530 triệu USD: Amazon nói kế hoạch tự động hóa vẫn là ý tưởng ban đầu

Amazon(AMZN) được cho là đã xem xét một kế hoạch dùng robot và trí tuệ nhân tạo (AI) để tự động hóa khâu phân loại kiện hàng và xếp hàng lên xe tại các trạm giao hàng, công đoạn ngay trước khi hàng đến tay khách. Tài liệu nội bộ nêu một dự án thí điểm trị giá 103 triệu USD vào năm 2028 và khoản đầu tư có thể vượt 530 triệu USD tính đến năm 2029.

Business Insider đưa tin kế hoạch này được nội bộ Amazon(AMZN) gọi là "Project Tetromino". Trạm giao hàng là điểm trung chuyển cuối cùng, nơi hàng hóa từ trung tâm phân phối được sắp xếp và phân bổ theo tuyến giao trước khi chất lên xe của tài xế.

Theo tài liệu, Amazon(AMZN) dự kiến bắt đầu thí điểm vào năm 2028, sau đó mở rộng lên 5 địa điểm vào năm 2029 và thêm 10 địa điểm vào năm 2030. Tài liệu cũng cho biết thiết kế mới có thể giúp tốc độ xử lý nhanh hơn tới 2,5 lần so với các trạm giao hàng hiện tại.

Tuy nhiên, Amazon(AMZN) khẳng định các con số và mốc thời gian trên chưa phải phương án chính thức. Người phát ngôn của Amazon(AMZN) nói với Business Insider rằng đây chỉ là "một ý tưởng ở giai đoạn rất sớm", đồng thời cho biết số liệu tài chính và lộ trình trong tài liệu "không chính xác và không phản ánh kế hoạch hiện tại" của công ty.

Người này cho biết thêm công ty "liên tục tìm hiểu và thử nghiệm công nghệ mới nhằm cải thiện an toàn và trải nghiệm giao hàng trên toàn bộ hoạt động". Amazon(AMZN) nhấn mạnh tài liệu nội bộ chỉ phản ánh định hướng mở rộng tự động hóa, chứ chưa đồng nghĩa với việc đã quyết định rót vốn hay chọn địa điểm xây dựng.

Project Tetromino tập trung vào công đoạn ngay trước khi giao hàng, vốn từ trước đến nay khó tự động hóa. Tại trạm giao hàng, các kiện hàng khác nhau về kích thước và trọng lượng cần được phân theo tuyến giao, đồng thời sắp xếp theo thứ tự thuận tiện nhất cho tài xế khi xếp lên xe.

Công việc này nhìn qua có vẻ đơn giản, lặp đi lặp lại, nhưng trên thực tế đòi hỏi tính toán đồng thời về không gian, thứ tự, trọng lượng và tuyến đường. Giới quan sát cho rằng xu hướng tự động hóa logistics đang mở rộng ra ngoài phạm vi lưu kho, nhặt hàng trong nhà kho, tiến sát hơn tới công đoạn chặng cuối (last-mile).

Amazon(AMZN) trước đó đã công khai nhiều thử nghiệm tự động hóa tại trạm giao hàng. Năm 2025, công ty giới thiệu loạt hệ thống mới tại Trung tâm Đổi mới Chặng cuối ở Dortmund, Đức, gồm Tipper, Echelon, Agility, Matrix, ZancaSort và VASS.

Các thiết bị này được thiết kế để giảm bớt việc dỡ hàng, quét mã, phân loại và xếp hàng thủ công. Amazon(AMZN) từng giải thích rằng nhân viên tại trạm giao hàng có nhiệm vụ chuẩn bị đơn hàng của khách cho chặng giao cuối cùng.

Hai dự án công bố trong năm nay là Blue Jay và Project Eluna cũng nằm trong xu hướng này. Theo Amazon(AMZN), Blue Jay phối hợp nhiều cánh tay robot để xử lý việc nhặt hàng, lưu kho và gộp đơn trong cùng một khu vực.

Project Eluna là hệ thống AI dạng tác tử (agentic AI), giúp người quản lý vận hành phát hiện điểm nghẽn và phân bổ nhân sự. Điều này cho thấy tự động hóa không chỉ dừng ở thiết bị trong kho mà đang mở rộng sang phần mềm hỗ trợ ra quyết định vận hành tại hiện trường.

Cuộc đua tự động hóa logistics cũng đang nóng lên. Supply Chain Dive dẫn lời Brian Olsavsky (Brian Olsavsky), Giám đốc Tài chính (CFO) của Amazon(AMZN), cho biết tại buổi công bố kết quả kinh doanh ngày 30 tháng 7 rằng công ty có kế hoạch tăng hơn gấp đôi số lượng cánh tay robot đang sử dụng vào năm 2026.

Aaron Prather (Aaron Prather), Giám đốc phụ trách thông tin thị trường tại Hiệp hội Xúc tiến Tự động hóa Hoa Kỳ (Association for Advancing Automation), nói với cùng tờ báo rằng "các ngành phi ô tô đã trở thành nhóm khách hàng mua robot công nghiệp lớn nhất". Phát biểu này cho thấy logistics và bán lẻ, chứ không chỉ ngành sản xuất truyền thống, đang trở thành động lực chính của nhu cầu robot công nghiệp.

Boxbot, công ty được nhắc đến như một đối tác công nghệ tiềm năng của Project Tetromino, cũng nhắm tới công đoạn giao hàng chặng cuối. Trên trang web chính thức, Boxbot giới thiệu hệ thống dành cho trạm giao hàng chặng cuối và cho biết có thể giúp tốc độ xếp hàng lên xe nhanh hơn tới 10 lần. Tuy nhiên, việc Boxbot có thực sự tham gia dự án của Amazon(AMZN) hay không vẫn chưa được xác nhận.

Với độc giả tại Việt Nam, kế hoạch này cho thấy hướng đi tiếp theo của tự động hóa logistics. Dù Amazon(AMZN) chưa công bố kế hoạch đầu tư chính thức, việc ngay cả khâu xếp và phân loại hàng ngay trước khi giao cũng được đưa vào diện tự động hóa là điều đáng chú ý đối với ngành thương mại điện tử và logistics trong nước, vốn đang cạnh tranh gay gắt về chi phí và tốc độ giao hàng.

Tác động đến việc làm và an toàn lao động sẽ còn phải chờ khi kế hoạch triển khai cụ thể được công bố. Ở thời điểm hiện tại, những gì được xác nhận chỉ là một tài liệu nội bộ đang được xem xét và lời giải thích của công ty rằng đây vẫn là một ý tưởng ở giai đoạn đầu.