắng muốn định vị chương trình như một dự án chiến lược – công nghệ dài hạn, hơn là một khoản đầu tư tài chính thông thường.

Về phía *Bitcoin(BTC)*, những kỳ vọng rằng Mỹ sẽ đẩy mạnh mua vào – đặc biệt từ phe “maximalist” ủng hộ *Bitcoin(BTC)* – đến nay chưa trở thành hiện thực. Dữ liệu on-chain cho thấy, kể từ sau sắc lệnh, lượng *Bitcoin(BTC)* thuộc quyền kiểm soát của chính phủ Mỹ vẫn quanh mức 328.272 BTC, gần như đi ngang suốt 12 tháng.

Với *Ethereum(ETH)*, Arkham ghi nhận lượng nắm giữ giảm ngay sau khi sắc lệnh có hiệu lực, dẫn đến suy đoán đây có thể là động thái chuyển ví hoặc đưa lên sàn giao dịch. Tuy nhiên, kể từ tháng 4 năm 2025, số dư *Ethereum(ETH)* nhìn chung ổn định trở lại. Nhóm stablecoin lại cho thấy biến động mạnh hơn: *Tether USDt(USDT)* từng tăng vọt thêm hơn 200 triệu token vào tháng 5 năm 2025, trước khi dần quay lại mặt bằng trước tháng 3 năm 2026.

Dù vậy, việc “đọc” các mô hình mua – bán từ on-chain vẫn mang tính suy đoán. Do chính phủ không công bố chính thức lượng nắm giữ và lịch sử dịch chuyển tài sản, thị trường không rõ bao nhiêu trong đó là “chuyển kho nội bộ”, bao nhiêu là “bán thực sự” ra thị trường. Điều này khiến Kho dự trữ tài sản số, thay vì củng cố niềm tin chính sách, lại có xu hướng làm dày thêm lớp sương mù về cách Washington thực sự đối xử với *tiền mã hóa*. *bình luận* Trong bối cảnh dự án được giới thiệu như “tài sản chiến lược quốc gia”, khoảng trống minh bạch này dễ trở thành điểm công kích của cả giới chính trị lẫn nhà đầu tư.

Về mặt pháp lý, sắc lệnh không cấm mua thêm *Bitcoin(BTC)*. Tuy nhiên, Trump đặt điều kiện mọi giao dịch phải đảm bảo “trung lập về ngân sách” (budget‑neutral). David Sacks – người được coi là phụ trách điều phối chính sách AI và *tiền mã hóa* của Nhà Trắng – từng nhấn mạnh trên CoinDesk ngày 20 tháng 12 (giờ địa phương) rằng “không được tăng thâm hụt ngân sách, không được làm phình nợ công, cũng không được đánh thêm thuế người dân Mỹ để mua *Bitcoin(BTC)*”. Ông nói thêm: “Nếu các bộ trưởng tìm ra cách tích lũy thêm *Bitcoin(BTC)* mà không khiến người nộp thuế tốn thêm dù chỉ 1 xu, họ có toàn quyền làm điều đó”. Đến nay, chưa có dấu hiệu rõ ràng cho thấy một chiến lược tích lũy *Bitcoin(BTC)* “trung lập ngân sách” như vậy đã được triển khai rộng rãi.

Tính minh bạch cũng là điểm trọng tâm trong loạt chỉ trích xoay quanh chính sách *Bitcoin(BTC)* và dự trữ *tiền mã hóa*. Jason Yanowitz – đồng sáng lập Blockworks – nhận định với BBC ngày 20 tháng 1 năm 2024 (giờ địa phương) rằng một kho dự trữ gồm nhiều loại *tiền mã hóa* có thể tạo tác động tiêu cực tới thị trường nếu thiếu khung khổ rõ ràng. Theo ông, rủi ro nằm ở khả năng lựa chọn tài sản mang tính tùy tiện, dẫn tới méo mó thị trường và bào mòn niềm tin công chúng. Yanowitz đề xuất áp dụng kiểm toán độc lập và chế độ báo cáo công khai định kỳ để giảm bớt lo ngại “đặc quyền chính trị” và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho đổi mới. *bình luận* Nói cách khác, với một “người chơi siêu lớn” như chính phủ Mỹ, vấn đề không chỉ là mua hay bán gì, mà là thị trường có được biết trước quy tắc hay không.

Trong khi đó, ý tưởng “dự trữ *Bitcoin(BTC)*” lại lan nhanh ở cấp độ quốc gia và doanh nghiệp, nhất là sau trường hợp Strategy (Strattegy) gây chú ý trong năm ngoái. Khi câu chuyện “vàng số” (*digital gold*) được củng cố, động lực đưa *Bitcoin(BTC)* vào bảng cân đối tài chính – tài khóa của cả nhà nước lẫn doanh nghiệp ngày càng lớn. Theo dữ liệu của BitcoinTreasuries.net cập nhật ngày 24 (giờ địa phương), khoảng 10 quốc gia – trong đó có Mỹ, Trung Quốc, Ukraina, El Salvador, Anh, Triều Tiên – hiện công khai hoặc bị phát hiện đang nắm giữ *Bitcoin(BTC)*.

Ở phía doanh nghiệp, việc thị trường giá xuống kéo dài được dự báo sẽ kích hoạt làn sóng tái cấu trúc và M&A trong nhóm công ty niêm yết nắm giữ nhiều *Bitcoin(BTC)*. Wojciech Kaszycki – Giám đốc chiến lược của BTCS, doanh nghiệp chuyên về hạ tầng và tài chính *tiền mã hóa* – từng nhận định trên Cointelegraph ngày 20 tháng 1 năm 2024 (giờ địa phương) rằng các doanh nghiệp có lượng *Bitcoin(BTC)* lớn nhưng giá cổ phiếu lại giao dịch dưới giá trị tài sản ròng (NAV) “rốt cuộc sẽ trở thành mục tiêu thâu tóm của các công ty có hoạt động kinh doanh cốt lõi ổn định hơn”.

Từ góc nhìn chính sách, chương trình *dự trữ chiến lược tiền mã hóa* của Mỹ nhiều khả năng sẽ không được đánh giá chỉ bằng câu hỏi “nắm giữ bao nhiêu” mà bằng “quản lý và công bố như thế nào”. Trong một thị trường có độ biến động cao như *tiền mã hóa*, nguyên tắc chính phủ dùng để ra quyết định mua – giữ – bán, cùng mức độ minh bạch trong suốt quá trình đó, sẽ trở thành biến số then chốt định hình ý nghĩa thực sự của Kho dự trữ tài sản số.

Ở thời điểm hiện tại, khi giá trị danh nghĩa của khối *Bitcoin(BTC)* và *tiền mã hóa* trong tay chính phủ Mỹ đã giảm hơn 26% sau một năm, bài kiểm tra tiếp theo có lẽ sẽ đến trong chu kỳ “mùa đông *crypto*” tiếp theo: liệu Washington có dám công khai chiến lược ứng xử với tài sản số chiến lược – từ tiêu chí lựa chọn coin, khung thời gian nắm giữ, tới quy tắc bán ra – hay tiếp tục đặt cược vào sự mơ hồ như một “công cụ linh hoạt” trong chính sách? *bình luận* Với quy mô thị trường hiện nay, cách chính phủ Mỹ trả lời câu hỏi đó có thể ảnh hưởng không nhỏ tới kỳ vọng của nhà đầu tư lẫn quỹ đạo phát triển dài hạn của hệ sinh thái *tiền mã hóa*.