Trump ký lệnh áp 10% thuế quan toàn cầu: Biến số mới cho thị trường Bitcoin(BTC) và tiền mã hóa

Trump ký lệnh *10% thuế quan toàn cầu*: Biến số mới cho thị trường *Bitcoin(BTC)* và tiền mã hóa

Theo Reuters đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), ngay sau phán quyết bất lợi từ Tòa án Tối cao Mỹ, Tổng thống Trump lập tức tuyên bố sẽ áp dụng *10% thuế quan toàn cầu* lên hàng hóa nhập khẩu. Dù bị chặn sử dụng quyền hạn trong *Đạo luật Quyền kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA)* để áp thuế thời bình, Trump khẳng định sẽ dựa vào các đạo luật thương mại khác để duy trì sức ép thuế quan. Diễn biến này khiến thị trường tài chính toàn cầu và thị trường *tiền mã hóa*, bao gồm *Bitcoin(BTC)*, đứng trước nguy cơ gia tăng biến động một lần nữa.

Theo Reuters, phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ kết luận Tổng thống Trump không thể dựa vào IEEPA để áp thuế trong bối cảnh “thời bình”. Tuy nhiên, ngay sau đó trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng, Trump gọi phán quyết này là “vô lý (ridiculous)” và tuyên bố sẽ chuyển sang sử dụng *Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962 (Trade Expansion Act)* và *Đạo luật Thương mại năm 1974 (Trade Act)* làm cơ sở pháp lý mới cho đợt áp thuế tiếp theo.

Trump nhấn mạnh các cấu trúc thuế quan hiện hành liên quan đến an ninh quốc gia vẫn được giữ nguyên. Ông nói: “Thuế quan an ninh quốc gia theo Mục 232 và thuế theo Mục 301 sẽ được duy trì đầy đủ. Hôm nay, tôi sẽ ký lệnh, dựa trên Mục 122, áp thêm *10% thuế quan toàn cầu* lên các mức thuế hiện tại, và lệnh này sẽ có hiệu lực *ngay lập tức*”. Theo thông báo của Nhà Trắng, biện pháp mới không thay thế mà chồng thêm một lớp thuế nữa lên các mức thuế đang áp dụng.

*bình luận* Động thái này cho thấy Trump không lùi bước trước rào cản pháp lý, mà chuyển hướng sang các công cụ thương mại khác để duy trì lập trường cứng rắn về thuế. Điều này tạo thêm một tầng bất định mới cho nhà đầu tư, từ chứng khoán cho đến *Bitcoin(BTC)* và các tài sản kỹ thuật số khác.

Từ thời Trump tại Nhà Trắng, *thuế quan* đã là một trong những biến số chính gây xáo trộn tâm lý thị trường. Mỗi lần tranh chấp thương mại Mỹ–Trung leo thang, nhà đầu tư trên toàn cầu thường có xu hướng giảm rủi ro, đẩy chứng khoán và *tiền mã hóa* vào các nhịp biến động mạnh. Lịch sử giá *Bitcoin(BTC)* cho thấy, trong nhiều giai đoạn căng thẳng thương mại, đồng tiền này liên tục chứng kiến các nhịp tăng–giảm đột ngột, gắn liền với tin tức từ Washington và Bắc Kinh.

Trong nhiệm kỳ trước, Trump đã sử dụng IEEPA làm cơ sở để áp mức thuế 25% lên phần lớn hàng hóa nhập từ Canada và Mexico, cùng với mức 10% lên hàng hóa từ Trung Quốc. Nhà Trắng khi đó biện minh đây là phản ứng trước các “đe dọa đối với an ninh quốc gia”, bao gồm ma túy nhập lậu gây ra “khủng hoảng y tế cộng đồng” và thâm hụt thương mại với Trung Quốc làm xói mòn nền tảng sản xuất của Mỹ.

Tuy vậy, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ cách diễn giải này. Trong bản án, tòa cho rằng các tình huống nói trên không thỏa mãn khái niệm “tình trạng khẩn cấp quốc gia” theo IEEPA, và do đó chính quyền không thể dựa vào luật này để áp thuế trong thời bình. Tòa nhấn mạnh rằng suốt 50 năm kể từ khi IEEPA được ban hành, “chưa có tổng thống nào sử dụng luật này để thiết lập một cơ chế thuế quan, đặc biệt là ở quy mô lớn và diện rộng như hiện nay”.

Bản án cũng khẳng định rõ cấu trúc quyền lực hiến định của Mỹ: *quyền đánh thuế và áp thuế quan thuộc về Quốc hội*. Tòa viện dẫn Điều 1, Khoản 8 của Hiến pháp Mỹ, trong đó nêu rõ “Quốc hội có quyền áp và thu các loại thuế, thuế quan, cống phẩm và thuế tiêu dùng”. Từ khi lập quốc, quyền về thuế luôn được coi là một trong những quyền cốt lõi nhất của cơ quan lập pháp. Điều này đồng thời giới hạn tham vọng mở rộng quyền lực khẩn cấp của nhánh hành pháp, và nhắc lại rằng quyết định cuối cùng về chính sách thương mại phải nằm trong tay Quốc hội.

*bình luận* Từ góc độ nhà đầu tư, việc tòa nhắc lại ranh giới hiến định có thể tạm thời kiềm chế những nước đi cực đoan nhất của hành pháp. Tuy nhiên, nó không loại bỏ hoàn toàn rủi ro, bởi Trump vẫn còn nhiều công cụ pháp lý khác trong hộp “vũ khí” thương mại của mình.

