107 vụ điều tra rửa tiền nhắc tên Tornado Cash, chưa phải quy mô xử lý

Tornado Cash được nhắc đến trong 107 trên tổng số hơn 200 vụ điều tra rửa tiền on-chain giai đoạn 2025-2026. Tuy nhiên, đây chỉ là tần suất tên gọi xuất hiện trong các vụ điều tra, không phải quy mô dòng tiền bất hợp pháp mà giao thức này thực sự xử lý.

Finbold, dẫn số liệu tổng hợp điều tra on-chain của WazzCrypto, đưa tin ngày 4 (giờ địa phương) về tần suất các giao thức bảo mật quyền riêng tư xuất hiện trong các vụ điều tra rửa tiền. Theo đó, Railgun đứng thứ hai với 18 vụ, tiếp theo là NEAR Intents với 8 vụ.

Wasabi/WabiSabi CoinJoin xuất hiện trong 7 vụ, CoinJoin 5 vụ, còn Umbra và một giao thức bảo mật quyền riêng tư chưa được công bố tên mỗi giao thức 2 vụ. Hinkal, SilentSwap, Monero(XMR) và phiên bản shielded của Zcash(ZEC) mỗi giao thức chỉ xuất hiện 1 vụ.

Điểm mấu chốt nằm ở cách diễn giải con số 107. Cùng một giao thức có thể lặp lại trong nhiều vụ điều tra khác nhau, trong khi những giao thức chỉ xuất hiện ít lần vẫn có thể gắn với dòng tiền lớn hơn.

Vì vậy, số liệu này khó có thể hiểu là Tornado Cash chiếm ưu thế tuyệt đối về quy mô xử lý tiền bất hợp pháp. Tiêu chí chọn mẫu của WazzCrypto cũng chưa thể tái hiện đầy đủ chỉ dựa trên tài liệu công khai.

Tornado Cash là giao thức bảo mật mang tính chất mixer, giúp làm mờ mối liên kết giữa các lượt nạp và rút tiền của nhiều người dùng. Railgun thiên về lớp bảo mật on-chain dựa trên bằng chứng zero-knowledge, còn nhóm Wasabi dựa trên phương thức CoinJoin của Bitcoin(BTC).

CoinJoin là cách gộp nhiều giao dịch Bitcoin(BTC) thành một, nhằm làm mờ mối liên hệ giữa người gửi và người nhận. Công nghệ bảo mật dựa trên zero-knowledge được mô tả là cấu trúc cho phép xác minh việc đáp ứng một điều kiện nhất định mà không cần công khai toàn bộ nội dung giao dịch.

Bộ Tài chính Mỹ hồi tháng 8/2022 cho biết Tornado Cash đã được dùng để rửa hơn 7 tỷ USD tài sản số kể từ năm 2019. Đến ngày 21/3/2025, cơ quan này gỡ Tornado Cash khỏi danh sách trừng phạt, nhưng vẫn giữ quan ngại về rủi ro liên quan đến các vụ hack có liên hệ Triều Tiên và hoạt động rửa tiền.

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) năm 2023 cũng cho biết các đồng sáng lập Tornado Cash bị cáo buộc hỗ trợ chuyển hơn 1 tỷ USD tài sản số cho các đối tượng phạm tội. FBI cho biết trong số khách hàng có nhóm Lazarus, tổ chức có liên hệ với Triều Tiên.

Tranh cãi quanh Tornado Cash không chỉ dừng ở việc sử dụng công nghệ mà còn mở rộng sang trách nhiệm của nhà phát triển. TokenPost từng đưa tin rằng tâm điểm phiên tòa Tornado Cash đã mở rộng sang phạm vi trách nhiệm của nhà phát triển phần mềm mã nguồn mở.

Diễn biến sau lệnh gỡ trừng phạt cũng không đơn giản. Trường Kinh doanh Judge thuộc Đại học Cambridge (Cambridge Judge Business School), trong nghiên cứu công bố tháng 2/2026, phân tích rằng tỷ trọng giao dịch mixer trên Ethereum của Railgun đã tăng từ 13% năm 2022 lên 71% năm 2025.

Nghiên cứu này nhận định người dùng đã chuyển sang các giao thức có cấu trúc cho phép chứng minh nguồn tiền sạch sau lệnh trừng phạt. Điều này cho thấy thiết kế kết hợp khả năng ẩn danh với khả năng đáp ứng yêu cầu pháp lý được chú ý nhiều hơn là ẩn danh đơn thuần.

Chainalysis, trong báo cáo tháng 1/2026, cho biết các mạng lưới rửa tiền nói tiếng Trung đã xử lý 16,1 tỷ USD trong năm 2025, chiếm khoảng 20% tổng lượng rửa tiền on-chain được ghi nhận trong 5 năm qua.

Điều này cho thấy vấn đề rửa tiền không chỉ nằm ở các giao thức bảo mật quyền riêng tư mà còn gắn với hạ tầng rộng hơn, bao gồm giao dịch OTC, dịch vụ cờ bạc và mạng lưới trung gian. Mạng lưới rửa tiền nói tiếng Trung có liên hệ chặt với dòng tiền crypto, nên nhà đầu tư trong nước cũng cần theo dõi song song các tín hiệu rủi ro on-chain và thay đổi trong kiểm soát nạp/rút tại các sàn giao dịch.

Công nghệ bảo mật quyền riêng tư vẫn có nhu cầu hợp pháp. Nhiều lĩnh vực như thanh toán doanh nghiệp, trả lương, từ thiện hay bảo vệ ví cá nhân cần giữ kín đối tác giao dịch và số dư, trong khi cơ quan thực thi pháp luật lại xem mixer và công cụ ẩn danh là kênh rủi ro cao.

Số liệu lần này không phải là kết luận về bản thân công nghệ bảo mật quyền riêng tư, mà cho thấy thiết kế nào thường xuyên xuất hiện trong các vụ điều tra thực tế. Phiên xử lại của Roman Storm, đồng sáng lập Tornado Cash, hiện đã bị hoãn sang ngày 26/4/2027.