Solana(SOL) hạ 9% mức đặt cọc, giai đoạn 1 lên mainnet

Solana(SOL) đã triển khai giai đoạn 1 của đợt cải tổ phí thuê (rent) trên mainnet, nhằm hạ mức cơ sở tính đặt cọc cho tài khoản on-chain. Giá trị cơ sở giảm từ 6.960 xuống 6.333 lamport, đánh dấu bước đầu tiên trong mục tiêu giảm tổng cộng 90%.

Quỹ Solana (Solana Foundation) cho biết trong tài liệu “Reduced Rent” rằng đề xuất SIMD-0437 sẽ hạ lamports_per_byte từ 6.960 xuống 696 qua 5 giai đoạn. Ngày 3/9/2026, giai đoạn 1 đã được áp dụng trên mainnet, trong khi giai đoạn 2 hiện đang chạy trên testnet.

Phí thuê (rent) của Solana không phải là khoản phí thu định kỳ. Đây là khoản đặt cọc có thể hoàn lại, được khóa tạm thời để duy trì tài khoản trên chuỗi, và số lamport này sẽ được hoàn trả khi tài khoản đóng.

Trọng tâm của đợt điều chỉnh lần này không nằm ở phí giao dịch, mà là hạ mức đặt cọc trả trước cần thiết để tạo và duy trì tài khoản. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến gánh nặng vốn ban đầu đối với các dịch vụ onboarding ví, dịch vụ thanh toán, hay các nền tảng cần tạo số lượng lớn tài khoản.

AMBCrypto đưa tin đợt cải tổ này có thể giải phóng khoảng 3,08 triệu SOL. Tuy nhiên, tài liệu của Quỹ Solana không xác nhận một con số cụ thể cho tổng lượng có thể thu hồi.

Trên mạng xã hội cũng lan truyền các con số khác như 3,06 triệu SOL, hay 319 triệu USD. Cách hiểu hợp lý hơn là con số 3,08 triệu SOL không phải là số liệu chính thức, mà chỉ là ước tính lượng có thể thu hồi nếu tất cả các giai đoạn được hoàn tất.

Về mặt kỹ thuật, đợt cải tổ này cũng không liên quan đến việc phân phối tự động. Theo tài liệu của Solana, tính năng WithdrawExcessLamports chỉ di chuyển phần SOL vượt quá mức tối thiểu miễn phí thuê tại các tài khoản token, tài khoản mint và tài khoản multisig.

Tính năng này không làm thay đổi số dư token hay tổng cung của mint. Nó cũng đòi hỏi phải đáp ứng các điều kiện quyền hạn như chủ sở hữu tài khoản, người có quyền với mint, hoặc người ký multisig, và không áp dụng cho tài khoản token gốc của SOL đã wrap (Wrapped SOL).

Cách gọi “airdrop” từng lan truyền trên thị trường, nhưng theo tài liệu giao thức, bản chất của đợt cải tổ này gần với việc điều chỉnh mức đặt cọc hơn là phát hành token mới. Người có quyền hạn chỉ có thể thu hồi lamport dư thừa tại một số tài khoản nhất định, chứ mạng lưới không tự động phân phối SOL cho tất cả.

TokenPost trước đó đưa tin Solana đã đưa phương án giảm 90% mức đặt cọc lưu trữ on-chain vào bản nâng cấp Agave 4.2. Kế hoạch khi đó còn nằm trên giấy tờ, nay đã chính thức khởi động trên mainnet qua giai đoạn 1.

Xét theo dòng thời gian, đợt cải tổ này được triển khai theo hình thức mở dần từng cổng tính năng. Mức cơ sở sẽ giảm tuần tự xuống 6.333, 5.080, 2.575, 1.322 và cuối cùng là 696, và chỉ khi cả 5 giai đoạn hoàn tất thì mức giảm tổng cộng 90% mới được phản ánh đầy đủ.

Solana Compass cho biết ngay sau khi giai đoạn 1 kích hoạt, phí thuê cho tài khoản token đã giảm xuống còn khoảng 0,20 USD. Đơn vị này cũng cho biết thêm rằng nếu toàn bộ 5 giai đoạn hoàn tất, mức phí có thể giảm xuống còn khoảng 0,016 USD, nhưng đây là con số dự kiến sau khi hoàn tất toàn bộ quá trình.

Tranh luận xung quanh việc giảm phí thuê xoay quanh hai vấn đề: tiết kiệm chi phí và nguy cơ gia tăng dữ liệu trạng thái (state data). Trong phân tích tháng 7/2026, Quỹ Solana nhận định rằng ngay cả khi mức giảm đạt 10 lần, việc sử dụng hết dung lượng lưu trữ dự phòng hiện tại vẫn cần tới khoảng 17 triệu USD vốn.

Ngược lại, trong các cuộc thảo luận của giới phát triển cũng xuất hiện lo ngại rằng nếu chi phí tạo tài khoản giảm quá thấp, dữ liệu trạng thái có thể tăng nhanh hơn dự kiến. Tài liệu của Quỹ Solana giải thích rằng để đề phòng tình huống này, một cổng tính năng dự phòng (fallback) đã được thiết lập, cho phép đưa lamports_per_byte trở lại mức 6.960 khi cần.

Các giai đoạn 3 đến 5 còn lại dự kiến sẽ được triển khai qua Agave 4.4 vào tháng 11/2026. Hiện tại, mainnet mới chỉ áp dụng giai đoạn 1, và khả năng thu hồi thực tế sẽ tùy thuộc vào loại tài khoản cũng như điều kiện quyền hạn.