Pi Network công bố thiết kế token hệ sinh thái mới, đặt sản phẩm – dịch vụ làm trung tâm trên mainnet

Pi Network công bố thiết kế *từ*token hệ sinh thái*từ* mới, chuyển hướng sang mô hình *từ*sản phẩm – dịch vụ trung tâm*từ*

Pi Network vừa giới thiệu bản đề xuất chi tiết về *từ*thiết kế token hệ sinh thái (Ecosystem Token Design)*từ* dành cho giai đoạn *từ*mainnet*từ*, đồng thời kêu gọi cộng đồng *từ*Pioneers*từ* đóng góp ý kiến. Mục tiêu là giải quyết “căn bệnh kinh niên” của nhiều dự án Web3: *token* phát hành rất nhiều nhưng giá trị sử dụng thực tế lại hạn chế, khi phần lớn mô hình vẫn xoay quanh “huy động vốn mang tính đầu cơ” thay vì “trung tâm là sản phẩm và dịch vụ”.

Theo thông báo dài mà đội ngũ *từ*Pi Network*từ* công bố nhân dịp tròn 1 năm ra mắt *từ*Open Network*từ*, Core Team đã tổng kết lại thành quả 1 năm qua, cập nhật lộ trình sắp tới và giới thiệu *từ*thiết kế token hệ sinh thái*từ* như một cơ chế nhằm mở rộng *từ*utility*từ* trên *từ*mainnet*từ*. Động thái này xuất hiện trong bối cảnh cộng đồng ngày càng bày tỏ sự thất vọng về tốc độ triển khai và cách xử lý các vấn đề nhạy cảm của dự án.

Nội dung đề xuất tập trung xây dựng một khung thiết kế, trong đó các *token* do cộng đồng tạo ra trên *từ*Pi Network mainnet*từ* sẽ gắn trực tiếp với tính năng sản phẩm và tăng trưởng người dùng. Theo Core Team, nhiều dự án blockchain hiện nay tuy thành công trong việc bán *token* để gọi vốn, nhưng lại không tạo được dịch vụ và điểm sử dụng khiến người dùng cảm nhận được giá trị. Hệ quả là khoảng cách giữa việc “phát hành *token*” và “thúc đẩy đổi mới thực sự” ngày càng nới rộng. Trái lại, Pi Network cho rằng với tệp người dùng hoạt động quy mô lớn và hệ sinh thái ứng dụng đang được mở rộng, họ có thể “nhúng” *token* sâu vào quá trình phát triển và chấp nhận (adoption) sản phẩm, thay vì coi *token* như công cụ tài chính đơn thuần.

*từ*Thiết kế token hệ sinh thái*từ*: Muốn xóa “khoảng đứt gãy” giữa token và ứng dụng thực tế

Định hướng chính của *từ*Ecosystem Token Design*từ* là giảm vai trò của *token* như công cụ bán và huy động vốn, thay vào đó là buộc *token* phải “sống” bên trong những ứng dụng và dịch vụ thực sự vận hành được. Core Team thừa nhận *token* vẫn là một trong những công cụ mạnh nhất của Web3, nhưng đánh giá đa số dự án đã không xây dựng được “điểm sử dụng có ý nghĩa” gắn với “sản phẩm vận hành trơn tru”.

Pi Network coi đây là rào cản cốt lõi đối với “tăng trưởng hệ sinh thái bền vững” và khẳng định sẽ tái thiết kế *từ*token hệ sinh thái*từ* theo hướng đặt sản phẩm làm trung tâm ngay từ giai đoạn *từ*mainnet*từ*. Bản đề xuất nhấn mạnh việc dẫn dắt cộng đồng hướng *token* vào việc hỗ trợ các sản phẩm, dịch vụ có chức năng rõ ràng, thay vì tập trung vào khía cạnh đầu cơ giá.

*bình luận*: Cách tiếp cận này đi ngược lại xu hướng “token trước, sản phẩm sau” ở nhiều dự án, nhưng thành công hay không sẽ phụ thuộc lớn vào việc có bao nhiêu ứng dụng đủ chất lượng và đủ nhu cầu sử dụng trong thực tế.

