Tin tức 
Thông tin Coin 
Về chúng tôi 
Mỹ bảo vệ tự do ngôn luận, châu Âu đẩy mạnh kiểm soát: Luật An toàn Trực tuyến đang tạo ra “ranh giới kiểm duyệt”
Cuộc đối đầu giữa mô hình "tự do ngôn luận" của Mỹ và xu hướng "quy định chặt chẽ" của châu Âu đang khiến các nền tảng số toàn cầu và người dùng rơi vào tình trạng bối rối. Theo Reuters đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), luật An toàn Trực tuyến (Online Safety Act) của Anh và luật Dịch vụ Kỹ thuật số (Digital Services Act, DSA) của Liên minh châu Âu (EU) đang gây lo ngại khi có khả năng hình sự hóa cả những phát ngôn hợp pháp trên môi trường mạng.
Trong một cuộc phỏng vấn podcast gần đây, bà Sarah B. Rogers – Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ phụ trách ngoại giao công và chính sách công – nhận định rằng cách tiếp cận của châu Âu đang “đi ngược” với mô hình Mỹ và cảnh báo luật An toàn Trực tuyến có thể đang bóp nghẹt “tự do ngôn luận”. Bà từng là người cùng ACLU đạt chiến thắng trong vụ kiện nổi tiếng liên quan đến Tu chính án thứ Nhất, do Hiệp hội Súng trường Quốc gia (NRA) khởi kiện.
Từ khóa: ‘Tự do ngôn luận’, ‘kiểm duyệt’, ‘luật DSA’, ‘An toàn trực tuyến’, ‘nền tảng mạng xã hội’
12.000 người bị bắt vì phát ngôn tại Anh mỗi năm?
Bà Rogers đưa ra con số đáng chú ý: “Mỗi năm có hơn 12.000 người tại Anh bị bắt giữ chỉ vì những điều họ đã nói.” Theo bà, số lượng này thậm chí vượt qua nhiều quốc gia có chính quyền chuyên chế. Đặc biệt, những trường hợp công khai chỉ trích chính sách nhập cư có thể bị tuyên án tù. Một ví dụ cụ thể là bà Lucy Connelly – người đã bị kết án 31 tháng tù sau khi đưa ra phát ngôn chỉ trích nhập cư trên mạng xã hội.
Theo quy định của luật An toàn Trực tuyến, các nội dung bị đánh giá là “bạo lực” hoặc “có hại” có thể bị ngăn chặn hoặc gỡ bỏ trước khi được đăng tải. Điều này hoàn toàn trái ngược với cách tiếp cận rộng mở về quyền ngôn luận của luật pháp Mỹ. Bình luận: Cách diễn giải mơ hồ trong luật mới tạo ra hiệu ứng lạnh khiến không chỉ các công ty công nghệ mà ngay cả người dùng cá nhân cũng tự kiểm duyệt vì lo sợ hậu quả pháp lý.
Phương tiện “bảo vệ an toàn”, thực chất là kiểm soát dư luận?
Bà Rogers chỉ ra rằng các quy định mới không chỉ dừng lại ở Anh mà còn mở rộng sang EU thông qua luật DSA. Một tính năng chính của luật này là cho phép các tổ chức phi chính phủ (NGO) đóng vai trò như những “người tố giác đáng tin cậy” (trusted flagger), có quyền gắn cờ các nội dung bị cho là khó chịu hoặc sai lệch, từ đó tạo áp lực lên nền tảng mạng để gỡ bỏ.
Ở góc nhìn của bà, đây là một hình thức “kiểm duyệt gián tiếp”: các chính phủ không trực tiếp ra lệnh, nhưng sử dụng các bên trung gian nhằm đạt được hiệu quả tương tự. Bà cảnh báo: “Kiểm duyệt luôn phục vụ cho mục tiêu bảo vệ quyền lực”, đồng thời chỉ trích việc cấm đoán các phát ngôn chế nhạo hoặc chỉ trích chính trị gia là hành động đi ngược lại nguyên tắc dân chủ.
Cũng theo bà Rogers, ngay tại Mỹ, chính quyền Tổng thống Biden đã từng gây áp lực buộc một số nền tảng mạng xã hội kiểm soát thông tin, chẳng hạn như chỉ thị gỡ bỏ các nội dung liên quan đến vaccine trong giai đoạn đầu dịch COVID-19.
Công nghệ cộng đồng thay kiểm duyệt từ trên xuống?
Ngoài các vấn đề pháp lý, bà Rogers cũng bàn đến sự kết hợp giữa công nghệ và tự do ngôn luận. Theo bà, việc lạm dụng khái niệm “kiểm soát thông tin” nhằm đối phó với AI và công nghệ deepfake có thể dẫn tới siết chặt quyền tự do không cần thiết. Bà khẳng định “hoàn toàn có thể sử dụng khung pháp lý hiện có để xử lý các vi phạm, thay vì áp đặt các quy định gò bó hơn.”
Một minh chứng điển hình được bà đề cập là tính năng “Ghi chú cộng đồng” (Community Notes) của nền tảng mạng xã hội X (trước là Twitter). Theo lời bà, “trong một số trường hợp, ghi chú từ cộng đồng thậm chí còn chính xác hơn cả báo chí truyền thống.” Bình luận: Điều này cho thấy cách tiếp cận theo hướng cộng đồng và người dùng có thể là giải pháp hiệu quả hơn kiểm soát hành chính nặng nề.
Phạt tiền các tập đoàn công nghệ Mỹ — một loại “thuế kiểm duyệt”?
Mối lo ngại khác mà bà Rogers đề cập là việc luật DSA áp đặt mức phạt nặng lên các nền tảng công nghệ, chủ yếu đến từ Mỹ. Bà gọi đây là “thuế kiểm duyệt” bởi nó buộc các công ty Mỹ như Meta hay Google phải tuân thủ tiêu chuẩn kiểm duyệt mà EU đưa ra – kể cả khi điều đó xung đột với nguyên tắc tự do ngôn luận mà họ cam kết thực hiện.
Dù chưa có trường hợp phạt tiền nào thực sự nổi bật, bà Rogers cảnh báo rằng nếu xu hướng hiện tại tiếp tục, nhiều công ty sẽ tự áp đặt “kiểm duyệt kiểu châu Âu” lên nền tảng của mình — điều có thể dẫn tới hậu quả trực tiếp cho người dùng Mỹ.
Cảnh báo: Quyền tự do không phải là điều bất biến
Kết thúc cuộc phỏng vấn, bà Rogers nhấn mạnh: “Tự do chỉ tồn tại nếu chúng ta cảnh giác và bảo vệ nó.” Bà ca ngợi Elon Musk (Elon Musk) là một trong số ít các CEO công nghệ dám thách thức áp lực từ chính phủ và không khoan nhượng trước các yêu cầu kiểm duyệt.
Lấy ví dụ từ giai đoạn thông tin về vaccine bị kiểm duyệt, bà cảnh báo: “Rất nhiều tổ chức đã lựa chọn hướng đi thuận lợi hơn cho kiểm soát thay vì ưu tiên sự thật.” Bình luận: Trong bối cảnh công nghệ số phát triển, việc giữ vững ranh giới giữa bảo vệ cộng đồng và bảo vệ quyền tự do cá nhân đang trở nên thách thức hơn bao giờ hết.
Từ khóa: ‘tự do ngôn luận’, ‘kiểm duyệt’, ‘DSA’, ‘Mỹ vs. châu Âu’, ‘nền tảng mạng xã hội’
Bình luận 0