AI có thể tự động chuyển tiền gửi, Apollo cảnh báo về 'làn sóng rút tiền kiểu đại lý'

Các tác nhân trí tuệ nhân tạo (AI) có thể tự động quản lý tài chính hộ gia đình, khiến tiền gửi lãi suất thấp tại ngân hàng đồng loạt chuyển sang các tài khoản có lãi suất cao hơn. Khi đó, nền tảng tiền gửi chi phí thấp mà ngân hàng sử dụng để cấp vốn cho hoạt động cho vay có thể suy yếu.

Torsten Slok, chuyên gia kinh tế trưởng tại Apollo Global Management, đã nêu khả năng này trong báo cáo 'Một làn sóng rút tiền kiểu đại lý đang đến gần?' công bố ngày 27. Ông nói: “Nếu mọi hộ gia đình sử dụng tác nhân AI để tối ưu hóa lợi suất trên số dư tiền mặt, các ngân hàng có thể mất một phần đáng kể tiền gửi chi phí thấp dùng cho hoạt động cho vay, và điều này có thể trở thành vấn đề đối với toàn bộ hệ thống tài chính”.

'Làn sóng rút tiền kiểu đại lý' khác với hiện tượng rút tiền hàng loạt truyền thống, vốn xảy ra khi người gửi tiền hoảng loạn và rút tiền. Trong kịch bản này, tác nhân AI sẽ so sánh lãi suất giữa nhiều công ty tài chính, chuyển tiền vào tài khoản có lợi suất cao hơn rồi đưa số tiền cần thiết trở lại đúng thời điểm thanh toán hóa đơn.

Chênh lệch lãi suất là điểm khởi đầu của kịch bản này. Lãi suất trung bình trên toàn nước Mỹ đối với tài khoản thanh toán chỉ ở mức khoảng 0,1%, trong khi một số tài khoản fintech và tài khoản ngân hàng trực tuyến như Revolut, SoFi($SOFI), Varo, LendingClub($LC) và Wealthfront cung cấp lãi suất từ 3,3% đến 5%.

Lãi suất là một trong những tiêu chí chính để người gửi tiền quyết định nơi đặt tiền. Theo phân tích của Slok, khi thời gian và công sức cần thiết để so sánh lãi suất và chuyển tài khoản giảm xuống, đặc tính 'bám dính' của tiền gửi hiện tại cũng có thể suy yếu.

Ngân hàng sử dụng tiền gửi huy động với lãi suất thấp cho hoạt động cho vay và các mục đích khác. Nếu quy trình người gửi tiền tự so sánh sản phẩm và chuyển tài khoản được tự động hóa, tính chất của tiền gửi chi phí thấp, vốn được ngân hàng xem là nguồn vốn ổn định, có thể thay đổi.

Rủi ro nằm ở khả năng nhiều tác nhân AI cùng hành động theo một tiêu chí. Nếu hàng triệu người dùng yêu cầu AI tìm kiếm lãi suất cao hơn, dòng tiền có thể di chuyển theo cùng một hướng trong khoảng thời gian tương tự.

Ngân hàng Trung ương Anh cảnh báo trong tài liệu về ổn định tài chính công bố tháng 4 năm 2025 rằng các chiến lược giao dịch AI tiên tiến có thể đẩy các công ty tài chính vào những vị thế tương tự nhau, qua đó khuếch đại cú sốc trên thị trường.

Các dịch vụ AI có quyền truy cập thông tin tài chính cá nhân đã xuất hiện. Tác nhân AI dành cho người dùng cá nhân Muse của Meta Platforms($META) có thể kiểm tra số dư tài khoản, lịch sử giao dịch và tài sản đầu tư thông qua Plaid.

Hiện chưa có thông tin xác nhận Muse có thể trực tiếp chuyển tiền. Vì vậy, 'làn sóng rút tiền kiểu đại lý' mà Slok đề cập không phải là một cuộc rút tiền gửi đang diễn ra, mà là kịch bản giả định có thể xảy ra nếu tác nhân AI được trao quyền chuyển tiền thực tế.

Trong ngành tài sản số, hạ tầng hỗ trợ thanh toán cho tác nhân AI cũng đang được xây dựng. Giao thức x402 do Coinbase($COIN) phát triển được thiết kế để gắn chức năng thanh toán vào các yêu cầu web, cho phép tác nhân AI và ứng dụng xử lý thanh toán, bao gồm cả stablecoin.

x402 hướng tới cơ chế thanh toán chi phí dịch vụ trực tuyến mà không cần tài khoản riêng, thẻ hoặc sự phê duyệt trực tiếp của con người. Hiện hoạt động vận hành x402 do một tổ chức thuộc Linux Foundation phụ trách.

CoinDesk đưa tin tổng số giao dịch lũy kế của giao thức x402 đạt khoảng 188 triệu đến 205 triệu giao dịch, trong khi số tác nhân đang hoạt động vào khoảng 69.000. Cloudflare, Google, Visa, Mastercard, Amazon Web Services, Circle và Stripe được cho là đã tham gia quỹ x402.

Một phân tích trước đây của TokenPost về khả năng kết hợp giữa tiền gửi được token hóa và tác nhân AI cũng đề cập đến việc dòng tiền giữa các ngân hàng có thể di chuyển nhanh hơn mà không cần người gửi tiền trực tiếp thao tác. Khi tốc độ dịch chuyển tiền gửi tăng, dư địa chịu rủi ro lãi suất của ngân hàng trong quá trình nắm giữ tài sản dài hạn có thể bị thu hẹp.

Tại Việt Nam, quyền truy cập của AI vào tài khoản tài chính và những thay đổi về tính thanh khoản của tiền gửi ngân hàng cũng là vấn đề cần được xem xét cùng với hạ tầng thanh toán tài sản số. Tuy nhiên, cảnh báo lần này không phải là thông báo về quy định mới hay thay đổi chính sách, mà là một phân tích dựa trên giả định tác nhân AI có thể thực hiện cả việc chuyển tiền thực tế.

Cảnh báo của Slok không cho rằng AI sẽ ngay lập tức gây ra một cuộc rút tiền hàng loạt. Phân tích này chỉ ra rằng nền tảng vốn của ngân hàng có thể suy yếu nếu AI tự động hóa việc chuyển tiền từ tiền gửi lãi suất thấp sang các sản phẩm lãi suất cao, đồng thời tiền của nhiều người dùng di chuyển trong cùng một khoảng thời gian.