Lợi suất trái phiếu Mỹ 10 năm vượt 5%, diễn biến S&P500 trái chiều

Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng lên 5,014% trong phiên ngày 14 tháng 9, lần đầu vượt 5% kể từ năm 2023. Sau đó, lợi suất giảm xuống quanh 4,947%, làm lung lay xu hướng duy trì dưới 5% trong thời gian dài.

O'Daily chỉ ra rằng lợi suất kỳ hạn 10 năm đã ở dưới 5% trong hơn 700 phiên giao dịch trước khi vượt ngưỡng này một lần nữa. Diễn biến được xem là dấu hiệu cho thấy mức lãi suất mà thị trường nhận định có thể đã thay đổi, thay vì chỉ là biến động lãi suất thông thường.

Lợi suất kỳ hạn 10 năm đã tăng khoảng 85 điểm cơ bản trong năm nay, từ mức 4,15% đầu năm. Trong cùng giai đoạn, lợi suất trái phiếu dài hạn tăng nhanh hơn trái phiếu ngắn hạn, khiến đường cong lợi suất chuyển sang dạng bear steepening.

Lợi suất kỳ hạn 30 năm có lúc tăng lên 5,38%, trong khi lợi suất kỳ hạn 2 năm giảm nhẹ xuống 4,628%. Điều này dẫn đến nhận định rằng thị trường đang phản ánh mối lo ngại lớn hơn về lạm phát dài hạn và rủi ro nguồn cung so với lãi suất chính sách ngắn hạn.

Giá năng lượng, lạm phát và chính sách tiền tệ cùng tác động đến đà tăng lợi suất. Lo ngại về nguy cơ các đường ống dẫn dầu của Saudi Arabia bị tấn công làm dấy lên khả năng khoảng 4% nguồn cung dầu toàn cầu bị ảnh hưởng. Giá dầu Brent đã vượt 109 USD/thùng (khoảng 149.330 won).

Tỷ lệ lạm phát lõi trong tháng 8 là 3,4%, cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Việc giá dầu tăng chỉ tạo ra cú sốc tạm thời hay lan sang chi phí doanh nghiệp và lạm phát lõi được xem là yếu tố có thể định hình diễn biến chứng khoán.

Diễn biến của S&P500 sau những lần lợi suất dài hạn vượt 5% trong quá khứ không đồng nhất. Sáu tháng sau mốc tháng 7 năm 1966, chỉ số giảm 1,6%; trong khi sau tháng 4 năm 2006, chỉ số tăng 4,7%, còn sau tháng 10 năm 2023, chỉ số tăng 19,6%.

Khi lợi suất kỳ hạn 10 năm tăng lên 5,02% vào tháng 7 năm 1966, S&P500 đã giảm khoảng 9% so với đỉnh trước đó. Chỉ số tiếp tục giảm khoảng hai tháng rưỡi sau khi lợi suất vượt ngưỡng, chạm đáy 73,20 vào ngày 7 tháng 10, nhưng mức giảm trong sáu tháng chỉ là 1,6%.

Vào tháng 4 năm 2006, lợi suất kỳ hạn 10 năm tăng lên 4,99% và đạt 5,11% trong tháng 5. S&P500 tăng từ 1.302,17 điểm vào tháng 4 lên 1.363,38 điểm vào tháng 10. Chỉ số trải qua đợt điều chỉnh khoảng 7-8% trong tháng 5 và tháng 6, sau đó phục hồi khi lợi suất đạt đỉnh rồi giảm.

Khi lợi suất kỳ hạn 10 năm vượt 5% vào tháng 10 năm 2023, S&P500 giảm xuống 4.117,37 điểm vào ngày 27 tháng 10. Sau đó, chỉ số tăng từ 4.258,98 điểm vào tháng 10 năm 2023 lên 5.095,46 điểm vào tháng 4 năm 2024, tương đương mức tăng 19,6% trong sáu tháng.

Cả ba trường hợp đều cho thấy thị trường chứng khoán điều chỉnh ngay sau khi lợi suất vượt ngưỡng. Mức giảm lần lượt khoảng 15% vào năm 1966, 7-8% vào năm 2006 và 4% vào năm 2023. Điểm đảo chiều phục hồi xuất hiện sau khi đà tăng của lợi suất chững lại, thay vì ngay trong ngày lợi suất vượt 5%.

Điểm đáng chú ý từ các số liệu lịch sử là chỉ riêng mức lợi suất không đủ để giải thích hướng đi của thị trường chứng khoán. Trong năm 2006 và 2023, tăng trưởng danh nghĩa và lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục mở rộng cùng với lợi suất tăng. Ngược lại, năm 1966 chứng kiến tín dụng thu hẹp và lợi nhuận suy yếu.

Đợt tăng lợi suất hiện nay khác với quá khứ khi diễn ra trong bối cảnh các ngân hàng trung ương lớn cùng có động thái thắt chặt. Ngân hàng Trung ương châu Âu đã tăng lãi suất, trong khi thị trường dự đoán về khả năng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tiếp tục điều chỉnh. Trước cuộc họp tháng 9 của Fed, sự thận trọng về lộ trình lãi suất cũng gia tăng.

Khả năng lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục mở rộng cũng được xem là biến số quan trọng. Nếu lợi suất tăng cùng với lợi nhuận cải thiện, thị trường cổ phiếu có thể hấp thụ mặt bằng lãi suất cao. Tuy nhiên, nếu đà tăng lợi nhuận chững lại, áp lực định giá có thể dẫn đến điều chỉnh trên diện rộng.

Đối với nhà đầu tư trong nước, lợi suất dài hạn của Mỹ là chỉ báo có thể tác động không chỉ đến cổ phiếu và trái phiếu Mỹ mà còn đến giá trị đồng won và khẩu vị rủi ro trên thị trường chứng khoán trong nước. Dù vậy, không thể khẳng định thị trường chứng khoán Mỹ sẽ luôn vận động theo cùng một hướng sau khi lợi suất kỳ hạn 10 năm vượt 5% chỉ dựa trên ba trường hợp lịch sử.