1 triệu vệ tinh AI: SpaceX xin phép lập trung tâm dữ liệu vũ trụ

SpaceX đang xúc tiến kế hoạch triển khai tối đa 1 triệu vệ tinh ở quỹ đạo thấp để xây dựng trung tâm dữ liệu AI ngay trong vũ trụ, nhằm né tránh các vấn đề về điện năng, làm mát và mặt bằng vốn đang bó buộc các trung tâm dữ liệu trên mặt đất.

Ngày 30/1, SpaceX đã nộp đơn lên Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) xin cấp phép vận hành “hệ thống trung tâm dữ liệu quỹ đạo”. Theo hồ sơ nộp lên cơ quan này, các vệ tinh sẽ hoạt động ở quỹ đạo thấp, độ cao từ 500 đến 2.000km, và trao đổi dữ liệu với nhau qua đường truyền quang học liên vệ tinh.

Kế hoạch được chính thức công bố vào tháng 6 dưới tên gọi “Starmind”. Yonhap Infomax giới thiệu Starmind là dự án do SpaceX của Elon Musk (Elon Musk) thúc đẩy nhằm xây dựng một trung tâm dữ liệu AI ngoài không gian.

Nếu Starlink(STRLK) hiện nay truyền dữ liệu internet qua mạng lưới vệ tinh viễn thông, thì Starmind được thiết kế để đảm nhận vai trò trung tâm dữ liệu, trực tiếp xử lý các phép tính AI ngay trên quỹ đạo. Nói cách khác, vai trò của vệ tinh được mở rộng từ viễn thông sang hạ tầng xử lý dữ liệu.

Trong hồ sơ gửi FCC, SpaceX cho biết các trung tâm dữ liệu AI trên mặt đất đang đối mặt với tình trạng thiếu điện, tiêu tốn lượng lớn nước làm mát và khó khăn trong tìm mặt bằng, trong khi hạ tầng vũ trụ có thể là hướng đi để né tránh những nút thắt này. Công ty cũng từng hé lộ chiến lược dài hạn kết hợp công nghệ AI với hạ tầng vũ trụ khi công bố thương vụ mua lại xAI hồi tháng 2.

Trọng tâm của Starmind nằm ở việc khai thác năng lượng mặt trời và đặc tính tản nhiệt trong môi trường chân không. SpaceX cho biết sẽ dùng năng lượng mặt trời để cấp điện cho các phép tính AI, đồng thời tận dụng đặc tính tản nhiệt của không gian để giảm áp lực lên hệ thống làm mát vốn rất tốn kém trên mặt đất.

Kết quả xử lý sau đó sẽ được truyền qua mạng liên lạc laser đến các vệ tinh Starlink(STRLK). Dù vậy, để vận hành một mạng lưới vệ tinh quy mô lớn như một hạ tầng tính toán thực thụ, cần có đủ nguồn cung điện, giải pháp cho độ trễ truyền dữ liệu và thiết kế thiết bị phù hợp với điều kiện khắc nghiệt trong vũ trụ.

TokenPost từng đưa tin về việc SpaceX lên kế hoạch triển khai tối đa 1 triệu vệ tinh ở quỹ đạo thấp để xây dựng trung tâm dữ liệu AI trong không gian. Ở thời điểm đó, lịch trình triển khai cụ thể, chi phí và quy trình xin cấp phép vẫn chưa được xác nhận.

Sau đó, thông tin về việc lắp đặt hệ thống tính toán AI trên các vệ tinh Starmind cũng được hé lộ. TokenPost đã đưa tin về kế hoạch phóng lô vệ tinh AI đầu tiên vào quý 4 năm sau, cùng kế hoạch trang bị hệ thống chip AI được thiết kế riêng cho môi trường vũ trụ.

Một chòm vệ tinh lên tới 1 triệu chiếc có thể tạo thêm gánh nặng mới cho môi trường vũ trụ. Nếu va chạm giữa các vệ tinh tạo ra mảnh vỡ, nguy cơ va chạm dây chuyền lan sang các vệ tinh khác – hiện tượng được gọi là “hội chứng Kessler” – có thể gia tăng.

Một số ý kiến cho rằng mật độ vệ tinh ở quỹ đạo thấp đã ở mức bão hòa chỉ với khoảng 10.000 vệ tinh đang hoạt động hiện nay. Quản lý tuổi thọ vệ tinh và ngăn ngừa phơi nhiễm bức xạ cũng được xem là những bài toán kỹ thuật còn bỏ ngỏ.

Để đưa kế hoạch vào vận hành thực tế, cần có năng lực phóng đủ lớn để đưa số lượng vệ tinh khổng lồ lên quỹ đạo, cùng nguồn cung điện ổn định. Bên cạnh đó, cần xác nhận liệu chip AI có chịu được rung động, bức xạ và điều kiện nhiệt trong môi trường vũ trụ hay không.

Việc SpaceX nộp đơn lên FCC đánh dấu bước khởi đầu của quy trình cấp phép đối với hệ thống xử lý AI trong không gian. Tuy nhiên, đây mới là giai đoạn xin cấp phép vận hành, chưa đồng nghĩa với việc dịch vụ thương mại đã chính thức được triển khai.