7 ngày làm việc: IADI đưa ra chuẩn chi trả bảo hiểm tiền gửi quốc tế

Hiệp hội Bảo hiểm Tiền gửi Quốc tế (IADI) đã đưa ra tiêu chuẩn quốc tế về năng lực và quy trình để chi trả tiền bảo hiểm cho phần lớn người gửi tiền được bảo hiểm trong vòng 7 ngày làm việc khi một tổ chức tài chính thuộc diện bảo hiểm bị thanh lý. Bản sửa đổi phản ánh những biến động trong ngành ngân hàng tại Mỹ và Thụy Sĩ năm 2023, cùng sự thay đổi của môi trường tài chính số.

Sau khi được Ủy ban điều hành phê duyệt ngày 9 tháng 9 năm 2025, IADI đã sửa đổi Bộ nguyên tắc cốt lõi về hiệu quả của hệ thống bảo hiểm tiền gửi. Bộ nguyên tắc sửa đổi được công bố vào tháng 11 năm 2025 và được sử dụng như tiêu chuẩn quốc tế để thiết kế, vận hành và đánh giá hệ thống bảo hiểm tiền gửi.

Bộ nguyên tắc cốt lõi được IADI và Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng (BCBS) cùng xây dựng vào năm 2009. Lần sửa đổi mới nhất, sau lần điều chỉnh năm 2014, phản ánh những thay đổi trong cấu trúc ngành tài chính, vai trò ngày càng mở rộng của cơ quan bảo hiểm tiền gửi trong quá trình xử lý ngân hàng yếu kém, đổi mới kỹ thuật số và rủi ro an ninh mạng.

Bộ nguyên tắc quy định cơ quan bảo hiểm tiền gửi là một phần của mạng lưới an toàn tài chính, có liên kết với cơ quan giám sát, cơ quan xử lý tổ chức tài chính, bên cho vay cuối cùng và chính phủ. Các cơ quan này cần thiết lập trước cơ chế hợp tác và chia sẻ thông tin để có thể can thiệp nhanh chóng và tiếp cận nguồn vốn cần thiết trong khủng hoảng.

Bộ nguyên tắc gồm 18 nội dung, bao phủ mục tiêu chính sách công, quyền hạn và trách nhiệm của cơ quan bảo hiểm tiền gửi, quản trị, quản lý tính liên tục của hoạt động, bảo vệ pháp lý, quyền thu hồi, nghĩa vụ tham gia của tổ chức thuộc diện bảo hiểm, phạm vi bảo hiểm, hình thành quỹ, hướng dẫn công chúng, chuẩn bị và quản lý khủng hoảng, điều tra và truy cứu trách nhiệm người gây ra tổn thất, phát hiện sớm và can thiệp kịp thời, xử lý tổ chức yếu kém, hoàn trả tiền bảo hiểm, sử dụng quỹ trong quá trình xử lý, hợp tác giữa các cơ quan trong mạng lưới an toàn tài chính và phối hợp xuyên biên giới.

Nguyên tắc 15 nêu rõ cơ quan bảo hiểm tiền gửi phải có năng lực và quy trình để chi trả tiền bảo hiểm cho phần lớn người gửi tiền được bảo hiểm trong vòng 7 ngày làm việc khi một tổ chức tài chính thuộc diện bảo hiểm bị thanh lý. Đây không phải thời hạn chi trả tuyệt đối áp dụng cho mọi người gửi tiền. Điều kiện đi kèm là phải xác định rõ căn cứ pháp lý để bắt đầu chi trả, đồng thời chuẩn bị trước thông tin người gửi tiền và hệ thống công nghệ thông tin.

Một số tài khoản, chẳng hạn tài khoản ủy thác hoặc tài khoản quản lý, có thể cần nhiều thời gian hơn để xác minh người gửi tiền. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) phân tích rằng trong những biến động của ngành ngân hàng năm 2023, các dịch vụ tài chính 24 giờ, ngân hàng di động và mạng xã hội có thể ảnh hưởng đến tốc độ rút tiền gửi.

IADI cảnh báo rằng nếu bảo hiểm tiền gửi không được thiết kế phù hợp, ngân hàng và người gửi tiền có thể chấp nhận rủi ro quá mức. Để ngăn chặn điều này, cơ quan giám sát an toàn, quản trị doanh nghiệp và cơ chế xử lý tổ chức tài chính yếu kém cần vận hành đồng bộ. IADI cũng cho rằng cần có quỹ được hình thành trước và cơ chế tài chính khẩn cấp để sử dụng trong khủng hoảng.

Bản sửa đổi không yêu cầu áp dụng đồng loạt một mô hình tổ chức cụ thể. Thay vào đó, IADI áp dụng cách tiếp cận dựa trên kết quả, cho phép các quốc gia có môi trường pháp lý, kinh tế và kỹ thuật khác nhau đạt được mục tiêu bảo vệ người gửi tiền và duy trì ổn định tài chính theo cơ chế riêng. Bộ nguyên tắc cũng phân biệt giữa các yêu cầu thiết yếu và các thông lệ tốt mang tính tự nguyện.

Tại Việt Nam, nội dung trong tài liệu không đề cập đến thay đổi hạn mức bảo hiểm tiền gửi trong nước. Tài liệu sửa đổi của IADI có đề cập đến số hóa, fintech và rủi ro an ninh mạng, nhưng không quy định việc áp dụng bảo hiểm tiền gửi đối với tài sản mã hóa hay stablecoin.

Trong bối cảnh dịch vụ ngân hàng số có thể đẩy nhanh tốc độ rút tiền, năng lực chi trả trong 7 ngày làm việc và sự phối hợp giữa các cơ quan trong mạng lưới an toàn tài chính sẽ tiếp tục được chú ý.