Pi Network(Pi) chuẩn bị đưa token hệ sinh thái lên Mainnet, đặt cược vào mô hình utility thay vì gọi vốn

파이네트워크(Pi Network)를 둘 quanh những tranh cãi và **"bất mãn của cộng đồng"**, đội ngũ phát triển vẫn tiếp tục theo đuổi các thử nghiệm mới nhằm mở rộng **"hệ sinh thái Pi"**. Theo nội dung video giải thích chi tiết được đồng sáng lập Chengdiao Fan công bố gần đây, Core Team cho biết đang chuẩn bị đưa **"token hệ sinh thái Pi (Pi ecosystem tokens)"** lên **"Mainnet"**, coi việc thiết kế lại token là điểm khởi đầu cho một hướng đổi mới mới trong hệ sinh thái.

Theo video được Fan công bố mới đây (giờ địa phương), **"token hệ sinh thái Pi"** không phải là tài sản do Core Team đơn phương phát hành. Thay vào đó, đây là các token “do chính cộng đồng tạo ra và phát hành trên chuỗi Pi”. Fan cho biết các token này đã được triển khai thử nghiệm trên **Testnet**, còn việc ra mắt trên **Mainnet** hiện đã bước vào giai đoạn “hoàn tất những bước cuối cùng”.

Fan thừa nhận khi số lượng token mới trên Mainnet tăng lên, yêu cầu về bảo mật và ổn định kỹ thuật sẽ trở nên quan trọng hơn. Tuy vậy, ông nhấn mạnh sự khác biệt của **"token hệ sinh thái Pi"** nằm ở phần “thiết kế token”. Theo nhận định của Fan, trên thị trường hiện nay, thiết kế token thường “lệch pha” với mục tiêu đổi mới thực sự.

Ông nói, trong **thị trường tiền mã hóa**, “đa số mạng lưới tiền mã hóa khác xem token chủ yếu như công cụ huy động vốn. Dù vậy, phần lớn dự án vẫn thất bại, không mang lại hiệu dụng thực tế hay đổi mới bền vững. Đây là vấn đề mang tính cấu trúc”. *bình luận: Cách đặt vấn đề này chạm tới một trong những chỉ trích quen thuộc với mô hình ICO/IEO – ưu tiên gọi vốn ngắn hạn hơn là xây dựng sản phẩm có người dùng thật.*

Cũng theo Fan, cách tiếp cận của **"Pi Network"** khác với mô hình token thuần túy để huy động vốn. Hệ sinh thái Pi được thiết kế để người dùng có thể “tích hợp token tiền mã hóa vào sản phẩm và đổi mới” một cách trực tiếp, trong đó Core Team “khuyến khích mạnh mẽ” để token mang tính **"utility"** – có công dụng thực sự trong sản phẩm và dịch vụ. Nền tảng của quan điểm này là: muốn **"dự án blockchain"** có khả năng ổn định và thành công dài hạn, **"token"** cần được sử dụng thực trong nội bộ dịch vụ, thay vì chỉ dựa vào kỳ vọng niêm yết sàn hay nhu cầu đầu cơ.

Cách tiếp cận trên gắn liền với bài toán cũ của thị trường **Web3**: thiết kế token thường ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm người dùng. Mô hình token dùng để huy động vốn trong ngắn hạn đã từng lan rộng rất nhanh, nhưng ở nhiều dự án, người dùng lại “không có lý do rõ ràng” để sử dụng token trong sản phẩm. Hệ quả là không ít dự án trở thành “vỏ rỗng”, giá trị token gắn nhiều hơn với đầu cơ hơn là nhu cầu sử dụng. *bình luận: Nếu **"token hệ sinh thái Pi"** thực sự xoay trục sang hiệu dụng nội bộ – thay vì chỉ tập trung vào giá – đây có thể là nỗ lực sửa một “lỗi thiết kế” phổ biến của các đợt phát hành token trước đây.*

Fan cho biết **"token hệ sinh thái Pi"** sẽ được gắn trực tiếp với **"chương trình Pi Launch (Pi launch programs)"**. Mô hình được ông mô tả như sau: các dự án phát hành token của riêng mình để phục vụ mục tiêu **"thu hút và duy trì người dùng"**, đồng thời tích hợp token đó làm **"utility token"** ngay trong sản phẩm. Người dùng có thể tiếp cận token thông qua **"Pi Launch"**, và sử dụng chính token đó trong sản phẩm/dịch vụ của dự án.

Theo phân tích của Fan, trong hệ sinh thái startup truyền thống, việc thiết kế và vận hành các chương trình thu hút người dùng (user acquisition) thường tốn rất nhiều thời gian và chi phí. Bằng cách sử dụng bộ công cụ Web3 do **"Pi Network"** cung cấp – trong đó **"token hệ sinh thái Pi"** là một phần quan trọng – các dự án có thể giảm đáng kể chi phí để kéo người dùng tham gia, đồng thời gắn trực tiếp ưu đãi, phần thưởng và quyền lợi vào token.

Fan cũng cho rằng khi người dùng đã tham gia và chi tiêu trong hệ thống, họ sẽ có xu hướng “yêu cầu trách nhiệm” cao hơn từ phía dự án. Những dự án có chất lượng dịch vụ kém sẽ dần bị đào thải, trong khi người dùng có thể tối ưu giá trị so với chi phí đã bỏ ra. *bình luận: Nếu cơ chế này vận hành đúng như mô tả, **"token hệ sinh thái Pi"** có thể trở thành công cụ sàng lọc tự nhiên, giữ lại các dự án có sản phẩm thật, người dùng thật, thay vì chỉ có token và kỳ vọng giá.*

Đáng chú ý, Fan nhấn mạnh **"token hệ sinh thái Pi"** không nhằm “sao chép” các mô hình token Web3 truyền thống. Ông nói, đây không phải là bản copy của mô hình token hiện có, mà là kết quả của nỗ lực “tránh đi theo những lối mòn thiết kế cũ”. Nhiều vấn đề trong **"thị trường Web3"** ngày nay, theo Fan, xuất phát từ những thiết kế token truyền thống, vốn ưu tiên cấu trúc tài chính hơn là trải nghiệm người dùng và hiệu dụng lâu dài. Ông khẳng định mô hình **"token hệ sinh thái Pi"** sẽ tiếp tục được điều chỉnh, thử nghiệm và tiến hóa trong quá trình triển khai thực tế.

Trong bối cảnh cộng đồng **"Pi Network"** vẫn tồn tại nhiều **"bất mãn"** xoay quanh tiến độ mở **"Mainnet"**, niêm yết sàn và tính thanh khoản, sự chú ý trên thị trường đang dần dồn vào câu hỏi: **"trên Mainnet sẽ xuất hiện những loại token nào, và chúng tạo ra được mức độ sử dụng thực sự đến đâu"**. Nếu **"token hệ sinh thái Pi"** thực sự giúp các dự án thu hút người dùng mới, đồng thời mang lại **"utility"** rõ ràng trong dịch vụ, đây có thể trở thành bước ngoặt giúp giảm bớt căng thẳng trong cộng đồng. Ngược lại, nếu mức độ sử dụng thực tế không đạt kỳ vọng, tranh cãi quanh **"Pi Network"** và mô hình **"token hệ sinh thái Pi"** có thể còn gia tăng. *bình luận: Giai đoạn triển khai trên Mainnet sẽ là phép thử quan trọng nhất, bởi mọi tuyên bố về thiết kế token cuối cùng vẫn phải chứng minh được bằng hành vi người dùng và dòng tiền thật trong hệ sinh thái.*