Trên thực tế, Trump khẳng định sẽ dựa vào các điều khoản của Đạo luật Mở rộng Thương mại 1962 (Mục 232) và Đạo luật Thương mại 1974 (Mục 301). Hai điều khoản này cho phép chính quyền áp thuế lấy lý do bảo vệ *an ninh quốc gia* hoặc đáp trả *thực tiễn thương mại không công bằng*. Đây chính là khung pháp lý từng được sử dụng để đánh thuế thép, nhôm và hàng hóa Trung Quốc trong các cuộc xung đột thương mại trước đây. Lần này, kế hoạch *10% thuế quan toàn cầu* được dự báo có thể kết hợp các điều khoản trên để mở rộng phạm vi áp thuế ra *nhiều đối tác và khu vực hơn, trên quy mô toàn cầu*.

Các chuyên gia thương mại quốc tế nhận định thị trường sẽ theo dõi sát ba yếu tố: *đối tượng chịu thuế, phạm vi mặt hàng, và thời điểm bắt đầu áp dụng*. Nếu đúng như ngôn từ “toàn cầu” mà Trump sử dụng, đợt tăng thuế này có thể gây sức ép lớn lên chuỗi cung ứng, làm chậm nhịp thương mại và đẩy chi phí sản xuất–tiêu dùng lên cao. Khi đó, tâm lý *né tránh rủi ro* của nhà đầu tư thường tăng, dẫn đến xu hướng bán bớt tài sản rủi ro như cổ phiếu và *tiền mã hóa*.

Lịch sử giai đoạn Trump khởi động chiến tranh thương mại với Trung Quốc từng cho thấy, mỗi đợt leo thang căng thẳng đều đi kèm các cú điều chỉnh rõ rệt trên thị trường chứng khoán Mỹ, đồng thời kéo theo các đợt biến động mạnh của *Bitcoin(BTC)* và những đồng tiền mã hóa vốn hóa lớn. Trong vài phiên, giá *Bitcoin(BTC)* có thể bật tăng khi được xem là “tài sản trú ẩn thay thế”, nhưng cũng có lúc lao dốc cùng chứng khoán khi nỗi sợ lan rộng.

Đối với nhà đầu tư *tiền mã hóa*, vòng xoáy thuế quan lần này có thể tác động ở cả *ngắn hạn* lẫn *trung–dài hạn*. Trong ngắn hạn, những tuyên bố bất ngờ từ Nhà Trắng hoặc phản ứng trả đũa của các đối tác thương mại nhiều khả năng sẽ kích hoạt các đợt *biến động giá nhanh* trên *Bitcoin(BTC)*, Ethereum(ETH), Solana(SOL) và các tài sản kỹ thuật số khác. Về trung và dài hạn, kịch bản *xung đột thương mại kéo dài* có thể kìm hãm tăng trưởng toàn cầu, làm suy yếu lợi nhuận doanh nghiệp, đồng thời tác động đến dòng tiền đầu tư rót vào các loại tài sản rủi ro, bao gồm *tiền mã hóa*.

Ở chiều ngược lại, một bộ phận nhà đầu tư có thể tiếp tục nhìn nhận *Bitcoin(BTC)* như một *công cụ phòng hộ* trước rủi ro chính sách và lạm phát tiềm ẩn nếu chiến tranh thương mại làm gián đoạn chuỗi cung ứng, đẩy giá hàng hóa tăng. Song, nhiều nhà phân tích cũng cảnh báo rằng các đợt tăng thuế và bất ổn thương mại thường đi kèm *đồng đô la Mỹ mạnh hơn* và tâm lý “trú ẩn” vào tài sản truyền thống như trái phiếu Chính phủ Mỹ, vàng. Những yếu tố này có thể tạo áp lực giảm lên *thị trường tiền mã hóa* khi nhà đầu tư cắt bớt vị thế rủi ro để quay về tiền mặt và tài sản an toàn.

*bình luận* Sự giằng co giữa hai xu hướng – coi *Bitcoin(BTC)* là “vàng kỹ thuật số” và coi nó là tài sản rủi ro – sẽ quyết định hướng đi của thị trường trong bối cảnh căng thẳng thương mại được “vũ khí hóa” trở lại.

Xét rộng hơn, câu chuyện không chỉ dừng ở tranh chấp *thẩm quyền giữa Trump, Tòa án Tối cao và Quốc hội*. Việc Trump thúc đẩy *10% thuế quan toàn cầu* có nguy cơ *tái định hình trật tự thương mại quốc tế* và tạo ra các cú sốc lan tỏa đến mọi thị trường, từ hàng hóa, chứng khoán cho đến *tiền mã hóa*. Phản ứng của các đối tác thương mại lớn – đặc biệt là châu Âu, Trung Quốc và các nền kinh tế mới nổi – sẽ quyết định mức độ leo thang hay hạ nhiệt của căng thẳng, qua đó tác động đến *khẩu vị rủi ro* của nhà đầu tư toàn cầu.

Trong giai đoạn tới, nhà đầu tư *Bitcoin(BTC)* và *tiền mã hóa* cần theo dõi sát: tiến độ ban hành chi tiết thuế quan mới, quy mô thực thi trên thực tế so với tuyên bố, khả năng Quốc hội Mỹ tìm cách kiềm chế hoặc điều chỉnh chính sách, cũng như đáp trả từ các nước bị ảnh hưởng. Những yếu tố này sẽ là thước đo quan trọng để đánh giá mức độ mở rộng *biến động giá* trên thị trường *tiền mã hóa* trong bối cảnh bất định địa chính trị và thương mại ngày càng gia tăng.