Giám đốc độc lập Hàn Quốc vừa chọn vừa chấm thưởng chủ tịch tập đoàn tài chính

Cơ chế giám đốc độc lập vừa chọn chủ tịch tập đoàn tài chính vừa đánh giá thành tích và quyết định mức thưởng của chính người đó đang gây tranh cãi trở lại tại Hàn Quốc. Nhiều thành viên tham gia đề cử chủ tịch cũng đồng thời ngồi trong hội đồng thẩm định lương thưởng, khiến vai trò giám sát dễ biến thành đánh giá nội bộ.

Theo Yonhap Infomax đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), các tập đoàn tài chính lớn của Hàn Quốc đang vận hành ủy ban lương thưởng trong hội đồng quản trị để quyết định thù lao ban điều hành, và ủy ban này hoàn toàn do giám đốc độc lập đảm nhiệm. Không ít giám đốc độc lập trong ủy ban này cũng có mặt trong ủy ban đề cử chủ tịch, cơ quan quyết định việc bổ nhiệm và tái bổ nhiệm chủ tịch.

Trong cơ cấu quản trị mà toàn bộ giám đốc độc lập đều tham gia quy trình đề cử chủ tịch, việc hai ủy ban có nhân sự trùng lặp phần nào là điều khó tránh. Vấn đề nằm ở chỗ chính nhóm giám đốc độc lập này chọn ra chủ tịch, rồi trong suốt nhiệm kỳ lại đánh giá thành tích và dựa vào đó quyết định mức thưởng lên tới hàng chục tỷ won.

Ủy ban lương thưởng thường là cơ quan trong hội đồng quản trị chịu trách nhiệm thẩm định cơ cấu và mức chi trả thù lao cho ban điều hành. Việc để giám đốc độc lập chủ trì được xem là cách đảm bảo tính độc lập với ban điều hành, nhưng khi cùng một nhóm người liên tục vừa chọn chủ tịch vừa chấm điểm thành tích, khoảng cách cần thiết cho một đánh giá khách quan có thể bị thu hẹp.

Tiêu chí đánh giá được chia thành định lượng và định tính. Nhóm định lượng gồm tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE), lợi nhuận ròng, tỷ lệ vốn cổ phần phổ thông, tỷ lệ nợ xấu dưới chuẩn và tỷ suất sinh lời cho cổ đông. Đây là những chỉ số chung phản ánh khả năng sinh lời, mức độ an toàn tài chính và giá trị mang lại cho cổ đông.

Khác biệt giữa các tập đoàn thể hiện rõ hơn ở phần tiêu chí định tính, do mỗi chủ tịch có chiến lược kinh doanh trọng tâm và kết quả triển khai riêng được đưa vào đánh giá định tính. TokenPost từng đưa tin rằng tiêu chuẩn thưởng của chủ tịch 4 tập đoàn tài chính lớn Hàn Quốc đã mở rộng từ trọng tâm lợi nhuận ròng sang các yếu tố an toàn tài chính, giá trị cổ đông, thu nhập phi ngân hàng và năng lực trí tuệ nhân tạo.

Tại Tập đoàn Tài chính Woori (Woori Financial Group), việc hoàn thiện mô hình tập đoàn tài chính toàn diện thông qua sáp nhập công ty bảo hiểm và nâng cao giá trị doanh nghiệp được đưa vào tiêu chí chiến lược đánh giá Chủ tịch Lim Jong-yong (임종룡). Việc xây dựng hệ thống chuyển đổi trí tuệ nhân tạo, hợp tác mô hình ngân hàng dưới dạng dịch vụ, ra mắt hệ thống giao dịch trên di động cho mảng chứng khoán và tái cơ cấu tài sản công ty tài chính tiết kiệm theo hướng tài chính toàn diện cũng nằm trong diện đánh giá.

Tập đoàn Tài chính Shinhan (Shinhan Financial Group) đưa vào tiêu chí định tính các nội dung mở rộng nền tảng khách hàng, thành quả về nền tảng số và trí tuệ nhân tạo, mảng kinh doanh toàn cầu và ESG, đổi mới nhân sự, cùng việc siết chặt kiểm soát nội bộ và bảo vệ người tiêu dùng. Việc nâng cao sức cạnh tranh của nền tảng tích hợp "Shinhan SuperSOL" mà Chủ tịch Jin Ok-dong (진옥동) dồn nhiều nguồn lực cũng gắn liền với hướng đánh giá này.

Tập đoàn Tài chính Hana (Hana Financial Group) và Tập đoàn Tài chính KB (KB Financial Group) đưa ra các tiêu chí định tính có phạm vi bao quát hơn. Hana Financial đặt ra các nhiệm vụ đánh giá gồm tăng trưởng bền vững và nâng cao giá trị doanh nghiệp, hợp tác giữa các công ty thành viên, mở rộng lãnh địa kinh doanh tài chính và thiết lập cơ chế quản trị kiểm soát nội bộ. KB Financial đưa vào các nội dung củng cố năng lực cạnh tranh cốt lõi, nâng cấp mảng kinh doanh trọng yếu, mở rộng động lực tăng trưởng mới, đổi mới kênh giao dịch trực tiếp và trực tuyến, cùng gia tăng giá trị cho khách hàng.

Đánh giá định tính có ưu điểm phản ánh được những thành quả kinh doanh không thể quy hết ra con số. Tuy nhiên, bên ngoài rất khó tái hiện việc từng hạng mục cụ thể được cho bao nhiêu điểm trong tổng mức thưởng thực tế, cũng như căn cứ nào để chấm điểm.

Một nhân vật trong ngành tài chính cho biết "dù các hạng mục đánh giá định tính được công bố, bên ngoài vẫn khó tái hiện quá trình đi đến mức thưởng cuối cùng", đồng thời nói thêm "ngay cả khi đạt cùng một kết quả tài chính, mức thưởng của chủ tịch vẫn có thể khác nhau tùy theo cách ủy ban lương thưởng nhìn nhận và chấm điểm từng nhiệm vụ chiến lược". Điều này cho thấy đánh giá định tính vừa là công cụ ghi nhận chiến lược riêng của từng chủ tịch, vừa có thể làm tăng tính thiếu minh bạch trong cách tính thưởng.

Tranh cãi quanh mức thù lao của chủ tịch còn gắn với số tiền thực chi.

Cơ quan giám sát tài chính Hàn Quốc (Ủy ban Giám sát Tài chính - FSS) trong thông cáo báo chí hồi tháng 4 đã công bố sửa đổi mẫu công bố thông tin doanh nghiệp nhằm tăng cường công khai mối liên hệ giữa thù lao ban điều hành và thành tích. Mẫu sửa đổi có hiệu lực từ ngày 1 tháng 5, và các công ty quyết toán năm tài chính vào tháng 12 phải công bố ngay từ báo cáo bán niên các chỉ số như tổng mức thù lao của thành viên hội đồng quản trị và ban kiểm soát, mức thù lao bình quân mỗi người, lợi nhuận hoạt động và tỷ suất sinh lời tổng thể cho cổ đông.

Việc tăng cường công bố thông tin nhằm giúp nhà đầu tư có cơ sở so sánh mức độ hợp lý của thù lao ban điều hành. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi trong chuyện thưởng cho chủ tịch tập đoàn tài chính không chỉ nằm ở việc công khai con số. Tranh cãi chỉ có thể giảm bớt khi công chúng biết rõ hội đồng quản trị - chính những người đã chọn ra chủ tịch - dựa vào tiêu chí nào để đánh giá, và đánh giá định tính được phản ánh vào mức thưởng ở mức độ nào.