75.000 việc làm sản xuất Mỹ biến mất, phiếu công đoàn dao động

Việc làm ngành sản xuất tại Mỹ đã giảm 75.000 vị trí kể từ tháng 1 năm ngoái, tương đương 0,6% tổng số lao động toàn ngành. Diễn biến này xuất hiện chỉ hai tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11 — cuộc bỏ phiếu toàn quốc đầu tiên mà Tổng thống Donald Trump không trực tiếp tranh cử — khiến giới quan sát đặt câu hỏi về việc lá phiếu của tầng lớp lao động chân tay, vốn là nền tảng ủng hộ công đoàn, đang lung lay.

Theo số liệu của Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS), mức giảm nói trên chiếm 0,6% tổng việc làm ngành sản xuất. Cũng theo thống kê của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), giá thực phẩm tháng 7 vừa qua đã tăng 3,0% so với cùng kỳ năm trước. Fortune đưa tin ngày 7 (giờ địa phương) rằng dưới nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump, khu vực liên bang cũng mất khoảng 400.000 việc làm, phần lớn trong số đó thuộc các vị trí có tổ chức công đoàn.

Tỷ lệ người lao động Mỹ tham gia công đoàn năm ngoái chỉ còn 10,0%, giảm mạnh so với mức 20,1% của năm 1983, tức đã giảm hơn một nửa sau hơn 40 năm. Hiện có khoảng 14,7 triệu người là đoàn viên công đoàn, trong đó tỷ lệ tham gia ở khu vực công (32,9%) cao hơn nhiều so với khu vực tư nhân (5,9%).

Fortune phân tích rằng △Michigan △Pennsylvania △Nevada là những bang chiến địa có tỷ lệ cử tri công đoàn cao hơn mức trung bình toàn quốc (10%), và lá phiếu tại các bang này được xem là biến số có thể quyết định đảng nào giành quyền kiểm soát Hạ viện lẫn Thượng viện.

Phần lớn đoàn viên công đoàn hiện nay thuộc thế hệ từng trực tiếp trải qua làn sóng "phi công nghiệp hóa" tại vùng New England, khu vực Ngũ Đại Hồ, Ohio và miền Tây Pennsylvania trong thập niên 1970-1980. Vào thập niên 1960, công đoàn gần như tuyệt đối ủng hộ đảng Dân chủ, nhưng theo Fortune, cục diện thay đổi sau cái gọi là "cuộc cách mạng Reagan" từ thập niên 1970, khi nhóm cử tri lao động chân tay da trắng dần ngả sang phe bảo thủ. Trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024, phần lớn đoàn viên công đoàn vẫn chọn ứng viên đảng Dân chủ, nhưng mức độ ủng hộ đã thu hẹp đáng kể so với trước.

◇ Phản ứng từ giới lao động và phán quyết của tòa án

Tháng 3 năm 2025, chính quyền Tổng thống Trump ban hành sắc lệnh hành pháp nhằm xóa bỏ các thỏa ước lao động tập thể áp dụng cho công chức liên bang. Liên đoàn Công chức Liên bang Mỹ (AFGE) phản đối gay gắt, tuyên bố động thái này "tước đoạt trái phép quyền thương lượng tập thể của hàng triệu người lao động liên bang". Phát ngôn này cho thấy giới công đoàn xem đây là một cuộc tấn công trực diện vào quyền lợi đã được thiết lập từ lâu.

Trong năm nay, một trọng tài độc lập đã ra phán quyết có lợi cho công đoàn đối với một phần nỗ lực né tránh thỏa ước lao động của chính quyền, còn tòa án liên bang tại Massachusetts hồi tháng 6 đã tuyên vô hiệu nỗ lực của chính quyền nhằm kiểm soát cuộc bầu cử nội bộ của các công đoàn liên bang. Việc liên tiếp vấp phải rào cản từ tòa án và quy trình trọng tài cho thấy chính sách lao động của chính quyền đang bị thử thách trên thực tế.

◇ Giới chuyên gia bất đồng quan điểm

Giới chuyên gia chưa thống nhất về việc liệu chính sách thuế quan có thực sự giúp việc làm ngành sản xuất phục hồi hay không. Nhà kinh tế học Laura Veldkamp (Laura Veldkamp) hồi tháng 7 nhận định thuế quan đã xóa bỏ lợi thế giá nhân công rẻ từ nước ngoài, qua đó giúp cải thiện lợi nhuận của một số doanh nghiệp sản xuất Mỹ. Đây là góc nhìn cho rằng chính sách bảo hộ đang phát huy tác dụng ở khía cạnh tài chính doanh nghiệp.

Ngược lại, chuyên gia phân tích Mark Zandi (Mark Zandi) của Moody's Analytics trong một phân tích cùng tháng cho rằng ngay cả khi sản xuất quay về Mỹ, hiệu ứng tạo việc làm mới vẫn hạn chế do quá trình tự động hóa và ứng dụng robot. Theo ông, công nghệ sản xuất càng hiện đại thì nhu cầu lao động càng giảm, và dù các ngành công nghệ, hàng không - quốc phòng có tăng trưởng thì quy mô việc làm tạo ra cũng không đáng kể.

Nhà nghiên cứu lao động Robert Forrant (Robert Forrant) thuộc Đại học Massachusetts Lowell nhận định "sự mệt mỏi và tâm lý cảnh giác sẽ thúc đẩy cử tri đến điểm bỏ phiếu". Ông cho rằng sự bất mãn tích tụ từ việc sản xuất suy giảm cộng với giá cả leo thang có thể chuyển hóa thành tỷ lệ đi bầu thực tế.

Fortune cho biết các khảo sát dư luận gần đây bắt đầu ghi nhận tín hiệu sụt giảm tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Trump trong các hộ gia đình có thành viên tham gia công đoàn. Đến nay, chính quyền vẫn chưa đưa ra kế hoạch cụ thể để hạ nhiệt giá cả. Có ý kiến cho rằng dù thuế quan giúp cải thiện lợi nhuận cho một số doanh nghiệp sản xuất, con đường dẫn tới việc giảm giá tiêu dùng vẫn chưa rõ ràng.

Nhận định này cũng nằm trong mạch diễn biến tương tự xu hướng tỷ lệ ủng hộ điều hành đất nước của Tổng thống Trump sụt giảm liên quan đến thông điệp kinh tế mà TokenPost từng đề cập trước đó. Trong chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2024, Tổng thống Trump từng cam kết hạ giá cả, phục hưng ngành sản xuất và tôn trọng quyền của người lao động, nhưng các số liệu thực tế giai đoạn 2025-2026 lại cho thấy việc làm sản xuất suy giảm, quyền thương lượng tập thể của công chức liên bang bị hạn chế, trong khi giá cả vẫn ở mức cao.

Hoạt động đầu tư lắp ráp ô tô và bán dẫn tại Mỹ của các doanh nghiệp sản xuất Hàn Quốc cũng chịu tác động từ những thay đổi trong chính sách thuế quan. Khi giá cả tại Mỹ tăng khiến sức mua của người tiêu dùng suy yếu, nhu cầu xuất khẩu của Hàn Quốc sang thị trường Mỹ có thể chậm lại theo đó.

Giới quan sát cho rằng nếu quyền kiểm soát Thượng viện và Hạ viện thay đổi sau cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11, phương hướng chính sách thương mại của Mỹ nhiều khả năng cũng sẽ được điều chỉnh lại.