Hơn 10 bang Mỹ dừng hoặc giảm thuế ưu đãi trung tâm dữ liệu

Hơn 10 bang tại Mỹ đang dừng hoặc thu hẹp các khoản giảm thuế dành cho trung tâm dữ liệu, với lý do mức tiêu thụ điện, nước tăng cao và phản ứng gay gắt từ người dân địa phương. Chi phí phát sinh từ việc mở rộng hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành vấn đề trung tâm trong cuộc cạnh tranh thu hút trung tâm dữ liệu giữa các bang.

Tờ Wall Street Journal (WSJ) đưa tin các biện pháp giảm thuế cho trung tâm dữ liệu đang bị siết lại tại hơn 10 bang, trong đó có Illinois, New Jersey và Washington. Theo tờ báo này, những ưu đãi mà các doanh nghiệp như Amazon(AMZN), Meta Platforms(META) và Google(GOOGL) được hưởng suốt nhiều thập kỷ qua có thể bị cắt giảm.

Ohio là một trong những trường hợp tiêu biểu. Thống đốc bang Ohio Mike DeWine đã ngừng tiếp nhận hồ sơ xin miễn giảm thuế bán hàng cho trung tâm dữ liệu kể từ tháng 5. Trong năm ngoái, số tiền thuế mà bang Ohio miễn giảm cho các doanh nghiệp trung tâm dữ liệu đã vượt 1,5 tỷ USD, cao hơn 10 lần so với dự tính ban đầu của chính quyền bang.

Khoản miễn giảm thuế bán hàng này được áp dụng cho máy chủ, chất bán dẫn và các thiết bị khác dùng trong xây dựng trung tâm dữ liệu. Thuế suất của bang và chính quyền địa phương dao động khoảng 4-10%, do giá trị thiết bị lớn nên quy mô miễn giảm cũng tăng nhanh. Tranh cãi về thất thu ngân sách càng gay gắt hơn khi có phân tích cho thấy 36 trong tổng số 50 bang của Mỹ từng sử dụng ưu đãi thuế để thu hút phát triển trung tâm dữ liệu.

Nghị sĩ Hạ viện bang Ohio Tristan Rader nhận định “các doanh nghiệp có đủ nguồn lực tài chính để xây dựng cơ sở ngay cả khi không có những ưu đãi này”. Bình luận này cho thấy quan điểm cho rằng việc dựa vào ưu đãi thuế để giữ chân nhà đầu tư là chưa thực sự cần thiết. Nghị viện bang Ohio hiện đang xem xét phương án bãi bỏ miễn thuế bán hàng, đồng thời đàm phán lại hợp đồng mới với các doanh nghiệp trung tâm dữ liệu.

Các bang khác, trong đó có Texas, cũng đang đưa ra những dự luật và biện pháp tương tự. Trong ngành AI, nhiều ý kiến cho rằng nếu ưu đãi thuế bị thu hẹp, doanh nghiệp có thể chuyển kế hoạch xây dựng sang các bang còn duy trì chính sách thuận lợi hơn như Indiana, West Virginia và Wyoming.

Amazon cho biết từ năm 2015 đến nay đã đầu tư gần 40 tỷ USD vào các trung tâm dữ liệu tại Ohio, tạo ra hàng nghìn việc làm. Công ty cũng cho biết trong năm ngoái đã nộp khoảng 11 triệu USD tiền thuế tài sản và phí cho chính quyền bang Ohio.

Bên cạnh lập luận rằng trung tâm dữ liệu đóng góp cho kinh tế và ngân sách địa phương, gánh nặng lên lưới điện và nguồn nước cũng ngày càng được chú ý. Ông John Perkins, thành viên Hội đồng thành phố Independence thuộc bang Missouri, đã thất cử sau khi bỏ phiếu ủng hộ một đề án ưu đãi thuế trị giá hàng tỷ USD cho trung tâm dữ liệu.

Ông Steve DelBianco, Chủ tịch tổ chức NetChoice, nói rằng “ngành của chúng tôi đang ở thế phòng thủ”. Ông cho rằng phản ứng của người dân dựa trên thông tin sai lệch, và việc bãi bỏ ưu đãi thuế sẽ gây tổn hại cho kinh tế địa phương. Việc phân bổ lợi ích từ việc làm, nguồn thu thuế mà trung tâm dữ liệu mang lại với gánh nặng hạ tầng địa phương đang là trọng tâm của cuộc tranh luận.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đề cập vấn đề này trong bài phát biểu ngày 4, cho rằng việc thu hút trung tâm dữ liệu có thể giúp giảm thuế và tạo ra của cải. Định hướng thu hút trung tâm dữ liệu ở cấp liên bang đang có phần trái ngược với những lo ngại về chi phí đang được bàn luận ở cấp bang và địa phương.

Ngay cả những bang vẫn duy trì ưu đãi thuế cũng đang thay đổi điều kiện áp dụng. Virginia, nơi tập trung nhiều trung tâm dữ liệu nhất nước Mỹ, vẫn giữ chính sách miễn giảm thuế bán hàng, nhưng theo đạo luật ngân sách năm 2026 (HB30), từ tháng 7/2026 bang này sẽ áp thuế 0,011 USD cho mỗi kilowatt giờ điện mà các đơn vị vận hành trung tâm dữ liệu sử dụng.

Trung tâm dữ liệu là cơ sở tập hợp máy chủ và thiết bị mạng để xử lý dịch vụ Internet và các phép tính AI. Trung tâm dữ liệu phục vụ AI không chỉ cần máy chủ, chất bán dẫn quy mô lớn mà còn đòi hỏi điện, nước để làm mát và mở rộng lưới truyền tải điện, nên khó có thể đánh giá hiệu quả thu hút đầu tư chỉ dựa trên ưu đãi thuế.

Ông Ian Boccaccio thuộc công ty tư vấn thuế Ryan đánh giá sức hút đầu tư đã giảm sau khi Ohio, Arizona và Illinois dừng hoặc bãi bỏ ưu đãi thuế. Ông cho rằng làn sóng phản đối của người dân chỉ là hiện tượng tạm thời và các vấn đề liên quan sẽ lắng xuống sau khoảng 2 năm nữa.

Như báo đã đưa tin trước đó về việc xây dựng trung tâm dữ liệu tại Mỹ gặp trở ngại do phản ứng của cộng đồng địa phương, mức độ chấp nhận của cộng đồng đang trở thành yếu tố cần xem xét cùng với điện, đất đai và giấy phép trong các khoản đầu tư hạ tầng AI. Việc cắt giảm ưu đãi thuế có thực sự dẫn đến dịch chuyển đầu tư hay không sẽ còn tùy thuộc vào chi phí điện và điều kiện cấp phép của từng bang.

Cuộc tranh luận về thuế trung tâm dữ liệu tại Mỹ đang thu hẹp lại thành vấn đề phân bổ lợi ích giữa việc làm, nguồn thu ngân sách và chi phí điện, nước. Cách mỗi bang lựa chọn bãi bỏ miễn thuế bán hàng hay áp thêm phí sử dụng điện, thuế riêng sẽ quyết định điều kiện đầu tư hạ tầng AI trong thời gian tới.