EU ủng hộ trừng phạt Iran nhưng chưa tuyên bố gia nhập như Mỹ nói

Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đưa ra hai cách diễn giải khác nhau về việc châu Âu tham gia chiến dịch trừng phạt Iran. Trong khi Mỹ khẳng định EU đã chính thức gia nhập, văn bản công khai của Brussels chỉ dừng lại ở mức ủng hộ và cam kết hợp tác với chiến dịch do Mỹ dẫn đầu.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết trên X ngày 3 rằng “Liên minh châu Âu đã chính thức gia nhập Operation Economic Outcast”. Ông đánh giá cao “lập trường mạnh mẽ và sớm” của EU, đồng thời khẳng định sẽ cùng các đồng minh ngăn chính quyền Iran lợi dụng hệ thống tài chính quốc tế.

Trong khi đó, Cơ quan Hành động Đối ngoại châu Âu (EEAS) ra tuyên bố ngày 31 tháng 8, đề cập chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo của Iran, tình trạng bất ổn khu vực cũng như việc Iran hỗ trợ Nga. Tuyên bố hoan nghênh nỗ lực gây thêm “áp lực kinh tế”, bao gồm chiến dịch do Mỹ dẫn đầu, và cho biết sẽ phối hợp chặt chẽ với Mỹ, nhóm G7 và các đối tác quốc tế.

Tuy nhiên, tuyên bố này không có câu chữ nào khẳng định EU chính thức gia nhập chiến dịch của Mỹ. Đây là lý do giới quan sát đánh giá rằng, dựa trên văn bản công khai hiện tại, phản ứng của EU nghiêng về ủng hộ hơn là tham gia trực tiếp.

Euronews đưa tin Brussels chưa công bố biện pháp trừng phạt mới, cũng chưa có thông báo nào về việc đồng bộ danh sách trừng phạt của EU với các chỉ định trừng phạt của Mỹ. Để EU chính thức gia nhập chiến dịch trừng phạt của Mỹ về mặt thể chế, khối này cần tự thông qua biện pháp trừng phạt riêng và đạt đồng thuận giữa các nước thành viên.

Operation Economic Outcast là chiến dịch gây áp lực kinh tế lên Iran mà chính quyền Trump công bố ngày 24 tháng 8. Nhà Trắng mô tả đây là chiến dịch nhằm cắt đứt huyết mạch kinh tế của Iran.

Các lĩnh vực mục tiêu gồm tài sản số, công nghệ, vàng, hàng không và vận tải biển. TokenPost từng đưa tin Mỹ xác định 5 lĩnh vực, trong đó có tài sản số, là đối tượng rủi ro liên quan đến trừng phạt Iran.

Vấn đề này cũng gián tiếp liên quan đến thị trường tài sản mã hóa Hàn Quốc. Khi tài sản số nằm trong nhóm lĩnh vực rủi ro trừng phạt, các sàn giao dịch, dịch vụ ví và bên trung gian giao dịch phi tập trung cần rà soát chặt chẽ hơn mức độ tiếp xúc với các giao dịch liên quan Iran.

Dù vậy, chưa có căn cứ nào cho thấy vụ việc này tác động trực tiếp đến giá Bitcoin(BTC) hay Ethereum(ETH). Vấn đề nổi lên trước tiên là gánh nặng tuân thủ trừng phạt và giám sát mạng lưới thanh toán, chứ không phải biến động giá.

Áp lực nhắm vào Iran đang thể hiện rõ nhất ở lĩnh vực tài chính và vận chuyển dầu mỏ. Reuters dẫn dữ liệu từ công ty phân tích hàng hóa Kpler cho biết lượng dầu Iran được xếp lên tàu đã giảm còn khoảng 260.000 thùng/ngày.

Con số này giảm mạnh so với mức khoảng 1,7 triệu thùng/ngày cùng kỳ năm trước. Reuters cũng cho biết đồng rial Iran gần đây rơi xuống mức thấp kỷ lục, trong khi phía Iran cho biết lượng xăng dự trữ chỉ còn đủ dùng khoảng 2 tháng.

AP đưa tin chiến dịch gây áp lực của Mỹ vẫn đang ở giai đoạn đầu, tác động trừng phạt thực tế cho đến nay tập trung chủ yếu vào một chi nhánh ngân hàng gốc Ai Cập tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Giá xăng trung bình tại Mỹ đã vượt 4 USD/gallon (khoảng 5.428 won), còn lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz vẫn thấp hơn mức trước xung đột.

Iran đã lên tiếng phản đối. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei viết trên X rằng EU đang a dua theo cuộc “chiến kinh tế phi pháp” của Mỹ.

Mỹ tiếp tục xem sự ủng hộ công khai của EU là tín hiệu phối hợp quốc tế. Nhưng theo văn bản chính thức của EU, thay đổi được xác nhận cho đến nay chỉ dừng ở khuôn khổ trừng phạt hiện có và tuyên bố ý định hợp tác.