CEO JPMorgan Jamie Dimon: Phần thưởng stablecoin phải chịu quy định như lãi tiền gửi ngân hàng

Theo CNBC đưa tin ngày 3 (giờ địa phương), Tổng giám đốc điều hành JPMorgan Chase(JPM), ông Jamie Dimon nhấn mạnh rằng ông ủng hộ sự phát triển của công nghệ chuỗi khối và cạnh tranh trong lĩnh vực tiền mã hóa, nhưng cho rằng **”phần thưởng stablecoin”** chỉ nên được phép triển khai theo nguyên tắc **”từ cùng quy định – cùng sân chơi cạnh tranh”**. Lập luận của ông là: khi sàn giao dịch trả “phần thưởng” dưới dạng lãi trên số dư stablecoin của khách hàng, hoạt động đó trên thực tế không khác gì **ngân hàng** trả lãi tiền gửi.

Theo CNBC, Jamie Dimon chia sẻ trong chương trình “The Exchange” phát sóng ngày 3 (giờ địa phương), trong bối cảnh truyền thông Mỹ gần đây liên tục đưa tin về căng thẳng giữa ông và Giám đốc điều hành Coinbase(COIN) Brian Armstrong xung quanh dự luật về cấu trúc thị trường tiền mã hóa tại Mỹ. Dimon cho biết, phía ngân hàng có xu hướng xem **phần thưởng stablecoin** tương đương với **lãi trả trên tiền gửi**, bởi một khi doanh nghiệp vừa giữ hộ tiền của khách hàng, vừa chi trả lãi, thì trên thực chất, công ty đó đang làm công việc giống hệt ngân hàng và cần phải chịu **khung quy định tương đương ngân hàng**.

Ông Dimon nói: “Giải pháp thỏa hiệp hợp lý là chỉ nên trả thưởng cho *giao dịch (transactions)*, chứ không phải cho *số dư (balances)*. Nếu anh nắm giữ số dư và trả lãi cho số dư đó, thì đó là ngân hàng. Và đã là ngân hàng thì phải chịu quy định như ngân hàng”. Ý ông là: **phần thưởng dựa trên hoạt động giao dịch** (ví dụ cashback phí giao dịch, ưu đãi cho người dùng hoạt động thường xuyên) nên được quản lý theo logic khác với **khoản trả mang tính lãi suất trên số dư khách hàng gửi giữ** – vốn có bản chất gần với tiền gửi truyền thống.

*bình luận: Tranh luận “giao dịch vs. số dư” là trọng tâm trong cách phân loại sản phẩm stablecoin. Nếu coi là ưu đãi thanh toán, nhà làm luật có thể xếp vào khung thanh toán – fintech. Nhưng nếu bản chất giống tiền gửi, áp lực áp dụng khung ngân hàng sẽ tăng mạnh.*

Dimon đặc biệt chỉ ra vấn đề **bất đối xứng về gánh nặng quy định**. Theo ông, các ngân hàng hiện phải đồng thời tuân thủ hàng loạt chuẩn mực: bảo hiểm tiền gửi của Tổng công ty bảo hiểm tiền gửi Liên bang (FDIC), quy tắc phòng chống rửa tiền (AML), các yêu cầu về vốn tự có và thanh khoản, cùng các nghĩa vụ cho vay cộng đồng… Trong khi đó, nếu một doanh nghiệp **không phải ngân hàng** vẫn có thể cung cấp **sản phẩm mang tính “ngân hàng”**, như **trả lãi trên số dư stablecoin**, mà không bị giám sát ở cùng cấp độ, thì **môi trường cạnh tranh sẽ bị bóp méo** và rủi ro người tiêu dùng gia tăng.

Dimon nhấn mạnh: “Chúng ta cần một *sân chơi bình đẳng (level playing field)* dựa trên **sản phẩm**. Không thể chấp nhận tình huống một bên gần như không bị điều chỉnh mà vẫn làm đúng những việc bên kia làm, trong khi bên còn lại bị ràng buộc bởi một hệ thống quy định hoàn toàn khác”. Theo ông, **mục tiêu của quy định** nên xoay quanh **bản chất của sản phẩm tài chính được cung cấp**, chứ không chỉ nhìn vào **hình thức pháp lý của doanh nghiệp** (ngân hàng, fintech hay công ty công nghệ).

