Tòa Mỹ xử thắng Uniswap(UNI), khẳng định giao thức DeFi không phải chịu trách nhiệm vì scam token

Theo CoinDesk đưa tin ngày 3 (giờ địa phương), sàn giao dịch phi tập trung *유니스왑(Uniswap)* và các bên liên quan đã giành chiến thắng hoàn toàn trong vụ kiện tập thể liên quan đến giao dịch *“사기성 토큰” (scam token)* trên nền tảng. Tòa án liên bang Mỹ phán quyết nhà phát triển giao thức phi tập trung không thể bị quy trách nhiệm pháp lý cho các hành vi trái pháp luật do bên phát hành ẩn danh thực hiện. *“유니스왑”*, *“사기성 토큰”* và *“탈중앙화 프로토콜”* trở thành tâm điểm tranh luận pháp lý xoay quanh câu hỏi: nhà phát triển hạ tầng có phải “chịu chung” với kẻ lừa đảo hay không.

Theo phán quyết công bố ngày 3 (giờ địa phương) của thẩm phán Katherine Polk Failla tại tòa liên bang khu vực Nam New York, đơn *“2차 수정 소장”* mà nguyên đơn nộp đã bị *“기각(with prejudice)”*. Điều này đồng nghĩa khả năng khởi kiện lại trên cùng một cơ sở pháp lý gần như bị chặn, tranh chấp kéo dài từ năm 2022 với *유니스왑(Uniswap)* đi vào giai đoạn kết thúc.

Tòa cho rằng các nhà đầu tư đứng đơn đã cố gắng dựa vào hành vi gian lận bị cáo buộc của các bên phát hành *“익명 스캠 토큰”* để buộc trách nhiệm cho *유니스왑(Uniswap)*, nhưng không đáp ứng được những điều kiện pháp lý cốt lõi. Trọng tâm nằm ở hai câu hỏi: liệu *유니스왑* có *“실질적으로 관여”* vào quá trình phát hành và lưu thông *사기성 토큰* hay không, và liệu nền tảng có *“사기 사실을 알고도 방치”* hay không. Tòa kết luận các lập luận của nguyên đơn chưa đủ sức thuyết phục để chứng minh hai yếu tố này ở mức độ “có vẻ hợp lý”.

Vụ kiện bắt đầu từ tháng 4 năm 2022, khi một nhóm nhà đầu tư khai báo đã mua phải *스캠 토큰* giao dịch trên giao thức *유니스왑* và chịu thua lỗ. Họ lập luận rằng *유니스왑* đã vận hành như một *sàn giao dịch chứng khoán và broker-dealer không đăng ký*, đồng thời cho phép *사기성 토큰* được niêm yết và giao dịch thông qua *스마트컨트랙트* trên blockchain. Bên nguyên cũng nhấn mạnh việc giao thức và các bên liên quan hưởng lợi từ *phí cung cấp thanh khoản* là cơ sở để phải gánh chịu trách nhiệm.

Tuy nhiên, thẩm phán Failla từng một lần bác bỏ đơn kiện vào tháng 8 năm 2023, và phán quyết mới nhất được coi là “hồi kết” cho mọi yêu cầu còn lại. Trong tài liệu phán quyết, tòa nêu rõ nguyên đơn đã thất bại trong việc trình bày một cách *“plausibly”* rằng: (1) bị đơn có *“실제 인지(actual knowledge)”* về hành vi lừa đảo, (2) có dấu hiệu *hành vi lừa dối* theo luật bảo vệ người tiêu dùng cấp bang, và (3) đủ yếu tố cấu thành *부당이득*.

Đáng chú ý, tòa so sánh *탈중앙화 프로토콜* như *유니스왑* với các mô hình công nghệ *P2P (peer-to-peer)*. Lập luận chính: việc một công nghệ có thể bị sử dụng cho mục đích phi pháp không đồng nghĩa nhà phát triển hoặc nhà cung cấp công nghệ đó phải chịu trách nhiệm toàn diện cho hành vi của bên thứ ba. Trong bối cảnh *탈중앙화 생태계* dựa trên *오픈소스 스마트컨트랙트*, bất kỳ ai cũng có thể tận dụng mã nguồn để phát hành và giao dịch *토큰*. Chính đặc điểm *오픈소스* này là cơ sở quan trọng giúp tòa nghiêng về phía *유니스왑* trong việc giới hạn phạm vi trách nhiệm.

Nhờ phán quyết trên, không chỉ *유니스왑 랩스(Uniswap Labs)* mà cả Giám đốc điều hành 헤이든 아담스(Hayden Adams), *유니스왑 재단(Uniswap Foundation)* và ba quỹ đầu tư mạo hiểm hậu thuẫn đều được gỡ bỏ gánh nặng pháp lý.

Ngay sau quyết định *기각*, Hayden Adams đăng tải trên X (trước đây là Twitter) khẳng định đây là một *“새 법적 선례”*. Theo ông, nếu *오픈소스 스마트컨트랙트 코드* bị kẻ lừa đảo lợi dụng, trách nhiệm phải thuộc về người trực tiếp lừa đảo, chứ không phải lập trình viên hay đội ngũ đã phát triển mã nguồn.

Thông tin chiến thắng pháp lý nhanh chóng được thị trường phản ánh tích cực trong ngắn hạn. *유니스왑(UNI)* – 토큰 gốc của giao thức – tăng khoảng 6% trong ngày, giao dịch quanh mức 3,97 USD (xấp xỉ 5.821 won, với tỷ giá 1 USD = 1.466,10 won) tại thời điểm bài báo gốc được viết. *비트코인(Bitcoin, BTC)* cũng giữ vững vùng 69.000 USD, góp phần củng cố tâm lý chấp nhận rủi ro trên thị trường tài sản số.

*bình luận* Phán quyết về *유니스왑(Uniswap)* không chỉ là chiến thắng riêng lẻ của một giao thức *탈중앙화 거래(DEX)*. Nó còn là “la bàn” để thị trường nhìn rõ hơn ranh giới trách nhiệm pháp lý của các *프로토콜 오픈소스* trong hệ sinh thái *디파이(DeFi)* tại Mỹ. Câu hỏi lớn đặt ra cho các cơ quan quản lý và tòa án là: làm thế nào để bảo vệ nhà đầu tư trước *사기성 토큰* mà không bóp nghẹt sáng tạo công nghệ *탈중앙화*? Nếu lập luận của tòa trong vụ *유니스왑* tiếp tục được viện dẫn ở các vụ kiện và quy định mới, nhiều dự án *DeFi* có thể sẽ an tâm hơn về rủi ro “liên đới trách nhiệm” với hành vi của bên thứ ba, nhưng đồng thời áp lực giám sát và kiểm soát rủi ro ở cấp người dùng sẽ ngày càng tăng.