Block(SQ) cắt giảm gần 1/2 nhân sự toàn cầu vì AI và tối ưu chi phí, cổ phiếu bật tăng 24%

Theo Bloomberg đưa tin ngày 27 tháng 2 (giờ địa phương), tập đoàn thanh toán số Block(SQ) do Jack Dorsey dẫn dắt chuẩn bị bước vào đợt tái cơ cấu nhân sự quy mô lớn, cắt giảm gần một nửa lực lượng lao động toàn cầu. Số nhân viên Block sẽ giảm từ hơn 10.000 người xuống dưới 6000 người, qua đó được xem như một tín hiệu mới về làn sóng *“từ AI”* thúc đẩy tái cấu trúc tổ chức trong toàn ngành fintech và công nghệ.

Trong thông báo nội bộ được Jack Dorsey công bố qua X, Block xác nhận sẽ sa thải hơn 4000 nhân viên. Sau đợt cắt giảm, tổng số nhân sự sẽ từ hơn 10.000 người xuống dưới 6000 người. Dorsey mô tả đây là “một trong những quyết định khó khăn nhất trong lịch sử công ty” và cho biết trong ngày thông báo, toàn bộ nhân viên sẽ được xác định rõ tình trạng: nằm trong diện rời công ty (leave), bước vào giai đoạn tham vấn (consultation) hay tiếp tục ở lại.

Theo nội dung ghi nhận, Block đưa ra gói hỗ trợ thôi việc khá chi tiết. Nhân viên thuộc diện cắt giảm sẽ nhận tối thiểu 20 tuần lương cơ bản, cộng thêm 1 tuần lương cho mỗi năm thâm niên. Các khoản thưởng cổ phiếu sẽ tiếp tục được *“từ vesting”* (quyền lợi được xác nhận) tới cuối tháng 5, đồng thời công ty tài trợ thêm 6 tháng bảo hiểm y tế. Nhân viên bị sa thải cũng được giữ lại thiết bị do công ty cấp và nhận thêm 5000 USD hỗ trợ “chuyển đổi công việc”. Với tỷ giá 1 USD = 1442,50 won, khoản hỗ trợ này tương đương khoảng 7,21 triệu won. Block cho biết nhân viên ngoài Mỹ cũng sẽ nhận các gói hỗ trợ tương tự, nhưng điều kiện cụ thể sẽ điều chỉnh tùy theo quy định lao động từng quốc gia.

Jack Dorsey nhấn mạnh đợt cắt giảm này không xuất phát từ khủng hoảng tài chính hay rủi ro thanh khoản. Ông khẳng định “hoạt động kinh doanh vẫn vững”, song cấu trúc vận hành đã thay đổi căn bản. Trọng tâm thay đổi, theo Dorsey, nằm ở các công cụ *“từ AI”*. Ông cho rằng khi những “công cụ thông minh” do công ty tự phát triển và sử dụng được kết hợp với các nhóm nhỏ hơn, phẳng hơn, khái niệm xây dựng và vận hành doanh nghiệp đang biến đổi tận gốc và tốc độ chuyển dịch ngày càng nhanh.

Dorsey cho biết ban lãnh đạo từng cân nhắc phương án tiến hành cắt giảm theo nhiều giai đoạn trong vài tháng hoặc vài năm. Tuy nhiên, ông lo ngại một chuỗi “tái cơ cấu nhỏ giọt” sẽ làm xói mòn tinh thần nhân viên, làm giảm mức độ tập trung cũng như niềm tin từ khách hàng và cổ đông, nên đã chọn phương án “ra quyết định dứt điểm” một lần. Dù vậy, Dorsey thừa nhận một số quyết định có thể hóa ra là sai lầm về sau, và cho biết Block vẫn giữ lại một mức độ linh hoạt nhất định để điều chỉnh, đồng thời cam kết không để chất lượng dịch vụ khách hàng bị gián đoạn.

Sau khi thông báo được công khai, phản ứng trên mạng xã hội và cộng đồng nhà đầu tư chia thành nhiều luồng. Nhiều ý kiến cho rằng gói hỗ trợ thôi việc của Block “khá hào phóng” so với mặt bằng ngành. Tuy nhiên, việc Dorsey nêu trực tiếp yếu tố *“từ AI”* như một lý do cho quá trình tinh gọn bộ máy cũng làm gia tăng lo ngại rằng xu hướng công nghệ thay thế việc làm con người đang bước vào giai đoạn mới, rõ nét hơn.

Một bộ phận khác lại cho rằng trọng tâm của đợt cắt giảm nằm ở các quyết định điều hành hơn là yếu tố *“từ AI”*. Nhà đầu tư Will Slaughter chỉ ra rằng số nhân viên Block tăng từ khoảng 3900 người cuối năm 2019 lên 12.500 người cuối năm 2022, tức hơn gấp ba lần trong giai đoạn đại dịch Covid-19. Theo lập luận này, đợt tái cơ cấu hiện nay giống như một quá trình “hoàn nguyên” sau thời kỳ “tuyển dụng quá đà” hơn là hệ quả trực tiếp của *“từ AI”*. Jack Dorsey cũng thừa nhận công ty đã có tình trạng “over-hiring” (tuyển dụng vượt nhu cầu) trong giai đoạn dịch bệnh.

Bên cạnh đó, một số người dùng còn chỉ trích việc thông báo cắt giảm nhân sự được soạn toàn bộ bằng chữ thường (lowercase), coi đây là một lựa chọn “thiếu nhạy cảm và mang tính biểu tượng không tích cực” trong bối cảnh hàng nghìn người mất việc. Trên thị trường, thông tin Block thu hẹp quy mô nhân sự lại kéo theo phản ứng trái ngược: giá cổ phiếu Block(SQ) có thời điểm tăng tới 24% trong phiên giao dịch ngoài giờ, cho thấy giới đầu tư đánh giá cao triển vọng cải thiện cấu trúc chi phí và kịch bản nâng cao năng suất trong dài hạn.

*bình luận*

Diễn biến tại Block(SQ) được nhiều chuyên gia xem như ví dụ điển hình cho làn sóng “từ AI” định hình lại cấu trúc lao động trong ngành fintech và công nghệ. Mô hình vận hành mới thường gắn với chuỗi “từ AI” → tinh gọn đội ngũ → tái thiết kế tổ chức. Tuy nhiên, mức độ và phạm vi mà *“từ AI”* thực sự thay thế từng vị trí công việc vẫn là câu hỏi mở, cần thời gian để các số liệu tài chính, chỉ số vận hành và phản hồi khách hàng kiểm chứng.

Trong bối cảnh này, trường hợp Block(SQ) được giới phân tích coi là phép thử cho khả năng cân bằng giữa cắt giảm nhân sự, tự động hóa bằng *“từ AI”* và duy trì sức cạnh tranh sản phẩm lẫn trải nghiệm khách hàng. Kết quả thực tế trong vài quý tới sẽ là thước đo quan trọng cho không chỉ Block(SQ), mà còn cho toàn bộ các công ty fintech và công nghệ đang đứng trước sức ép chuyển đổi theo hướng *“từ AI”* hóa mạnh mẽ.