Điều tra viên on-chain tố Axiom lợi dụng dữ liệu ví người dùng để giao dịch bất công, làm dấy lên lo ngại về DEX

Theo CoinDesk đưa tin ngày 26 (giờ địa phương), điều tra viên on-chain ZachXBT cáo buộc nền tảng giao dịch phi tập trung *Axiom* và một số nhân sự nội bộ đã lợi dụng công cụ quản trị để theo dõi ví người dùng, từ đó giành *“ưu thế giao dịch không công bằng”*. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại nghiêm trọng về *tính minh bạch* và *công bằng thị trường* trên các sàn giao dịch phi tập trung, vốn luôn quảng bá là không cần bên trung gian và đề cao quyền riêng tư người dùng.

Theo nguồn tin trên, ZachXBT đã công bố kết quả điều tra thông qua nhiều bài đăng ngày 26, trong đó chỉ đích danh nhân vật trung tâm là Brooks Bauer, nhân viên phát triển kinh doanh cấp cao tại Axiom có trụ sở ở New York. Người này bị cáo buộc sử dụng quyền truy cập nội bộ để xem chi tiết ví của một số người dùng cụ thể, sau đó có thể tận dụng dữ liệu này cho mục đích giao dịch.

Trong bản ghi âm bị rò rỉ, Bauer được cho là đã giải thích cách sử dụng mã giới thiệu (referral code), địa chỉ ví và các mã định danh riêng để “truy xuất bất kỳ người dùng nào”. Đoạn hội thoại cũng thể hiện chiến lược “giảm rủi ro bị phát hiện”, khi ban đầu chỉ theo dõi 10 ví rồi dần nâng lên 20 ví, đặt ra câu hỏi liệu đây có phải là hoạt động mang tính tổ chức, được lên kế hoạch bài bản hay không.

Bằng chứng ZachXBT đưa ra bao gồm loạt hình ảnh chụp màn hình bảng điều khiển nội bộ của Axiom được cho là ghi lại vào tháng 4 và tháng 8 năm 2025. Trong các hình ảnh này, dữ liệu của những nhà giao dịch được gắn nhãn “Jerry”, “Monix” xuất hiện cùng với lịch sử truy xuất các ví có liên hệ tới người nắm giữ *meme coin* AURA. Một bản ghi âm khác, được cho là thu vào tháng 2 năm 2026, mô tả Bauer bàn thảo cách tận dụng “quyền truy cập đặc quyền vào nền tảng” để giúp một đồng nghiệp thu về lợi nhuận 200.000 đô la Mỹ (khoảng 2,86 tỉ đồng, với tỷ giá 1 đô la = 1.429,80 đồng).

Trong quá trình điều tra, ZachXBT còn phát hiện một bảng tính tổng hợp địa chỉ ví của nhiều *influencer tiền mã hóa*. Một số người nằm trong danh sách này được cho là đã độc lập xác nhận dữ liệu gắn với họ là chính xác. Nếu thông tin đúng sự thật, điều này cho thấy có khả năng hình thành cơ chế theo dõi trước thói quen giao dịch và luồng di chuyển tài sản của từng cá nhân, tạo tiền đề cho *giao dịch có lợi thế thông tin* so với phần còn lại của thị trường.

bình luận: Việc lập danh sách và theo dõi có hệ thống ví của các nhân vật có ảnh hưởng là dấu hiệu nguy hiểm, bởi hành vi này tiến rất gần đến mô hình “giao dịch nội gián” trong thị trường truyền thống, dù khuôn khổ pháp lý với DEX hiện vẫn còn khoảng trống.

Axiom được thành lập năm 2024 bởi Henry Zhang và Preston Ellis, và là một trong những dự án hoàn thành chương trình ươm tạo Y Combinator kỳ mùa đông 2025. Tính đến cuối năm 2025, nền tảng này được cho là đã ghi nhận tổng doanh thu hơn 390 triệu đô la Mỹ (tương đương khoảng 5.576 tỉ đồng), qua đó được mô tả là một trong những *sàn giao dịch phi tập trung sinh lời cao nhất* trên thị trường.

bình luận: Quy mô doanh thu lớn và “mác” Y Combinator khiến vụ việc Axiom có sức lan tỏa vượt ra ngoài một dự án đơn lẻ, vì nó chạm tới hình ảnh của cả nhóm startup Web3 được quỹ lớn hỗ trợ.

ZachXBT cho rằng, bất kể hai đồng sáng lập có biết hay không, Axiom vẫn thiếu các biện pháp giám sát và kiểm soát truy cập ở cấp nền tảng. Đáng chú ý, bảng điều khiển dành cho bộ phận phát triển kinh doanh được cáo buộc có thể xem toàn bộ lịch sử ví, danh sách địa chỉ đang bị theo dõi, bản ghi giao dịch và thông tin tài khoản liên kết của người dùng. Nếu thiết kế quyền hạn nội bộ thực sự “rộng quá mức cần thiết” như vậy, rủi ro sẽ không chỉ dừng lại ở hành vi sai phạm cá nhân, mà có thể chuyển hóa thành *rủi ro mang tính cấu trúc* đối với cả hệ thống.

bình luận: Trong mô hình DEX, nơi niềm tin thường đặt vào mã nguồn và hợp đồng thông minh, việc để bộ phận kinh doanh tiếp cận sâu dữ liệu người dùng đi ngược kỳ vọng về tính phi tập trung, và có thể trở thành điểm yếu cho toàn bộ mô hình.

Hiện vụ việc liên quan Axiom vẫn đang diễn biến, chưa có kết luận cuối cùng. Giới quan sát cho rằng phản ứng chính thức của nền tảng, bao gồm tuyên bố lập trường, việc khởi động kiểm toán nội bộ, xử lý trách nhiệm cá nhân liên quan và điều chỉnh lại kiến trúc phân quyền truy cập, sẽ là yếu tố then chốt để khôi phục niềm tin thị trường. Trong bối cảnh này, cộng đồng tiền mã hóa và các nhà phát triển đang kêu gọi rà soát lại vấn đề *quyền truy cập nội bộ* và *bảo vệ dữ liệu người dùng* trên toàn bộ hệ sinh thái *sàn giao dịch phi tập trung*, nhằm tránh lặp lại kịch bản giao dịch có lợi thế không công bằng dựa trên dữ liệu nhạy cảm.

bình luận: Nếu các cáo buộc tiếp tục được củng cố, vụ Axiom có thể trở thành ví dụ điển hình cho rủi ro “tập trung quyền lực dữ liệu” trong một hệ thống được gắn mác phi tập trung, buộc các DEX lớn phải minh bạch hơn về cơ chế thu thập, lưu trữ và phân quyền truy cập dữ liệu on-chain và off-chain của người dùng.