*bình luận: Quan điểm “quy định theo sản phẩm, không theo nhãn doanh nghiệp” đang trở thành xu hướng trong nhiều cuộc tranh luận tại Mỹ và châu Âu, đặc biệt với stablecoin và tài chính phi tập trung (DeFi).*

Những phát biểu mới nhất của Dimon được đưa ra đúng thời điểm **Quốc hội Mỹ** đang ở bước ngoặt về dự luật **cấu trúc thị trường tiền mã hóa (market structure)**. Theo cập nhật ngày 29 tháng 1 (giờ địa phương), Ủy ban Nông nghiệp Thượng viện Mỹ do Chủ tịch John Boozman đứng đầu đã đưa một phần dự luật ra bỏ phiếu, và thông qua với tỷ lệ 12–11, gần như đi đúng ranh giới chia rẽ theo đảng phái.

Tuy nhiên, dự luật vẫn còn nhiều chặng phải vượt qua trước khi trở thành gói hoàn chỉnh được trình lên phiên toàn thể Thượng viện để bỏ phiếu. Trước tiên, văn bản hiện tại phải được Ủy ban Ngân hàng Thượng viện xem xét. Sau đó, Ủy ban Nông nghiệp và Ủy ban Ngân hàng sẽ phải **điều phối để hợp nhất** bản dự luật riêng rẽ của mỗi bên thành một **đề xuất thống nhất**.

Khung cấu trúc thị trường lần này được thiết kế với trọng tâm là **vạch rõ ranh giới thẩm quyền** giữa Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) và Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC), qua đó giảm thiểu tình trạng chồng chéo, mơ hồ trong giám sát thị trường tiền mã hóa. Bên cạnh đó, dự luật yêu cầu các sàn giao dịch và trung gian phải **tách biệt tài sản khách hàng** khỏi tài sản công ty, đồng thời thiết lập nghĩa vụ **chứng minh dự trữ (proof-of-reserve)** nhằm tăng cường khả năng chi trả và minh bạch.

Đối với **stablecoin**, dự thảo cấu trúc thị trường được thiết kế để **phối hợp** với khuôn khổ giám sát riêng chi tiết hơn trong **dự luật GENIUS (Genius Act)**. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm rằng **giám sát stablecoin** không tách rời mà **ăn khớp** với tổng thể khung quản lý các sản phẩm tài chính kỹ thuật số khác.

Từ đó, **trọng tâm tranh luận** đang dần co lại quanh câu hỏi: **”Phần thưởng stablecoin”** nên được phân loại là **”ưu đãi nhằm khuyến khích thanh toán/giao dịch”** hay là **”lãi suất trả trên khoản tiền gửi”**. Nếu mang tính **khuyến khích giao dịch**, sản phẩm có thể nằm nhiều hơn trong phạm vi **dịch vụ thanh toán và công nghệ tài chính**. Ngược lại, nếu bị coi là **lãi trên tiền gửi**, áp lực áp dụng **khung quy định ngân hàng**, bao gồm bảo hiểm tiền gửi và các yêu cầu an toàn vốn, sẽ trở nên khó tránh khỏi.

*bình luận: Đối với các sàn giao dịch và dự án phát hành stablecoin, cách họ thiết kế chương trình **phần thưởng stablecoin** – ví dụ: trả thưởng theo khối lượng giao dịch hay theo số dư nắm giữ – có thể quyết định việc họ bị xếp vào “fintech thanh toán” hay “tổ chức mang tính ngân hàng” dưới luật Mỹ.*

Phát biểu của Jamie Dimon cho thấy, cuộc tranh luận về **”cấu trúc thị trường tiền mã hóa”** tại Mỹ không chỉ xoay quanh việc phân đường biên giữa SEC và CFTC, mà còn mở rộng sang câu hỏi chi tiết: **các chương trình “phần thưởng stablecoin” phải ăn khớp thế nào với khung quy định ngân hàng hiện hữu**. Trong bối cảnh đó, nguyên tắc **”từ cùng quy định – cùng sân chơi cạnh tranh”** với **stablecoin**, đặc biệt là các mô hình trả thưởng trên số dư, có thể trở thành một trong những điểm mấu chốt quyết định cách các sản phẩm tiền mã hóa vận hành hợp pháp trên thị trường tài chính Mỹ trong thời gian tới.