Lợi suất trái phiếu Nhật 10 năm đạt 3%, vàng chỉ là quan điểm cá nhân

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm đã chạm mốc 3% vào ngày 1/9, mức cao nhất trong 30 năm qua, khiến giới đầu tư toàn cầu đặc biệt quan tâm đến gánh nặng tài khóa và tiến trình bình thường hóa chính sách tiền tệ của nước này.

Theo Reuters đưa tin ngày 1/9 (giờ địa phương), đây là lần đầu tiên lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật kỳ hạn 10 năm chạm mức 3% kể từ tháng 9/1996. Cùng thời điểm, lợi suất kỳ hạn 20 năm tăng lên 3,885%, còn lợi suất kỳ hạn 30 năm được Reuters cho biết có thể đóng cửa ở mức cao kỷ lục 4,18%.

Nguyên nhân khiến lợi suất tăng được nhắc đến gồm lo ngại lạm phát, bất an về sức khỏe tài khóa và áp lực Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tiếp tục nâng lãi suất. Chính phủ Nhật Bản khi lập ngân sách tài khóa 2026 đã tính chi phí trả lãi dựa trên giả định lãi suất dài hạn ở mức 3%, nên nếu lãi suất vượt ngưỡng này, gánh nặng tài khóa có thể tăng thêm.

Việc lợi suất dài hạn của Nhật Bản đi lên cũng được xem là một phần của quá trình thoát khỏi chính sách siêu nới lỏng kéo dài nhiều năm. Lãi suất tăng khiến giá trái phiếu đang lưu hành giảm, nhưng bản thân mức lãi suất không đồng nghĩa với nguy cơ sụp đổ của hệ thống tài chính.

Matthew Piepenburg (Matthew Piepenburg), đối tác tại Von Greyerz, nhận định diễn biến của trái phiếu chính phủ Nhật, đồng yên và chỉ số Nikkei giống như "tấm bản đồ cho thấy điều gì sẽ xảy ra với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), đồng USD và chỉ số S&P500", đồng thời đề xuất vàng vật chất như một lựa chọn thay thế. Đây là quan điểm đầu tư cá nhân của ông, xem biến động thị trường Nhật Bản là tín hiệu báo trước rủi ro cho thị trường tài chính Mỹ.

Cách diễn giải của Piepenburg cần được tách bạch với các dự báo thị trường đã được đồng thuận rộng rãi. Mối quan hệ nhân quả cho rằng lợi suất trái phiếu Nhật tăng sẽ kéo theo cùng một xu hướng ở trái phiếu Mỹ, đồng USD và chứng khoán Mỹ hiện chưa được xác nhận.

Theo thống kê của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), tổng nợ chính phủ của Nhật Bản năm 2026 được ước tính ở mức 204,4% GDP. Gánh nặng nợ công của Nhật Bản ở mức cao là điều đã được xác nhận, nhưng chỉ dựa vào tỷ lệ nợ thì không thể xác định thời điểm thị trường tài chính có thể sụp đổ.

Số liệu tháng 6/2026 của BOJ cho thấy chỉ số thanh khoản rộng (L) tăng 4,5% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên con số này có phạm vi và tiêu chí thống kê khác với các con số như "cung tiền rộng toàn cầu đạt 150.000 tỷ USD" hay "tăng 50% kể từ năm 2020", nên không thể so sánh trực tiếp với nhau.

Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) ghi nhận lượng vàng các ngân hàng trung ương mua ròng trong quý 2/2026 đạt 288,9 tấn. Trong khảo sát năm 2026 của tổ chức này, 89% người tham gia dự đoán lượng vàng dự trữ của các ngân hàng trung ương trên toàn cầu sẽ tăng trong 12 tháng tới, còn 45% cho biết chính ngân hàng trung ương của họ sẽ tăng dự trữ.

Dù vậy, WGC cũng cho biết nhu cầu vàng của các ngân hàng trung ương trong nửa đầu năm 2026 ở mức thấp nhất kể từ năm 2022. Việc các ngân hàng trung ương mua vàng nhiều hơn không phải là chỉ báo đảm bảo giá vàng sẽ tăng hay giúp nhà đầu tư tránh được thua lỗ.

Số liệu vốn hóa thị trường của chỉ số Nikkei225 giảm 200 tỷ USD trong một ngày, cùng mức sinh lời tính theo vàng của Nikkei và Nasdaq100 trong 5 năm gần nhất mà một số nguồn đưa ra, không kèm theo thời điểm chuẩn và cách tính cụ thể, nên chưa đủ cơ sở để xem là số liệu chính của bài viết.

Mối liên hệ giữa việc lợi suất trái phiếu Nhật Bản tăng và thị trường tài chính Mỹ cần được xem xét đồng thời với giá trị đồng yên, cung cầu trái phiếu toàn cầu và lộ trình chính sách của các ngân hàng trung ương. Với dữ liệu hiện có, chưa đủ cơ sở để diễn giải việc lãi suất Nhật Bản tăng là dấu hiệu báo trước trực tiếp cho một cú sụp đổ của chứng khoán Mỹ hay khủng hoảng đồng USD.

Diễn biến của thị trường chứng khoán Nhật Bản và nhóm cổ phiếu bán dẫn cũng nên được nhìn nhận tách biệt với quan điểm về vàng. Theo AP, ngày 7/9 chỉ số Nikkei của Nhật Bản tăng 2,1%, trong đó cổ phiếu Tokyo Electron cùng nhiều mã bán dẫn khác tăng mạnh, nhưng diễn biến này không phải là bằng chứng cho thấy lợi suất trái phiếu Nhật tăng sẽ dẫn đến sự sụp đổ của thị trường chứng khoán Mỹ.

Trước đó, TokenPost từng đưa tin về thời điểm lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật kỳ hạn 10 năm tăng lên 2,93%. Lần này, diễn biến mới được xác nhận là lợi suất đã chính thức chạm mốc 3%.

Việc lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật kỳ hạn 10 năm đạt 3% là một cột mốc phản ánh cả gánh nặng tài khóa lẫn quá trình bình thường hóa chính sách tiền tệ của nước này. Tuy nhiên, kết luận cho rằng nhà đầu tư nên nắm giữ vàng vật chất, hay nhận định cú sốc từ Nhật Bản sẽ tất yếu lan sang thị trường Mỹ, vẫn nên được hiểu là quan điểm đầu tư riêng của người phát biểu, chứ chưa phải là dự báo đã được xác nhận.