Tỷ lệ ròng 9%, mức xấu đi trong tiếp cận vốn bán lẻ của ngân hàng khu vực đồng euro cao nhất từ năm 2011

Tỷ lệ ròng các ngân hàng cho biết khả năng tiếp cận nguồn vốn bán lẻ xấu đi đạt 9% trong quý III/2026, mức cao nhất kể từ khi khảo sát bắt đầu năm 2011. Con số này tăng từ 3% trong quý II và vượt mức cao trước đó là 7% vào quý III/2023.

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đánh giá mức độ xấu đi vẫn ở mức “vừa phải” trong Khảo sát cho vay ngân hàng quý III, công bố ngày 27. Khảo sát bắt đầu ngày 21/9 và kết thúc ngày 6/10.

Tỷ lệ ròng được tính bằng tỷ lệ ngân hàng cho biết điều kiện huy động vốn xấu đi trừ tỷ lệ ngân hàng cho biết điều kiện cải thiện. Chỉ số này không phản ánh mức giảm thực tế của tiền gửi hay quy mô thiếu hụt vốn của ngân hàng.

Nguồn vốn bán lẻ gồm tiền gửi của hộ gia đình và doanh nghiệp phi tài chính, cùng các hình thức huy động bán lẻ khác. Tỷ lệ ròng cho thấy điều kiện huy động vốn bán lẻ ngắn hạn xấu đi là 10%, còn kỳ hạn dài hạn là 9%.

Ngoài vốn bán lẻ, các ngân hàng cũng cho biết khả năng tiếp cận chứng khoán nợ và thị trường tiền tệ xấu đi trong quý III. Khả năng tiếp cận thị trường chứng khoán hóa nhìn chung không thay đổi.

Các ngân hàng dự kiến tỷ lệ ròng phản ánh điều kiện tiếp cận vốn bán lẻ xấu đi sẽ giảm còn 6% trong quý IV. Mức này thấp hơn quý III, nhưng số ngân hàng ghi nhận điều kiện xấu đi vẫn nhiều hơn số ngân hàng ghi nhận cải thiện.

Một chỉ số riêng về chi phí vay của doanh nghiệp cũng ghi nhận tỷ lệ trả lời cho biết lãi suất tăng cao hơn. Trong Khảo sát khả năng tiếp cận tài chính của doanh nghiệp công bố ngày 26, ECB cho biết tỷ lệ ròng doanh nghiệp báo cáo lãi suất vay ngân hàng tăng đạt 46% trong quý III, so với 42% trong quý II. Tỷ lệ này ở doanh nghiệp lớn tăng từ 41% lên 55%, trong khi ở doanh nghiệp vừa và nhỏ giảm từ 43% xuống 38%.

Kết quả khảo sát doanh nghiệp cần được xem xét cùng cách chọn mẫu và thời gian trả lời. Các doanh nghiệp tham gia lần đầu chiếm đa số người trả lời, khiến ECB cho biết việc diễn giải, đặc biệt là các số liệu về kỳ vọng, trở nên khó khăn hơn. Khoảng một nửa số doanh nghiệp trả lời dựa trên giai đoạn tháng 7–9, số còn lại dựa trên giai đoạn tháng 4–9.

Lượng tiền và dư nợ cho vay tiếp tục tăng. Theo thống kê tiền tệ tháng 9 của ECB, M3 tăng 3,5% so với cùng kỳ năm trước, cho vay hộ gia đình tăng 3,1% và cho vay doanh nghiệp phi tài chính tăng 4,2%. Cả ba mức tăng đều bằng tháng 8.

Thống kê tiền tệ cho thấy thay đổi hằng năm của lượng tiền đang lưu hành, còn khảo sát cho vay ngân hàng ghi nhận điều kiện huy động vốn mà các ngân hàng cảm nhận. Khảo sát khả năng tiếp cận tài chính hỏi doanh nghiệp về biến động lãi suất vay. Vì vậy, ba chỉ số đo lường các đối tượng khác nhau.

Phần liên quan trực tiếp đến tài sản số nằm trong câu hỏi lần đầu được đưa vào khảo sát cho vay ngân hàng. ECB xếp các tài sản mã hóa không có tài sản bảo đảm như Bitcoin (BTC), tài sản được token hóa và stablecoin vào nhóm tài sản số.

Các ngân hàng cho biết trong 12 tháng qua, tài sản số nhìn chung không ảnh hưởng đến tình hình tài chính và có tác động tích cực với tỷ lệ ròng 2% đối với chiến lược kinh doanh. Trong 12 tháng tới, họ dự kiến tác động tích cực với tỷ lệ ròng 12% đối với chiến lược kinh doanh và tác động tiêu cực với tỷ lệ ròng 5% đối với nguồn vốn bán lẻ.

Khảo sát không xác định tài sản số là nguyên nhân khiến điều kiện huy động vốn bán lẻ xấu đi trong quý III, đồng thời cũng không đo lường biến động giá Bitcoin hay nhu cầu đầu tư.