BOK: Chính sách tiền tệ cần tính thêm rủi ro tài chính và kỳ vọng

Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (Bank of Korea, BOK) cho rằng khi thiết kế chính sách tiền tệ, cơ quan này không chỉ nhìn vào lạm phát và tăng trưởng mà còn phải phản ánh mức độ dễ tổn thương của hệ thống tài chính cùng cách các chủ thể kinh tế hình thành kỳ vọng.

Trong báo cáo phân tích kinh tế mang tên "Sự phát triển của chính sách tiền tệ sau khủng hoảng tài chính toàn cầu: Thiết kế chính sách có tính đến rủi ro tài chính và kỳ vọng" công bố ngày 1, BOK cho biết các thảo luận về chính sách tiền tệ kể từ sau khủng hoảng tài chính toàn cầu đã mở rộng phạm vi, bao gồm cả hệ thống tài chính và quá trình hình thành kỳ vọng.

Yoon Jin-woon (윤진운), chuyên viên nghiên cứu tại Phòng Nghiên cứu Kinh tế Vĩ mô thuộc Viện Nghiên cứu Kinh tế của BOK, giải thích trong báo cáo rằng khi rủi ro tài chính ở mức cao, một cú sốc xảy ra có thể khiến quá trình giảm đòn bẩy (deleveraging) và sự suy giảm tổng cầu cộng hưởng với nhau, làm suy thoái kinh tế trầm trọng hơn. Điều này đồng nghĩa nếu chính sách tiền tệ chỉ dựa vào việc hấp thụ cú sốc sau khi đã xảy ra, gánh nặng ổn định hóa sẽ ngày càng lớn.

Báo cáo nhận định khủng hoảng tài chính toàn cầu đã cho thấy rất khó đạt được ổn định kinh tế vĩ mô nếu chỉ dựa vào ổn định giá cả và tăng trưởng. Từ đó, giới học thuật bắt đầu bàn nhiều hơn về việc cần kết hợp hợp lý giữa chính sách tiền tệ và chính sách an toàn vĩ mô để ứng phó với rủi ro tài chính.

Lãi suất điều hành tác động rộng khắp tới tổng cầu và giá cả của toàn nền kinh tế. Trong khi đó, chính sách an toàn vĩ mô có thể can thiệp trực tiếp vào đòn bẩy và sự tích tụ rủi ro trong khu vực tài chính.

Báo cáo nhấn mạnh điều quan trọng là phải tính đến lợi thế so sánh và sự tương tác giữa hai loại chính sách này. Nếu chính sách an toàn vĩ mô kiềm chế được sự tích tụ rủi ro tài chính, chính sách tiền tệ sẽ có dư địa tập trung nhiều hơn vào ổn định giá cả và tăng trưởng.

Rủi ro tài chính được hiểu là trạng thái mà khi có cú sốc xảy ra, nguy cơ có thể lan rộng sang cả khu vực tài chính lẫn nền kinh tế thực. Chính sách an toàn vĩ mô là công cụ nhằm ngăn tình trạng vay nợ của hộ gia đình và tổ chức tài chính, giá tài sản, cũng như mức độ chấp nhận rủi ro bị tích tụ quá mức.

Kỳ vọng của các chủ thể kinh tế cũng được xem là biến số then chốt trong kênh truyền dẫn chính sách tiền tệ. Cùng một tín hiệu chính sách, nhưng cách hộ gia đình và doanh nghiệp tiếp nhận khác nhau có thể dẫn tới quyết định tiêu dùng và đầu tư khác nhau.

Báo cáo giải thích mức độ mà thông tin chính sách trong tương lai được phản ánh vào quyết định hiện tại phụ thuộc vào thời hạn của thông tin cũng như cách truyền đạt. Định hướng chính sách trước (forward guidance) được nêu như một ví dụ tiêu biểu.

Đáng chú ý, báo cáo cho rằng nếu các chủ thể kinh tế phản ứng thái quá trước biến động tăng trưởng và giá tài sản, rủi ro tài chính có thể tích tụ dần. Kỳ vọng lạc quan có thể kéo theo mở rộng tín dụng và giá tài sản tăng, và khi cú sốc xảy ra sau đó, tác động có thể lan sang nền kinh tế thực.

Cách thức truyền thông chính sách của ngân hàng trung ương cũng được xem là một vấn đề cần giải quyết. Báo cáo cho rằng ngân hàng trung ương không nên chỉ truyền đạt định hướng chính sách trong tương lai, mà cần giải thích thêm điều kiện áp dụng chính sách, triển vọng kinh tế và kênh lan truyền tác động.

Báo cáo cũng đề cập rằng khi tâm lý lạc quan của các chủ thể kinh tế lan nhanh, cần truyền tải cân bằng cả yếu tố bất định lẫn rủi ro suy giảm. Chính sách an toàn vĩ mô được đánh giá có thể đóng vai trò ngăn chặn tình trạng vay nợ đánh giá thấp rủi ro cũng như việc các tổ chức tài chính gia tăng mức độ chấp nhận rủi ro.

Báo cáo lần này tập trung vào việc mở rộng phạm vi thiết kế chính sách, hơn là bản thân việc điều chỉnh lãi suất điều hành. Điều này cũng gắn với việc BOK đang rà soát lại khái niệm tăng trưởng tiềm năng và lãi suất trung lập, cho thấy nỗ lực mở rộng các tiêu chí đánh giá chính sách tiền tệ.

Báo cáo kết luận: "Các nghiên cứu về chính sách tiền tệ sau khủng hoảng tài chính toàn cầu đang phát triển theo hướng xem xét đồng thời cả giá cả, tăng trưởng, hệ thống tài chính lẫn kỳ vọng của các chủ thể kinh tế." Theo đó, khi đánh giá hiệu quả và giới hạn của chính sách tiền tệ, cần nhìn nhận đồng thời rủi ro tài chính, sự tương tác giữa các công cụ chính sách và kênh truyền dẫn thông qua kỳ vọng.