26 năm đàm phán, EU và Mercosur ký hiệp định thương mại, còn chờ phê chuẩn

Liên minh châu Âu (EU) và Khối Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) đã chính thức ký hiệp định thương mại sau hơn 26 năm đàm phán. Hiệp định thương mại tạm thời đã được áp dụng trước đó, nhưng việc phê chuẩn chính thức hiệp định đầy đủ và phản ứng từ ngành nông nghiệp châu Âu vẫn là những vấn đề chưa được giải quyết.

EU cùng Argentina, Brazil, Paraguay và Uruguay đã ký ‘Hiệp định Đối tác EU-Mercosur’ (EMPA) và ‘Hiệp định Thương mại Tạm thời’ (iTA) tại thủ đô Asunción của Paraguay vào ngày 17 tháng 1 năm 2026. Ủy ban châu Âu (European Commission) cho biết hai hiệp định này kết nối một thị trường có quy mô khoảng 700 triệu người.

Theo hiệp định, EU sẽ dỡ bỏ dần thuế quan đối với 91% hàng hóa xuất khẩu sang Mercosur. Ở chiều ngược lại, 92% hàng hóa Mercosur xuất khẩu sang EU cũng được áp dụng mức thuế giảm.

Phần liên quan đến thương mại trong iTA đã được áp dụng tạm thời từ ngày 1 tháng 5. iTA sẽ được thay thế khi EMPA được phê chuẩn đầy đủ và chính thức có hiệu lực.

Ủy ban châu Âu cho biết vào ngày 9 tháng 1 rằng hiệp định có thể giúp các doanh nghiệp châu Âu tiết kiệm khoảng 4 tỷ euro thuế xuất khẩu mỗi năm, đồng thời cải thiện khả năng tiếp cận nguồn nguyên liệu thô quan trọng. Đây là kỳ vọng do Ủy ban châu Âu đưa ra, còn hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào quá trình triển khai hiệp định và quy mô giao thương thực tế.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen (Ursula von der Leyen) phát biểu tại lễ ký kết rằng EU lựa chọn thương mại công bằng thay vì thuế quan. EU xem hiệp định với Mercosur là một công cụ đa dạng hóa về kinh tế và ngoại giao, trong bối cảnh Mỹ mở rộng thuế quan và hàng xuất khẩu từ Trung Quốc tiếp tục gia tăng.

Phạm vi áp dụng của hiệp định không chỉ dừng ở thuế quan hàng hóa mà còn mở rộng ra toàn bộ quan hệ thương mại giữa hai bên.

Phản ứng phản đối liên quan đến bảo hộ nông nghiệp là điểm tranh cãi chính của hiệp định. Chính phủ Pháp tuyên bố vào ngày 8 tháng 1 rằng nước này phản đối việc ký kết hiệp định, với lý do ngành nông nghiệp và chủ quyền lương thực có thể bị ảnh hưởng.

EU cho biết đã thiết lập hạn ngạch và các biện pháp bảo hộ đối với những mặt hàng nông sản nhạy cảm. Giới quan sát bình luận rằng đây là cấu trúc đối lập giữa một bên kỳ vọng mở rộng thị trường nông sản và một bên lo ngại cạnh tranh nhập khẩu gia tăng.

Nghị viện châu Âu đã quyết định vào ngày 21 tháng 1 sẽ đề nghị Tòa án Công lý Liên minh châu Âu (CJEU) xem xét việc hiệp định có phù hợp với các hiệp ước của EU hay không. Kết quả bỏ phiếu là 334 phiếu thuận, 324 phiếu chống và 11 phiếu trắng.

Yêu cầu rà soát pháp lý từ Tòa án Công lý Liên minh châu Âu là một thủ tục có thể ảnh hưởng đến lịch trình phê chuẩn cuối cùng của hiệp định. Do đó, thời điểm EMPA chính thức có hiệu lực hiện vẫn chưa được xác định.

Chính phủ Brazil cho biết hiệp định kết nối một thị trường khoảng 720 triệu người với tổng sản phẩm quốc nội (GDP) hơn 22.000 tỷ USD. Quy mô thị trường và hiệu quả kinh tế mà phía Brazil đưa ra là kỳ vọng của nước này, cần được phân biệt với quy mô giao thương thực tế sau này.

Bộ Ngoại giao Brazil giải thích vào ngày 17 tháng 3 rằng hiệp định có thể góp phần hiện đại hóa ngành công nghiệp và giúp Brazil tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế. Hiệu quả cụ thể sẽ phụ thuộc vào việc thuế quan được cắt giảm trên thực tế ra sao và mức độ mở rộng giao thương của doanh nghiệp.

Việc EU và Mercosur hoàn tất một quá trình đàm phán kéo dài mang ý nghĩa lớn, nhưng các vấn đề thủ tục như bảo hộ nông nghiệp và rà soát pháp lý vẫn còn tồn tại. Hiện chưa có thông tin xác nhận về tác động trực tiếp của hiệp định đối với doanh nghiệp Hàn Quốc cũng như thị trường tiền mã hóa và blockchain.

Hiệp định thương mại tạm thời đã được áp dụng, trong khi hiệp định đối tác chính thức còn phải trải qua quá trình rà soát của Tòa án Công lý Liên minh châu Âu và thủ tục phê chuẩn của từng nước thành viên. Thời điểm hiệp định chính thức có hiệu lực sẽ được xác định sau khi các thủ tục liên quan hoàn tất.