Cổ đông kiện ban lãnh đạo Coinbase(COIN), tố buông lỏng tuân thủ và che giấu rủi ro pháp lý

Theo Cointelegraph đưa tin ngày 4 (giờ địa phương), một nhóm *cổ đông Coinbase* đã đệ đơn *khởi kiện đại diện* nhằm vào ban lãnh đạo và Hội đồng quản trị Coinbase Global(COIN), cáo buộc công ty giám sát lỏng lẻo vấn đề tuân thủ quy định và công bố thông tin, qua đó đẩy sàn giao dịch vào thế đối mặt với rủi ro pháp lý và giám sát ngày càng lớn từ cơ quan quản lý. Trong bối cảnh *“nội bộ kiểm soát”* và *“tuân thủ”* trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi của các sàn, vụ kiện này cho thấy các vấn đề pháp lý tích tụ sau khi niêm yết đang dần chuyển hóa thành câu chuyện trách nhiệm của ban điều hành.

Theo hồ sơ nộp lên Tòa án Liên bang quận New Jersey (United States District Court for the District of New Jersey) ngày 4 (giờ địa phương), cổ đông Kevin Meehan đã thay mặt Coinbase Global(COIN) khởi kiện theo hình thức *phái sinh (derivative)*. Các bị đơn bao gồm Giám đốc điều hành Brian Armstrong, đồng sáng lập Fred Ehrsam, cùng lãnh đạo chủ chốt như Giám đốc pháp lý Paul Grewal, Giám đốc tài chính Alesia Haas và nhiều cựu – đương nhiệm thành viên Hội đồng quản trị và quản lý cấp cao khác.

Phía nguyên đơn cho rằng từ thời điểm Coinbase thực hiện *niêm yết trực tiếp (Direct Listing)* vào tháng 4 năm 2021 đến tháng 6 năm 2023, các bị đơn đã đưa ra “các tuyên bố sai lệch hoặc gây hiểu lầm” liên quan đến hệ thống tuân thủ quy định và công bố thông tin. Cụ thể, ban lãnh đạo và Hội đồng quản trị bị cáo buộc đã lơ là nghĩa vụ giám sát *tuân thủ*, khiến công ty tự đặt mình vào thế bị cơ quan quản lý áp dụng các biện pháp *cưỡng chế thực thi (enforcement action)*.

Đơn kiện dẫn lại trường hợp Coinbase phải chấp nhận khoản dàn xếp 100 triệu đô la Mỹ (khoảng 1.472 tỷ đồng) với Sở Dịch vụ Tài chính New York (DFS) từ đầu năm 2023, do các thiếu sót trong chương trình phòng chống rửa tiền (AML). Ngoài ra, Coinbase còn bị Cục Chứng khoán bang New Jersey (Bureau of Securities) phạt 5 triệu đô la Mỹ (khoảng 74 tỷ đồng) vì các vấn đề liên quan đến niêm yết chứng khoán chưa đăng ký. Nguyên đơn cho rằng đây là biểu hiện của “sự thất bại có tính hệ thống trong tuân thủ”, làm xói mòn niềm tin thị trường và gây tổn hại trực tiếp đến lợi ích nhà đầu tư.

bình luận Những vụ việc này cho thấy với một sàn giao dịch niêm yết như Coinbase, *tuân thủ* không chỉ là “chi phí pháp lý” mà trở thành yếu tố gắn chặt với định giá, uy tín thị trường và khả năng duy trì giấy phép hoạt động tại các thị trường chủ chốt.

Trong đơn, cổ đông yêu cầu bồi thường thiệt hại cho chính Coinbase, đồng thời thúc ép cải tổ sâu rộng *quản trị doanh nghiệp* và cơ chế giám sát nội bộ. Một trọng tâm đáng chú ý là yêu cầu *“hoàn trả (clawback)”* đối với các khoản thù lao và lợi ích tài chính mà những người nội bộ được cho là đã nhận trong giai đoạn các vấn đề tuân thủ vẫn âm ỉ nhưng chưa được khắc phục triệt để. Với cấu trúc *khởi kiện phái sinh*, ngay cả khi có khoản thu hồi tài chính hay bồi thường, số tiền này cũng sẽ thuộc về công ty chứ không phải cổ đông khởi kiện.

Đơn kiện yêu cầu xét xử bởi bồi thẩm đoàn, đồng thời nêu rõ các bị đơn có thể đã hưởng lợi bất chính (unjust enrichment), lạm dụng quyền kiểm soát (abuse of control) và vi phạm nghĩa vụ ủy thác (breach of fiduciary duty) với Coinbase. Theo Cointelegraph, phía Coinbase chưa đưa ra bình luận tại thời điểm bài báo được đăng.

Song song với vụ kiện mới này, Coinbase còn đang đối mặt với nhiều rủi ro pháp lý khác. Tháng 1 năm nay, một tòa án tại Delaware đã cho phép tiếp tục một vụ kiện của cổ đông liên quan tới cáo buộc *giao dịch nội gián* của một số thành viên Hội đồng quản trị. Dù kết luận điều tra nội bộ của công ty cho rằng ban điều hành “không vi phạm”, tòa vẫn cho vụ kiện vượt qua bước sàng lọc thủ tục ban đầu.

Vụ việc tại Delaware tập trung vào cáo buộc rằng Giám đốc điều hành Brian Armstrong, thành viên Hội đồng quản trị Marc Andreessen và một số người nội bộ khác đã *bán cổ phiếu trước và sau thời điểm niêm yết trực tiếp năm 2021* dựa trên thông tin chưa công bố ra công chúng, từ đó tránh được khoản thua lỗ hơn 1 tỷ đô la Mỹ (khoảng 1.472,3 tỷ đồng).

Trước đó, vào tháng 5 năm 2025, Coinbase cũng bị nhà đầu tư khởi kiện tập thể với cáo buộc che giấu thông tin liên quan đến *rò rỉ dữ liệu người dùng*, dẫn đến đợt lao dốc của cổ phiếu sau khi thông tin được công bố. Đơn kiện khi đó lập luận rằng Coinbase không công bố đầy đủ việc vi phạm thỏa thuận với Cơ quan Quản lý Tài chính Anh (FCA), khiến nhà đầu tư bị thiệt hại khi giá cổ phiếu giảm mạnh sau khi thông tin này xuất hiện.

bình luận Chuỗi vụ kiện cho thấy mô hình “tăng trưởng trước, tuân thủ sau” đang trở nên khó chấp nhận đối với một sàn lớn như Coinbase, nhất là khi công ty đã niêm yết và phải tuân thủ các chuẩn mực khắt khe về công bố thông tin trên thị trường chứng khoán Mỹ. Áp lực từ cổ đông, tòa án và cơ quan quản lý có thể buộc Coinbase phải tiếp tục đầu tư mạnh vào *kiểm soát nội bộ*, nâng cấp hệ thống *tuân thủ* và minh bạch hóa quy trình niêm yết tài sản số.

Khi *tuân thủ quy định* và *công bố thông tin minh bạch* ngày càng được xem là điều kiện sống còn chứ không chỉ là chi phí vận hành, những tranh chấp pháp lý xung quanh Coinbase có thể trở thành bài học tham chiếu cho toàn bộ ngành *tiền mã hóa*. Với riêng Coinbase, rủi ro không chỉ nằm ở chi phí kiện tụng và tổn hại danh tiếng, mà còn ở sức ép phải rà soát lại toàn bộ kiến trúc giám sát, từ Hội đồng quản trị cho tới các tuyến kiểm soát vận hành hàng ngày.