Châu Âu cân nhắc bán trái phiếu Mỹ: Rủi ro tài chính toàn cầu và tác động đến stablecoin

Châu Âu cân nhắc bán trái phiếu kho bạc Mỹ: "vũ khí tài chính" có thể làm rung chuyển thị trường tài sản an toàn?

Cuộc căng thẳng ngoại giao giữa Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) xung quanh lãnh thổ Greenland đang đẩy quan hệ hai bên đến mức nhạy cảm, làm dấy lên khả năng EU bán tháo trái phiếu kho bạc Mỹ – một chiến lược được ví như “phương án hạt nhân” về tài chính. Theo Reuters đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), các nhà lãnh đạo EU đang xem xét việc cấm các tập đoàn Mỹ tiếp cận thị trường nội địa, đồng thời gây áp lực thông qua việc thanh lý tài sản Mỹ đang nắm giữ.

Dù tín hiệu từ Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos gần đây cho thấy Mỹ dường như đang rút lại ý định thâu tóm Greenland, EU vẫn không loại trừ khả năng căng thẳng leo thang. Một số nhân vật có ảnh hưởng tại châu Âu đang kêu gọi sử dụng việc bán trái phiếu kho bạc Mỹ như một đòn bẩy chiến lược, tận dụng điểm yếu của nền kinh tế Mỹ là “quá phụ thuộc vào vốn nước ngoài” để làm suy yếu đồng đô la Mỹ và gây áp lực lạm phát lên nền kinh tế số một thế giới.

Nỗi lo “Mỹ sống nhờ tiền ngoại quốc”

Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Hà Lan, ông Dick Berlijn, nhấn mạnh: “Nếu EU thực sự bán tháo trái phiếu Mỹ, điều đó có thể gây ra cơn chấn động lớn: đồng đô la giảm giá mạnh và lạm phát gia tăng. Với Mỹ, đây là kịch bản khó lường với hậu quả chính trị sâu rộng”. Cùng quan điểm, chiến lược gia ngoại hối George Saravelos của Deutsche Bank nhận định: “Dù có sức mạnh kinh tế và quân sự, nhưng điểm yếu chí tử của Mỹ là sự lệ thuộc hoàn toàn vào nguồn vốn quốc tế—thậm chí là để duy trì chi tiêu ngắn hạn.”

Mỹ hiện đang nắm giữ tổng cộng khoảng 8.000 tỷ USD giá trị trái phiếu và cổ phiếu từ nước ngoài, vượt gấp đôi tổng dự trữ tài sản ngoại tệ của các khu vực còn lại trên thế giới. Các chuyên gia cho rằng việc EU phát động một làn sóng bán tháo có thể đẩy thị trường tài chính toàn cầu vào tình trạng hỗn loạn.

Tuy vậy, khả năng EU thực hiện điều này còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Trào lưu “phi đô la hóa” ngày càng lan rộng, nhưng để thực sự tiến hành bán tháo trái phiếu Mỹ, EU cần tìm được người mua phù hợp và đạt được sự đồng thuận từ các nhà đầu tư bên trong hệ thống.

Ai đang nắm giữ trái phiếu Mỹ ở châu Âu?

Theo Giáo sư Yesha Yadav thuộc Đại học Vanderbilt, phần lớn trái phiếu chính phủ Mỹ tại châu Âu không do chính phủ sở hữu mà nằm trong tay các tổ chức tài chính tư nhân như quỹ hưu trí và ngân hàng. Bà cho biết: “Các quỹ đầu cơ tại Anh, Luxembourg và Bỉ đang chiếm tỷ trọng lớn trong hoạt động mua trái phiếu Mỹ.” Vì vậy, khả năng các chính phủ châu Âu ép buộc họ bán ra vì lý do chính trị không cao trong ngắn hạn.

Chiến lược gia Kit Juckes từ Société Générale nhận định: “Việc chấp nhận lỗ để bán trái phiếu vì lý do chính trị không dễ dàng. Nó đòi hỏi xung đột đủ lớn để biện minh cho thiệt hại tài chính.” Xét toàn diện, việc bán trái phiếu Mỹ là vấn đề kinh tế - tài chính phức tạp, không thể giải quyết bằng vũ khí chính trị đơn thuần.

Bà Yadav đề xuất giải pháp trung lập hơn là mở rộng thị trường cho các tài sản có bảo lãnh chính phủ cấp cao thay vì bán tháo trái phiếu Mỹ. Tuy nhiên, bà cũng thừa nhận rất khó tìm ra tài sản thay thế có độ an toàn tương đương. Ngay cả trái phiếu chính phủ Đức cũng không đủ lớn để trở thành lựa chọn thay thế bền vững.

Rủi ro từ thị trường tài chính kỹ thuật số Mỹ

Rất ít người biết rằng các công ty phát hành stablecoin hoạt động trong khuôn khổ pháp lý của Mỹ hiện đang mua vào số lượng lớn trái phiếu kho bạc Mỹ để bảo chứng cho đồng tiền số của mình. Khi nguồn cung stablecoin tăng cao, nhu cầu mua trái phiếu Mỹ từ các công ty này cũng tăng theo.

Bình luận về vấn đề này, Giáo sư Yadav cho biết: “Đây là con dao hai lưỡi. Về chính sách, Mỹ được hưởng lợi từ việc tăng nhu cầu trái phiếu. Nhưng về cơ bản, thị trường stablecoin và trái phiếu đang trở nên ngày càng phụ thuộc lẫn nhau.”

Cơ cấu tài chính kiểu này tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trong báo cáo nghiên cứu chung với ông Brendan Malone – cựu thành viên của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Giáo sư Yadav cảnh báo nếu các công ty phát hành stablecoin không thể bán trái phiếu kịp thời trong thời điểm khủng hoảng như tháng 3 năm 2020 hoặc tháng 4 năm 2025, hệ thống có thể đối mặt với nguy cơ mất khả năng thanh toán.

Cuộc khủng hoảng ngoại giao có thể làm lung lay hệ thống tài chính toàn cầu

Từ một tranh chấp lãnh thổ tại vùng đất băng giá, căng thẳng giữa EU và Mỹ đang biến thành cuộc đối đầu có thể gây ra những đứt gãy trong hệ thống tài chính toàn cầu. Tổng thống Latvia, ông Edgars Rinkēvičs, cảnh báo: “Nguy cơ đổ vỡ chưa đến mức không thể cứu vãn, nhưng đó là một rủi ro đang dần hiện hình.”

Bình luận: Diễn biến hiện tại là lời nhắc nhở rằng các “tài sản an toàn” như trái phiếu kho bạc Mỹ không còn bất khả xâm phạm trong một trật tự thế giới đang phân cực. Dù khả năng EU thực hiện “từ” bán trái phiếu ngay trong ngắn hạn vẫn thấp, nhưng chỉ riêng việc thảo luận về điều này cũng đã khiến “từ” niềm tin vào hệ thống tài chính Mỹ bắt đầu lung lay.

Trong bối cảnh kinh tế đa cực đang trỗi dậy, “từ” đồng đô la không còn là biểu tượng tuyệt đối của sự ổn định. Hệ thống tài chính – từ stablecoin đến trái phiếu – sẽ cần phải thích ứng với một thế giới mà Mỹ không còn độc quyền sức mạnh kinh tế và niềm tin vô điều kiện từ các đồng minh.