Mô hình “lấy người dùng làm trung tâm”: Nhấn mạnh “trách nhiệm chất lượng” và “phân phối minh bạch”

Thiết kế mới mà Core Team đưa ra đặt trọng tâm vào “thu hút người dùng (user acquisition)” và “tăng *từ*utility*từ* thực tế” của *token*. Thay vì phát hành *token* chỉ để bán lấy vốn, các dự án trong hệ của Pi Network sẽ được khuyến khích phân phối *token* theo cách:

- Hỗ trợ thu hút và giữ chân người dùng

- Tích hợp *token* trực tiếp vào luồng tính năng, trải nghiệm sử dụng sản phẩm

Theo Core Team, cấu trúc này kỳ vọng mang lại một số tác động:

- Người dùng có cơ sở để “đòi hỏi trách nhiệm” về chất lượng sản phẩm, bởi *token* gắn với việc sản phẩm có được dùng thật hay không

- Khuyến khích vòng lặp phản hồi – cải tiến (iteration) liên tục, vì *token* chỉ có giá trị khi ứng dụng thực sự được sử dụng

- Quyền tiếp cận *token* trở nên minh bạch, dựa trên kết quả và đóng góp thay vì ưu ái cho các vòng mua sớm kín

- Tăng cường dòng chảy *token* trong chính các ứng dụng, thay vì chỉ nằm trên sàn giao dịch

Bên cạnh đó, Core Team cũng đề cập cơ chế để *từ*Pioneers*từ* có thể staking *từ*Pi Network*từ* – *từ*token native*từ* – qua đó khuyến khích tham gia quản trị, điều phối (coordination) và hỗ trợ vận hành hệ sinh thái. Một số cấu phần được nêu như điều kiện bắt buộc phải có “sản phẩm đang hoạt động (working product requirement)”, ưu tiên “cấu trúc thanh khoản trước (liquidity-first)”, cũng như “các gói khuyến khích tham gia của người dùng”.

*bình luận*: Nếu được áp dụng nghiêm túc, việc yêu cầu có sản phẩm chạy thật rồi mới phân phối *token* rộng rãi có thể hạn chế phần nào các dự án “vẽ roadmap, bán token rồi bỏ đó” – vốn là vấn đề phổ biến trong nhiều hệ sinh thái Web3 lớn.

Cộng đồng được mời góp ý, dư luận trái chiều và câu hỏi về triển khai thực tế

Đề xuất *từ*Ecosystem Token Design*từ* lần này được Core Team công bố dưới dạng “PRC (Pi Request for Comment)”, tương tự các tiêu chuẩn mở trong ngành, với lời kêu gọi Pioneers gửi ý kiến phản hồi trước khi đưa vào triển khai chính thức. Tài liệu chi tiết đã được đăng tải công khai trên GitHub để cộng đồng theo dõi.

Tuy vậy, trái với thông điệp “hoan nghênh mọi phản hồi”, trong nội bộ cộng đồng Pioneers thời gian gần đây liên tục xuất hiện luồng ý kiến phê phán về tình trạng hiện tại của hệ sinh thái Pi Network. Những tiếng nói này cho rằng:

- Số lượng sản phẩm thực tế đưa vào sử dụng còn ít so với kỳ vọng

- Các điểm sử dụng *từ*Pi Network (Pi)*từ* ngoài phạm vi nội bộ còn mờ nhạt

- Cách xử lý các vấn đề nhạy cảm và tiến độ triển khai nhiều hạng mục chưa thỏa mãn kỳ vọng của người dùng gắn bó từ sớm

Trong bối cảnh này, bản thiết kế *từ*token hệ sinh thái*từ* mới được xem như một phép thử: liệu nó có thể trở thành bước ngoặt thực sự cho việc mở rộng *từ*utility*từ* trên *từ*mainnet*từ* hay chỉ là một tài liệu định hướng khác chưa sớm đi vào đời sống người dùng.

Kết cục sẽ phụ thuộc vào triển khai, không phải bản thiết kế

Yếu tố quyết định nằm ở kết quả sau khi thực thi, chứ không phải độ “đẹp” của tài liệu thiết kế. Số lượng và chất lượng các trường hợp sử dụng thực sự của *từ*Pi Network*từ* trên *từ*mainnet*từ* trong thời gian tới sẽ là thước đo chính cho tính khả thi của mô hình *từ*Ecosystem Token Design*từ*.

Nếu Pi Network thu hẹp được khoảng cách giữa “phát hành *token*” và “dịch vụ vận hành thật”, đồng thời nhanh chóng gia tăng các ứng dụng có người dùng thực, đánh giá về dự án – cả từ cộng đồng lẫn thị trường rộng hơn – nhiều khả năng sẽ tích cực hơn. Ngược lại, nếu triển khai chậm hoặc không tạo ra được sản phẩm có *từ*utility*từ* rõ ràng, những nghi ngại hiện tại xung quanh mô hình và tầm nhìn của Pi Network sẽ tiếp tục gia tăng.