7 ngày mở eo biển Hormuz, Trump từ chối đề xuất của Iran

Iran đề xuất mở hoàn toàn eo biển Hormuz trong vòng 7 ngày và nối lại đàm phán hạt nhân với điều kiện Mỹ dỡ phong tỏa cảng và nới lỏng các lệnh trừng phạt, nhưng Tổng thống Mỹ Donald Trump đã từ chối.

Abbas Araghchi (Abbas Araghchi), Bộ trưởng Ngoại giao Iran, nói tại New York ngày 25/9: “Lựa chọn giờ đây nằm ở phía Mỹ”. Iran yêu cầu dỡ phong tỏa hàng hải, hoàn trả các tài sản bị đóng băng và nới lỏng lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran. Lệnh ngừng bắn trên các mặt trận, bao gồm Lebanon, cùng việc nối lại đàm phán hạt nhân cũng nằm trong các điều kiện.

Al Jazeera đưa tin đề xuất của Iran nhìn chung tương tự thỏa thuận hồi tháng 6, nhưng thời điểm mở eo biển Hormuz được đẩy sớm lên 7 ngày. Theo đề xuất, Mỹ sẽ thực hiện các biện pháp trước, sau đó Iran mới mở eo biển.

Mỹ và Iran tiến hành đàm phán gián tiếp tại New York với sự trung gian của Qatar. Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner tham gia, trong khi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết cuộc đối thoại đang diễn ra.

Rubio thừa nhận hai bên đã đàm phán, nhưng cho rằng chưa thể xem đây là một bước đột phá. Mỹ vẫn có khả năng yêu cầu một thỏa thuận toàn diện, bao gồm cả chương trình hạt nhân của Iran bên cạnh việc mở eo biển Hormuz.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (Donald Trump) nói ngày 26/9: “Thỏa thuận mà họ đề xuất là không thể chấp nhận”, CBS News đưa tin. Do Mỹ không chấp nhận trình tự mở eo biển và nối lại đàm phán hạt nhân do Iran đưa ra, cuộc đàm phán giữa hai nước vẫn chưa đạt được đột phá.

Khoảng 0 giờ 4 phút ngày 27/9 theo giờ Hàn Quốc, Tổng thống Trump đăng trên mạng xã hội một bản đồ ghi eo biển Hormuz là ‘Trump Strait’. Bài đăng này không phải là văn bản chính thức tuyên bố đổi tên địa danh quốc tế hay mở eo biển, và Nhà Trắng cũng chưa đưa ra giải thích cụ thể.

Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải trọng yếu vận chuyển dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng từ Trung Đông. Nếu hoạt động lưu thông qua eo biển bị hạn chế, nguồn cung dầu và vận tải tàu biển có thể gặp gián đoạn, từ đó ảnh hưởng đến giá dầu quốc tế, chi phí vận chuyển và thị trường tài sản rủi ro.

Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh sức ép đối với nền kinh tế Iran và gánh nặng giá nhiên liệu tại Mỹ cùng gia tăng. Los Angeles Times đưa tin phía Iran đã truyền đi thông điệp rằng một thỏa thuận trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào tháng 11 có thể mang lại lợi ích chính trị cho Tổng thống Trump.

Tuy nhiên, việc Iran có thực sự nhượng bộ trong chương trình hạt nhân hay không vẫn chưa được xác định trong đề xuất. Phạm vi nới lỏng trừng phạt của Mỹ, cách thức dỡ phong tỏa cảng và khả năng thực thi lệnh ngừng bắn trên các mặt trận, bao gồm Lebanon, vẫn là những vấn đề còn bỏ ngỏ trong quá trình đàm phán.

Giá dầu quốc tế giảm vào ngày 25/9, khi thông tin về đàm phán được đưa ra. CoinDesk đưa tin dầu thô West Texas Intermediate (WTI) có thời điểm giảm 3%, xuống 91,74 USD/thùng (khoảng 124.490 won), trong khi dầu Brent giảm 1% xuống khoảng 105 USD (khoảng 142.500 won).

Bitcoin (BTC) phục hồi lên 84.000 USD trong cùng thời điểm. Tuy nhiên, diễn biến thị trường được cho là phản ứng ngắn hạn trước khả năng đàm phán, chưa phải kết quả từ một thỏa thuận thực tế hay việc mở lại eo biển.

Điều kiện mở lại eo biển Hormuz từng nhiều lần được đưa vào chương trình nghị sự đàm phán. Trước đó, TokenPost cũng đưa tin Iran cho biết có thể mở lại eo biển trong vòng 7 ngày nếu sức ép quân sự được giảm bớt và lệnh phong tỏa cảng được dỡ bỏ.

Gián đoạn lưu thông qua eo biển có thể ảnh hưởng đến trong nước thông qua giá dầu và chi phí vận tải biển. Tuy nhiên, các tài liệu hiện có chưa xác nhận mối liên hệ trực tiếp riêng biệt với ngành công nghiệp nội địa Trung Quốc, ngành bán dẫn hay ngành tài sản số.

Những nội dung hiện được xác nhận là đề xuất có điều kiện của Iran và việc Mỹ từ chối tiếp nhận. Lịch trình mở hoàn toàn eo biển Hormuz và khả năng nối lại đàm phán hạt nhân vẫn chưa được quyết định.