168 lần: Nguồn cung token AMC vọt từ 17.000 lên 2,89 triệu

Nguồn cung token gắn với cổ phiếu AMC Entertainment(AMC) trên nền tảng Robinhood(HOOD) đã tăng từ 17.167,05 token vào ngày 25 tháng 8 lên 2.895.757,58 token vào ngày 5 tháng 9, tương đương mức tăng khoảng 168 lần chỉ trong 11 ngày. Cần lưu ý đây không phải là cổ phiếu AMC thực sự, mà là chứng khoán nợ được token hóa, có giá trị gắn liền về mặt kinh tế với giá cổ phiếu cơ sở.

Trong tài liệu mô tả sản phẩm chính thức, Robinhood xác định token cổ phiếu này do pháp nhân đặt tại Jersey mang tên Robinhood Assets Jersey phát hành, dưới hình thức chứng khoán nợ được token hóa. Người nắm giữ chịu biến động theo giá cổ phiếu cơ sở nhưng không có quyền sở hữu hợp pháp hay quyền biểu quyết. Sản phẩm này chưa đăng ký theo luật chứng khoán Mỹ và không được chào bán cho công dân Mỹ.

Tranh cãi nhanh chóng leo thang thành cuộc đấu khẩu công khai giữa Robinhood và AMC Entertainment. Ngày 4 tháng 9, CEO Adam Aron của AMC Entertainment chỉ trích rằng token AMC do Robinhood phát hành không liên quan gì đến AMC, đồng thời cho biết công ty sẽ nhờ luật sư chứng khoán độc lập xem xét vụ việc. Đây là diễn biến tiếp theo của tranh cãi trước đó khi lãnh đạo AMC yêu cầu Robinhood ngừng giao dịch token cổ phiếu.

CEO Vlad Tenev của Robinhood đáp lại chất vấn của Aron bằng câu hỏi ngắn gọn: “What's the concern?” (Vấn đề ở đây là gì?). Robinhood giữ lập trường ủng hộ mảng kinh doanh token cổ phiếu, trong khi AMC đặt nghi vấn về việc công ty phát hành có được sự đồng ý hay không và phạm vi quyền lợi pháp lý của token đến đâu.

Cùng ngày, cổ phiếu AMC có thời điểm tăng tới 22,4% trong phiên. Tuy nhiên, chưa có căn cứ nào khẳng định đà tăng giá này chỉ đến từ tranh cãi xoay quanh token; điều được xác nhận là hai diễn biến này xảy ra cùng thời điểm.

Theo tài liệu kỹ thuật của Robinhood Chain, token cổ phiếu được phát hành dưới chuẩn ERC-20. Mỗi token gắn với một cổ phiếu hoặc quỹ hoán đổi danh mục (ETF) cụ thể, được bảo chứng theo tỷ lệ 1:1 bằng tài sản cơ sở. Khi có chia cổ tức hay tách cổ phiếu, hệ thống không thay đổi số lượng token mà điều chỉnh tỷ lệ đại diện cổ phiếu của mỗi token thông qua cơ chế hệ số nhân (multiplier).

Số liệu on-chain từ nền tảng TokenGecko cho thấy nguồn cung token AMC tăng từ 17.167,05 token ngày 25 tháng 8 lên 2.867.757,58 token ngày 4 tháng 9, rồi tiếp tục lên 2.895.757,58 token ngày 5 tháng 9. Tính đến ngày 7 tháng 9, con số này vẫn giữ ở mức 2.895.757,58 token. So với tổng số 892.604.638 cổ phiếu phổ thông đang lưu hành mà AMC công bố ngày 30 tháng 6, lượng token chỉ chiếm khoảng 0,32% tổng số cổ phiếu.

Con số này cho thấy nguồn cung token không cố định. Tài liệu chính thức của Robinhood có mô tả cơ chế phát hành, mua lại và cấu trúc bên tham gia được ủy quyền, nhưng không có cơ sở nào để kết luận rằng token được phát hành không giới hạn.

Giá token cũng có thể diễn biến khác với cổ phiếu cơ sở. Công ty nghiên cứu độc lập Wholly phân tích rằng giá token AMC đã tăng lên tới 187,21 USD vào ngày 30 tháng 8, trong khi giá đóng cửa thực tế của cổ phiếu AMC lúc đó chỉ là 2,59 USD và nguồn cung token khi ấy ở mức khoảng 17.167,045 token.

Sau khi thị trường chứng khoán Mỹ mở cửa, nguồn cung token tăng lên 127.206,905 token và khoảng cách giữa giá token với giá cổ phiếu thực tế cũng thu hẹp lại. Điều này cho thấy dù token có thể giao dịch 24/7, cơ chế phát hành và mua lại vẫn có thể tác động đến nguồn cung cũng như cách hình thành giá.

Việc Robinhood từng hạn chế mua cổ phiếu AMC và GameStop(GME) hồi năm 2021 có bản chất khác với sự việc lần này. Khi đó, Robinhood giới hạn giao dịch một số mã cổ phiếu do yêu cầu ký quỹ từ tổ chức thanh toán bù trừ tăng đột biến; riêng ngày 28 tháng 1 năm đó, mức ký quỹ hằng ngày được yêu cầu lên tới 1,4 tỷ USD (khoảng 1.883 nghìn tỷ won).

Robinhood khi đó giải thích rằng 85% yêu cầu ký quỹ xuất phát từ biến động của riêng hai mã AMC và GameStop. Đây là vấn đề thuộc về thanh toán và quản trị rủi ro của công ty môi giới, trong khi tranh cãi lần này lại xoay quanh quyền lợi của chứng khoán được token hóa và cơ chế điều chỉnh nguồn cung.

Ủy ban Giao dịch Chứng khoán Mỹ (SEC) từng cho biết quyền lợi và rủi ro của người nắm giữ chứng khoán token hóa phụ thuộc vào cấu trúc phát hành cụ thể. Theo SEC, token do bên thứ ba phát hành có thể không mang lại quyền sở hữu hay quyền biểu quyết đối với cổ phiếu cơ sở, đồng thời có thể phát sinh thêm rủi ro nếu chính tổ chức phát hành token gặp vấn đề phá sản.

Robinhood Chain được thiết kế như hạ tầng blockchain xử lý đồng thời giao dịch tài sản thực được token hóa và tài sản tiền mã hóa. Vì vậy, token cổ phiếu và các tài sản dạng meme coin có thể cùng tồn tại và giao dịch trên một hệ sinh thái, nhưng bản chất pháp lý cũng như cách hình thành giá của hai loại tài sản này cần được nhìn nhận tách biệt.

Với nhà đầu tư, điều quan trọng không nằm ở việc token có thể giao dịch suốt 24 giờ hay không, mà là liệu người nắm giữ token có thực sự có quyền cổ đông hay không, ai là bên phát hành, và khi xảy ra chênh lệch giá hay sự cố hoàn trả từ phía tổ chức phát hành thì trách nhiệm thuộc về ai. TokenPost trước đó cũng đã đưa tin rằng quyền lợi pháp lý và cách công bố thông tin của cổ phiếu được token hóa đang trở thành điểm tranh cãi.

Trường hợp lần này cho thấy không thể xem token AMC là lượng cổ phiếu AMC đang lưu hành trên thị trường một cách trực tiếp. Nguồn cung và giá token cần được xem xét đồng thời với cơ chế phát hành - mua lại, cách điều chỉnh hệ số nhân và giá cổ phiếu cơ sở, vốn vận hành khác hẳn so với kiểu ép bán khống (short squeeze) dựa trên lượng cổ phiếu lưu hành cố định từng thấy vào năm 2021.