Watkins: Thị trường tiền mã hóa bước vào giai đoạn chuyển đổi lớn đến năm 2026

Trong bối cảnh thị trường tiền mã hóa đang chuyển mình mạnh mẽ sau giai đoạn điều chỉnh kéo dài suốt 4 năm kể từ năm 2021, nhiều chuyên gia cho rằng một cuộc “chuyển hóa toàn diện” đang diễn ra. Trong đó, những dự án yếu kém sẽ bị loại bỏ, nhường chỗ cho các nền tảng mạnh đang thiết lập lại tiêu chuẩn của ngành. Theo Ryan Watkins – nhà phân tích từng làm việc tại Stratechery, điều này không đơn thuần là một giai đoạn suy thoái mà là “một cuộc tái định vị quy mô” trong hệ sinh thái blockchain.

Trong bài viết đăng tải gần đây trên X (trước đây là Twitter) có tên “The Twilight Zone: On the Cryptoeconomy in 2026 & Beyond”, Watkins nhấn mạnh thị trường hiện tại chính là thời điểm chuyển giao lớn nhất trong vòng 8 năm qua, nơi “niềm tin đã ra đi và chỉ còn lại tính thực dụng”.

Theo Watkins, đợt suy giảm thị trường kéo dài từ năm 2022 đến nay không chỉ đến từ yếu tố cung-cầu mà còn xuất phát từ những thất bại mang tính hệ thống. Bao gồm sự thiếu chắc chắn về mặt pháp lý tại Hoa Kỳ, sự do dự từ phía doanh nghiệp, thiếu minh bạch trong việc công bố thông tin cùng cơ chế token kép khiến cho bản chất của nhiều dự án trở nên không bền vững. Ông cho biết: “Trong giai đoạn năm 2021, nhiều dự án phát triển vượt tầm thực lực nhờ vào kỳ vọng phi thực tế, và 2022-2024 chính là thời gian để thị trường thoát khỏi bong bóng đó.”

Watkins cũng đánh giá giai đoạn điều chỉnh vừa qua đã giúp tạo ra một môi trường minh bạch và trưởng thành hơn: quy định pháp lý đang từng bước rõ ràng, sự đồng thuận giữa nhà phát triển và nhà đầu tư dần hình thành, các chuẩn mực công bố thông tin cải thiện đáng kể. Mặc dù quá trình “thanh lọc” này khiến nhiều dự án nhỏ rơi rụng, nhưng lại giúp thị trường hình thành nền tảng phát triển dài hạn.

Ông nhấn mạnh rằng ngoài Bitcoin (BTC) và Ethereum (ETH), hầu hết các tài sản tiền mã hóa muốn tồn tại lâu dài đều buộc phải tạo ra “dòng tiền thực tế”. Mô hình sở hữu doanh thu theo cách on-chain (trên chuỗi) chính là điểm đổi mới nổi bật – nơi người dùng, nhà phát triển và nhà đầu tư đồng thời trở thành bên hưởng lợi từ hiệu quả khai thác sản phẩm. Những lĩnh vực được xem là có khả năng phát triển ổn định gồm: tài chính ngang hàng (P2P), thanh toán dựa trên stablecoin, sàn giao dịch phi tập trung, phái sinh tiền số, huy động vốn và token hóa tài sản, cùng hạ tầng vật lý phân quyền (DePIN).

Với nhận định “tiền mã hóa không còn là một thị trường đơn lẻ”, Watkins cho rằng hệ sinh thái hiện nay gồm nhiều lớp sản phẩm phát triển theo các đường cong khác nhau về tốc độ và mức độ ứng dụng. Yếu tố đầu cơ – đóng vai trò quan trọng trong lịch sử ngành – tuy ít nổi bật hơn hiện tại nhưng “không bao giờ hoàn toàn biến mất”.

Đáng chú ý, Watkins nhận định rằng Ethereum (ETH), Solana (SOL) và Hyperliquid đang trở thành nền tảng hạ tầng cơ bản, được lựa chọn bởi nhiều tập đoàn toàn cầu và startup trong việc xây dựng các ứng dụng blockchain thực tế. Những ưu điểm như khả năng mở rộng toàn cầu, tiếp cận không cần cấp phép và hiệu suất sử dụng vốn cao khiến chúng trở thành tâm điểm thu hút.

Tại Phố Wall và Thung lũng Silicon, ngày càng có nhiều công ty lớn đẩy nhanh tiến độ ra mắt dịch vụ xoay quanh token hóa và stablecoin. Theo Watkins, điều này xảy ra cùng lúc với những chuyển biến tích cực về mặt quy định, đẩy nhanh tốc độ triển khai dịch vụ và tối ưu hóa chi phí hoạt động.

Tuy vậy, ông cảnh báo rằng thị trường đang đánh giá thấp tiềm năng này. “Phần lớn chuyên gia vẫn chỉ kỳ vọng mức tăng trưởng dưới 20% mỗi năm, bất chấp tín hiệu phát triển rõ rệt. Điều này cho thấy cơ hội định giá thấp kéo dài hàng năm vẫn còn hiện hữu,” ông chia sẻ.

Dự báo cho năm 2026, Watkins khẳng định rằng sự sống còn của các dự án sẽ phải dựa trên khả năng tạo ra giá trị thực tế – không còn chỗ cho sản phẩm không rõ mô hình kinh doanh hoặc chỉ sống nhờ đầu cơ. “Crypto đang ngày càng trở thành lựa chọn thay thế mang tính tất yếu trong bối cảnh niềm tin vào các tổ chức suy giảm, nợ công tăng cao và đồng nội tệ mất giá,” ông cho biết.

Tuy nhiên, ông cũng cho rằng cuộc cạnh tranh sinh tồn sẽ vô cùng khốc liệt. Trong sự thanh lọc này, chỉ một số ít dự án ‘bản địa’, có nền tảng vững chắc mới có khả năng trụ vững. “Nếu ai đó khẳng định thị trường crypto không còn mang tính đầu cơ, họ có lẽ đã quên lịch sử”, Watkins bình luận.

Tóm lại, phân tích của Watkins đóng vai trò như một cảnh báo và cũng là tín hiệu về sự phục hồi dần của thị trường. Khi các dự án yếu rời bỏ sân chơi, thị trường tiền mã hóa bước vào giai đoạn mới nơi tính thực tiễn, minh bạch và cấu trúc bền vững sẽ trở thành yếu tố quyết định, đánh dấu đợt “chuyển đổi lớn” hướng đến năm 2026.