13 triệu thùng dầu lên tàu, xuất khẩu Iraq chưa thể coi là phục hồi

Ngày 24/8, bảy tàu chở dầu đã đồng thời cập cảng tại cụm cơ sở xuất khẩu dầu thô phía nam Iraq. Theo ước tính dựa trên dữ liệu vệ tinh, tổng lượng dầu có thể xếp lên các tàu này vào khoảng 13 triệu thùng, nhưng hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz vẫn cho thấy xu hướng bất ổn.

OilPrice đưa tin ngày 24 (giờ địa phương) rằng bảy tàu chở dầu đã được xác nhận neo đậu tại cơ sở xuất khẩu dầu ở vùng Vịnh Ba Tư của Iraq. Cùng ngày, TankerTrackers ghi nhận khoảng 13 triệu thùng dầu đang được xếp lên tàu tại bến dầu Al-Basrah. Đây là diễn biến khác hẳn vài tuần gần đây, khi mỗi ngày thường chỉ có 1-2 tàu cập cảng.

Tuy nhiên, đây chỉ là hình ảnh của một ngày. OilPrice cho biết trước chiến tranh, việc 6 trong 8 bến tàu được lấp đầy là chuyện thường thấy, đồng thời lưu ý đợt xếp hàng lần này không đồng nghĩa xuất khẩu của Iraq đã quay về mức trước chiến tranh. Để được tính là xuất khẩu thực tế, lượng dầu đã xếp lên tàu còn phải đi qua eo biển Hormuz.

Hormuz là tuyến đường huyết mạch đưa dầu thô từ vùng Vịnh Ba Tư ra thị trường toàn cầu. Phần lớn lượng dầu xếp tại cảng Basra phía nam Iraq cũng phải đi qua eo biển này mới được ghi nhận là khối lượng xuất khẩu cuối cùng. Đó là lý do vì sao số liệu cập cảng và số liệu qua eo biển có thể diễn biến theo hai chiều khác nhau.

Số liệu về lượng tàu qua Hormuz trong cùng giai đoạn cũng không đồng nhất. Reuters dẫn dữ liệu của công ty theo dõi tàu biển Kpler cho biết trong ngày 24 (giờ địa phương) chỉ có 2 tàu chở sản phẩm dầu đi qua Hormuz, thấp hơn mức trung bình 14 tàu/ngày của 10 ngày trước đó.

Một thống kê riêng khác lại cho thấy lượng dầu thô đi qua eo biển trong cùng ngày đạt 5 triệu thùng, còn mức trung bình động 7 ngày dao động 6-7 triệu thùng/ngày. Do cả số lượng tàu lẫn số thùng dầu đều biến động, giới quan sát cho rằng khó có thể kết luận về khả năng phục hồi chỉ dựa trên số liệu của một ngày cụ thể.

Argus thống kê xuất khẩu dầu thô của khu vực Trung Đông trong 7 ngày gần nhất đạt khoảng 6 triệu thùng/ngày, chỉ bằng khoảng 1/3 mức trung bình trước chiến tranh là 19 triệu thùng/ngày ghi nhận hồi tháng 2/2026.

Số liệu giữa các tổ chức có sự chênh lệch, nhưng xu hướng chung nghiêng về biến động hơn là bình thường hóa. Tình trạng thiết bị nhận dạng tự động (AIS) trên tàu bị tắt, thời điểm thống kê khác nhau và cách tính riêng của từng tổ chức cộng hưởng khiến số lượng tàu và khối lượng dầu qua lại có thể được ghi nhận khác nhau ngay trong cùng một ngày.

Bộ phận dầu khí Iraq cho biết xuất khẩu dầu thô bình quân ngày trong tháng 8 đã đạt 2 triệu thùng. Sản lượng xuất khẩu tháng 7 được ghi nhận ở mức 49 triệu thùng. Đây là số liệu dựa trên phát ngôn của chính phủ và ngành công nghiệp, không đồng nhất với khối lượng thực tế đi qua Hormuz.

Về cấu trúc, dầu thô Iraq phụ thuộc rất lớn vào Hormuz. Rudaw đưa tin trước chiến tranh, 90% lượng dầu xuất khẩu của Iraq đi qua eo biển này. Trong cấu trúc hàng hóa dồn về các cảng phía nam, bất kỳ trục trặc nào trong lưu thông qua eo biển cũng có thể kéo theo áp lực lên lịch xếp hàng và cước vận chuyển.

Công ty tiếp thị dầu mỏ quốc doanh Iraq, SOMO (State Organization for Marketing of Oil), vẫn duy trì kênh xuất khẩu. Reuters cho biết SOMO đã chào thầu các lô hàng xếp trong tháng 9 gồm dầu Basrah Medium và Basrah Heavy, được xếp tại bến dầu Basrah hoặc cơ sở neo đậu đơn. Điều này cho thấy hoạt động xếp hàng vẫn tiếp diễn trong vùng biển còn tồn tại rủi ro an ninh.

Nhu cầu từ các nhà máy lọc dầu Trung Quốc cũng là một phần bối cảnh. Trong bối cảnh nguồn cung từ vùng Vịnh gặp trục trặc, dầu Basrah Medium và Basrah Heavy trở thành mục tiêu thu mua của các nhà máy lọc dầu Trung Quốc. TokenPost trước đó từng đưa tin về việc dầu Iraq được chiết khấu song song với xu hướng các nhà máy lọc dầu Trung Quốc mở rộng thu mua giữa lúc tuyến Hormuz bất ổn.

Iraq cũng đã cân nhắc đa dạng hóa tuyến vận chuyển để giảm phụ thuộc vào các cảng phía nam. TokenPost trước đó đưa tin về việc Iraq xúc tiến cơ chế tạm thời mở rộng kênh xuất khẩu dầu thô trong 3 tháng kể từ ngày 1/9. Tuy nhiên, đợt bảy tàu cùng cập cảng lần này gần với hình ảnh xử lý khối lượng hàng qua cảng phía nam hiện có, hơn là một kênh xuất khẩu mới được xác nhận.

Diễn biến này cũng không tách rời khỏi thị trường Việt Nam. Dòng chảy xuất khẩu dầu thô Trung Đông có thể ảnh hưởng đến giá dầu quốc tế, chi phí thu mua của các nhà máy lọc dầu cũng như giá năng lượng trong nước. Dù vậy, chỉ với dữ liệu hiện tại thì chưa thể khẳng định chiều hướng giá sắp tới.

Đợt bảy tàu cùng cập cảng lần này cho thấy Iraq đang đẩy mạnh đưa dầu ra khỏi cảng. Tuy nhiên, khi lượng tàu qua Hormuz, tình trạng tắt thiết bị phát đáp tàu và chênh lệch thời điểm thống kê cùng cộng hưởng, mức độ phục hồi xuất khẩu thực tế vẫn khó có thể đánh giá chỉ bằng một con số đơn lẻ.