Tin tức 
Thông tin Coin 
Về chúng tôi 
Theo Wall Street Journal đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), quản tài viên phá sản của Terraform Labs đã đệ đơn kiện công ty giao dịch định lượng toàn cầu Jane Street lên tòa án. Đơn kiện cáo buộc Jane Street sử dụng *“thông tin không công khai”* để kiếm lợi trong giai đoạn stablecoin TerraUSD(UST) bị mất neo 1 USD vào tháng 5/2022. Động thái pháp lý mới này một lần nữa kéo cuộc tranh cãi về trách nhiệm trong cú sụp đổ hệ sinh thái Terra, ước tính lên tới 40 tỷ USD, trở lại tâm điểm pháp đình.
Theo hồ sơ tòa án, quỹ phá sản (estate) của Terraform Labs đã nộp đơn lên Tòa án liên bang khu Nam New York, cáo buộc Jane Street lợi dụng mối quan hệ thị trường với Terraform Labs để đặt cược vào cái gọi là *“vòng xoáy tử thần”* của UST. Wall Street Journal dẫn lời quản lý kế hoạch do tòa chỉ định, ông Todd Snyder, cho rằng Jane Street đã *“lợi dụng cấu trúc thị trường nhằm thao túng kết quả của một trong những sự kiện tiền mã hóa nghiêm trọng nhất lịch sử theo hướng có lợi cho mình”*.
Ông Snyder nhận định Jane Street đã khai thác điểm yếu trong cơ chế *phát hành – đốt (mint-and-burn)* của hệ sinh thái Terra, thực hiện các giao dịch thực chất là đặt cược vào kịch bản sụp đổ của UST trong giai đoạn “death spiral”. Theo phía Terraform Labs, lợi nhuận mà Jane Street thu được trong thời điểm đó lẽ ra phải thuộc về các chủ nợ bị thiệt hại nặng nề sau cú sụp đổ của Terra.
*bình luận*: Vụ kiện nhắm trực diện vào câu hỏi cốt lõi mà thị trường luôn tranh cãi: liệu các quỹ giao dịch có chỉ “giao dịch khôn ngoan” hay đã bước qua lằn ranh sử dụng *thông tin nội bộ* và thao túng cấu trúc thanh khoản để trục lợi từ thảm họa?
Vụ kiện mới cũng có nhiều nét tương đồng với nghi vấn liên quan đến Jump Trading được nêu ra từ cuối năm ngoái. Khi đó, Terraform Labs ám chỉ một số công ty giao dịch lớn có thể đã nắm bắt trước biến động thanh khoản và tình hình nội bộ dự án, qua đó chiếm lợi thế so với phần còn lại của thị trường trong cú sụp đổ Terra.
Trọng tâm cáo buộc lần này xoay quanh hoạt động rút thanh khoản trên giao thức DeFi Curve, cụ thể là pool *Curve 3pool* – một trong những bể thanh khoản stablecoin quan trọng nhất thị trường. Theo lập luận của Terraform Labs, dự án đã rút 150 triệu USD thanh khoản khỏi Curve 3pool với lý do “tái cân bằng thanh khoản”, nhưng không công bố trước với thị trường. Đáng chú ý, chưa đầy 10 phút sau đó, một ví được cho là có liên hệ với Jane Street tiếp tục rút thêm 85 triệu USD khỏi cùng pool này.
Quỹ phá sản Terraform Labs cho rằng trùng hợp về thời điểm này *khó có thể chỉ là giao dịch khéo léo*. Họ lập luận rằng việc rút 85 triệu USD gần như ngay sau động thái của Terraform Labs chỉ có thể hợp lý nếu bên giao dịch biết trước hoặc dự đoán cực kỳ chính xác kế hoạch quản lý thanh khoản nội bộ. Nói cách khác, Jane Street bị cáo buộc đã tận dụng *thông tin không công khai* về thay đổi thanh khoản để mở vị thế trước khi thị trường kịp nhận ra rủi ro, tạo ra tình huống gần tương đương với “giao dịch dựa trên thông tin nội bộ” trong bối cảnh DeFi.
Trong bối cảnh đó, cú *mất neo* (depeg) của UST trên Curve, từ một vết nứt nhỏ trong thanh khoản 3pool, nhanh chóng kích hoạt phản ứng dây chuyền, làm bùng phát tâm lý hoảng loạn và dẫn tới sụp đổ toàn bộ hệ sinh thái Terra. Do vậy, dòng tiền ra vào Curve trở thành điểm nút nhạy cảm nhất trong vụ kiện hiện tại.
