Ngân hàng Trung ương Ấn Độ cảnh báo rủi ro từ stablecoin, đề xuất CBDC là giải pháp an toàn

Theo báo cáo mới công bố từ Ngân hàng Trung ương Ấn Độ (RBI), sự lan rộng của các đồng tiền ổn định do tư nhân phát hành — còn gọi là từ “stablecoin” — đang ngày càng đe dọa sự ổn định của toàn bộ hệ thống tài chính. Điều này làm nổi bật tầm quan trọng của việc triển khai từ “tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương” (CBDC) như một giải pháp chính thống và an toàn hơn.

Theo báo cáo ổn định tài chính mới nhất của RBI công bố ngày 24 (giờ địa phương), từ “stablecoin” mang trong mình rủi ro hệ thống khi xuất hiện khủng hoảng tài chính, và có thể làm trầm trọng thêm các biến động thị trường. Báo cáo là kết quả hợp tác giữa các cơ quan quản lý tài chính trọng yếu tại Ấn Độ, trong đó ghi nhận xu hướng đáng lo ngại khi sự kết nối giữa các tổ chức tài chính ngày càng chặt chẽ, trong khi các yếu tố kinh tế vĩ mô như lạm phát và nợ tư nhân vẫn đang gây áp lực lên hệ thống.

CBDC: Định nghĩa lại “tiền tệ” trong kỷ nguyên số

RBI nhấn mạnh, chỉ duy nhất từ “CBDC” mới có thể đảm bảo tính “đồng nhất” (singleness) của tiền tệ, đồng thời là cốt lõi gìn giữ sự toàn vẹn cho hệ thống tài chính. Trái lại, từ “stablecoin” được đánh giá là sở hữu cấu trúc dễ tổn thương, có thể khuếch đại rủi ro đáng kể trong bối cảnh thị trường bị áp lực.

"Chính phủ các nước cần xây dựng chính sách cụ thể để ứng phó với các rủi ro hệ thống mà từ stablecoin có thể gây ra", RBI cảnh báo.

Theo ước tính trong báo cáo, tổng vốn hóa toàn cầu của thị trường stablecoin có thể đã vượt mốc 300 tỷ USD vào cuối năm 2025. Hầu hết các stablecoin hiện nay đều liên kết trực tiếp với đồng USD và do một số công ty lớn kiểm soát, điều này làm gia tăng mối liên kết giữa thị trường tài chính truyền thống và tiền điện tử — một yếu tố có khả năng gây hiệu ứng domino trong thời điểm khủng hoảng.

Bình luận: Với cấu trúc tập trung phát hành và dựa vào cam kết duy trì tỷ lệ thế chấp cố định, từ “stablecoin” đang trở thành cầu nối rủi ro giữa tài sản kỹ thuật số và tài sản truyền thống như trái phiếu chính phủ hoặc tín phiếu kho bạc. Khi có hiện tượng rút vốn hàng loạt (bank run), hệ quả có thể là cả thị trường tài chính rơi vào hoảng loạn bán tháo.

Đồng thời, RBI cũng liệt kê một loạt rủi ro tiềm ẩn khác như việc stablecoin có thể không giữ được tỷ lệ chuyển đổi 1:1 với tài sản gốc, gây thất thoát tiền gửi ngân hàng, lách khỏi hệ thống kiểm soát vốn của nhà nước và sử dụng để rửa tiền.

CBDC và năng lực thay thế ổn định

RBI đề xuất từ “CBDC” là phương án thay thế vững chắc hơn cho stablecoin. Với khả năng xử lý giao dịch thời gian thực, tự động hóa thanh toán (programmable money) và độ tin cậy cao nhờ được ngân hàng trung ương hậu thuẫn, CBDC vừa duy trì được chủ quyền tiền tệ của quốc gia, vừa bảo vệ được tính ổn định của hệ thống tài chính.

RBI cảnh báo rằng stablecoin, dù phổ biến, đang tạo ra một dạng “tiền riêng” mà không thể đảm bảo tính chuyển đổi 1:1 với đồng nội tệ, phá vỡ tính đồng nhất của hệ thống tiền tệ quốc gia.

Hệ thống tài chính Ấn Độ còn vững, nhưng cần cảnh giác

Báo cáo cho thấy nhìn chung, hệ thống tài chính của Ấn Độ vẫn giữ được sự ổn định trong bối cảnh kinh tế nội địa tăng trưởng đều đặn, lạm phát suy giảm và các ngân hàng duy trì tỷ lệ vốn vững chắc. Tuy nhiên, RBI chỉ rõ rằng một số phân khúc như vay tín chấp, tài chính tiêu dùng qua fintech và tài chính vi mô đang có dấu hiệu rủi ro gia tăng.

Do mức độ kết nối giữa các định chế tài chính ngày càng cao, RBI khuyến nghị cần theo dõi sát sao và duy trì các hành động chính sách kịp thời để giảm thiểu tác động nếu khủng hoảng xảy ra.

CBDC toàn cầu còn ở giai đoạn thử nghiệm

Mặc dù tiềm năng của từ “CBDC” đang được bàn luận rộng rãi trên toàn thế giới, RBI cho biết phần lớn các quốc gia vẫn đang dừng ở các bước nghiên cứu hoặc thử nghiệm thí điểm, chỉ có số ít nước bước vào giai đoạn triển khai sử dụng thực tế.

Điều này phản ánh rằng việc xây dựng một hệ sinh thái tài chính số không chỉ đòi hỏi giải pháp công nghệ mà còn cần một khung pháp lý và chính sách toàn diện, linh hoạt và phù hợp với thực tiễn ở từng quốc gia riêng biệt.

Kết luận: Những cảnh báo thẳng thắn từ Ngân hàng Trung ương Ấn Độ là hồi chuông đáng lưu tâm không chỉ với các nhà hoạch định chính sách, mà còn với các công ty công nghệ và nhà đầu tư đang theo đuổi mảng tài sản kỹ thuật số. Trong bối cảnh từ “stablecoin” ngày càng phổ biến nhưng tồn tại nhiều rủi ro, từ “CBDC” nổi lên như một giải pháp bền vững hơn để bảo vệ hệ thống tài chính và duy trì chủ quyền tiền tệ quốc gia.