Jane Street kiên quyết phủ nhận mọi cáo buộc. Theo truyền thông quốc tế, công ty này mô tả vụ kiện là nỗ lực “tuyệt vọng” nhằm *trích tiền* từ các hoạt động giao dịch thị trường hợp pháp và tuyên bố sẽ đấu tranh đến cùng tại tòa.
Vụ việc không chỉ là tranh chấp bồi thường giữa Terraform Labs và Jane Street, mà còn chạm đến câu hỏi lớn hơn về *“quyền tiếp cận đặc quyền (privileged access)”* trong thị trường DeFi. Nếu tòa án xác định việc sử dụng *thông tin không công khai* trong các giao dịch gắn với giao thức DeFi là hành vi tạo “lợi ích bất chính”, mối quan hệ giữa bên phát hành, nhà tạo lập thị trường và đội ngũ vận hành giao thức có thể sẽ phải đối mặt với tiêu chuẩn pháp lý khắt khe hơn rất nhiều.
*bình luận*: Đây là lần hiếm hoi tòa án Mỹ có cơ hội vạch ranh giới pháp lý giữa *arbitrage thông minh* và *giao dịch dựa trên thông tin nội bộ* trong môi trường DeFi – nơi mọi thứ vốn được coi là “on-chain, minh bạch”.
Một khía cạnh khác khiến giới lập pháp chú ý là mối liên hệ giữa vụ kiện này và *quy định về stablecoin* đang được siết chặt. Sự kiện Terra năm 2022 đã phơi bày rủi ro cấu trúc của stablecoin thuật toán, trong khi các stablecoin thế chấp bằng tài sản thực, đặc biệt là loại nắm giữ lượng lớn trái phiếu chính phủ Mỹ (T-bill), hiện được ước tính góp phần vào quy mô cầu T-bill lên tới khoảng 1.000 tỷ USD. Việc stablecoin ngày càng gắn chặt với hệ thống tài chính truyền thống khiến nhà quản lý tài chính càng quan tâm sát sao tới quan hệ giữa các công ty giao dịch tư nhân và bên phát hành, vận hành stablecoin.
Trong ngành, nhiều ý kiến cho rằng vụ kiện Terraform Labs – Jane Street có thể tác động trực tiếp tới các dự thảo luật về stablecoin đang được Quốc hội Mỹ xem xét. Lập pháp có thể dựa vào các cáo buộc *xung đột lợi ích* giữa bên phát hành và nhà tạo lập thị trường để thúc đẩy các điều khoản siết chặt hơn, buộc các bên phải tách bạch vai trò, công bố rõ ràng cấu trúc thanh khoản và cơ chế ưu đãi dành cho các đối tác giao dịch lớn.
Về phía pháp lý, vụ việc sẽ chuyển sang giai đoạn *discovery* (công bố, thu thập chứng cứ). Jane Street nhiều khả năng sẽ bị yêu cầu cung cấp chi tiết chiến lược giao dịch, trao đổi nội bộ, cũng như liên lạc với Terraform Labs trong giai đoạn UST bắt đầu mất neo năm 2022. Terraform Labs trước đó, vào tháng 12 năm ngoái, đã khởi kiện Jump Trading với giá trị yêu cầu bồi thường khoảng 4 tỷ USD, cáo buộc công ty này có đóng góp đáng kể vào sự bất ổn của hệ sinh thái Terra.
Điều này đồng nghĩa quỹ phá sản Terraform Labs hiện phải đối đầu trên ít nhất hai mặt trận pháp lý với các “ông lớn” giao dịch định lượng. Trong quá trình tố tụng, thị trường kỳ vọng sẽ có thêm dữ liệu về cách các chiến lược giao dịch tần suất cao (HFT) tương tác với thanh khoản DeFi, và quan trọng hơn, đâu là ranh giới để phân định *giao dịch hợp pháp* với *lợi dụng thông tin đặc quyền* trên thị trường tiền mã hóa.
*bình luận*: Với cú sụp đổ Terra vẫn là vết sẹo 40 tỷ USD của thị trường, mỗi tài liệu được công khai trong các vụ kiện như Jane Street hay Jump Trading đều có thể trở thành tiền lệ quan trọng, định hình chuẩn mực *thông tin không công khai*, *trách nhiệm thanh khoản* và cấu trúc quan hệ giữa các bên trong kỷ nguyên DeFi và stablecoin.
Bình luận 0