Xăng Mỹ tăng 34,3% sau 6 tháng, vượt đà tăng thời Ukraine

Giá xăng tại Mỹ đã tăng 1,033 USD/gallon trong 6 tháng đầu của cuộc xung đột Iran, vượt qua mức tăng của cùng giai đoạn 6 tháng sau khi Nga tấn công Ukraine năm 2022. Tỷ lệ tăng đạt 34,3%, cao hơn mức 9,9% ghi nhận theo cùng tiêu chí năm 2022.

Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) cho biết giá xăng thường (regular) trung bình theo tuần tại Mỹ đã tăng từ 3,015 USD/gallon vào ngày 2/3/2026 lên 4,048 USD/gallon vào ngày 24/8. Theo cùng chuỗi số liệu này, giá ngày 21/2/2022 là 3,530 USD/gallon, còn ngày 22/8/2022 là 3,880 USD/gallon.

Mốc so sánh trong bài là giá xăng thường trung bình theo tuần trên toàn quốc Mỹ do EIA công bố. Giá xăng có thể khác nhau tùy chuỗi số liệu, như xăng thường, tất cả các loại, hay trung bình theo khu vực. Mức đỉnh 4,56 USD sau khi Nga tấn công Ukraine từng xuất hiện trong một số bản tin không khớp với chuỗi số liệu này. Theo chuỗi giá xăng thường toàn quốc của EIA, đỉnh năm 2022 là 5,006 USD/gallon, ghi nhận vào ngày 13/6.

Nguyên nhân đằng sau đà tăng giá là gián đoạn nguồn cung tại Trung Đông. Trong phân tích ngày 7/4, EIA cho biết giá dầu Brent kỳ hạn quý I/2026 đã tăng từ 61 USD lên 118 USD/thùng, đồng thời cho rằng hành động quân sự tại Trung Đông ngày 28/2 và việc eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa đã đẩy giá dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ đi lên. Rủi ro gián đoạn lưu thông qua eo biển Hormuz trước đó từng nhiều lần được nhắc đến như một yếu tố tác động đến biến động giá dầu quốc tế.

Giá xăng không chỉ chịu tác động từ giá dầu thô, mà còn phụ thuộc vào biên lợi nhuận lọc dầu, chi phí phân phối, thuế và cung cầu theo khu vực. Đây là lý do vì sao cùng một cú sốc địa chính trị nhưng mức tăng của dầu thô và xăng không giống nhau. Với người tiêu dùng Mỹ, giá bán tại trạm xăng tác động trực tiếp đến cảm nhận về lạm phát hơn là giá dầu kỳ hạn.

Giá xăng mà người tiêu dùng cảm nhận cũng vẫn ở mức trên 4 USD. Trong bài đăng blog ngày 24/8, GasBuddy cho biết giá xăng trung bình tại Mỹ đạt 4,05 USD/gallon, tăng 2,9 cent so với tuần trước đó. Con số này được tổng hợp từ hơn 12 triệu lượt báo cáo giá tại hơn 150.000 trạm xăng.

Tuy nhiên, khó có thể khẳng định phản ứng của toàn thị trường dầu thô cho thấy "xung đột Iran tác động mạnh hơn chiến sự Ukraine". Trong bài đăng blog ngày 27/7, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) phân tích rằng cú sốc nguồn cung từ chiến sự Iran lớn hơn so với chiến sự Ukraine, nhưng mức tăng giá lại tương đối hạn chế. Theo ECB, tồn kho, độ co giãn của nhu cầu và các cơ chế đệm của thị trường là nguyên nhân khiến phản ứng giá khác nhau.

Trong thông cáo báo chí ngày 7/7, EIA cũng cho biết lưu lượng qua eo biển Hormuz đã tăng trở lại sau khi Mỹ và Iran đạt biên bản ghi nhớ vào ngày 18/6. Trong Báo cáo Triển vọng Năng lượng Ngắn hạn tháng 7, EIA nhận định sản lượng và dòng chảy thương mại dầu thô toàn cầu sẽ tiến gần mức trước xung đột vào cuối năm, đồng thời dự báo giá xăng trung bình tại Mỹ trong nửa cuối năm có thể ở khoảng 3,60 USD/gallon.

Trên các thị trường dự đoán, khả năng dầu thô lập đỉnh lịch sử mới được đánh giá thấp hơn. Trang thị trường dự đoán về đỉnh giá dầu thô lịch sử trên Lines.com cho thấy xác suất dầu thô lập đỉnh mới trước ngày 31/12 là 12,5%, còn trước ngày 30/9 chỉ 2%. Đây là các xác suất phản ánh giá thị trường tại thời điểm khảo sát và có thể thay đổi theo diễn biến cung cầu năng lượng cũng như tình hình Trung Đông sắp tới.

Thị trường Hàn Quốc cũng chịu ảnh hưởng đồng thời từ giá dầu thô, giá sản phẩm lọc dầu và tỷ giá hối đoái. Khi giá dầu quốc tế tăng, gánh nặng giá nhập khẩu và chi phí vận chuyển sẽ lớn hơn, và nếu đồng won suy yếu cùng lúc, áp lực lên giá sản phẩm dầu mỏ trong nước cũng có thể tăng thêm. Tuy nhiên, tốc độ phản ánh vào giá tiêu dùng còn tùy thuộc cơ cấu thuế, chính sách trợ giá của từng quốc gia và tình trạng tồn kho của các công ty lọc dầu.

Trước đó, TokenPost từng đưa tin giá dầu Brent tăng 5% trong một ngày khi lo ngại về eo biển Hormuz bùng phát trở lại. Vào thời điểm đó, thị trường cũng đồng thời phản ánh rủi ro lưu thông tại Trung Đông và khả năng gián đoạn nguồn cung dầu thô. So sánh giá xăng lần này cho thấy cú sốc trên thị trường dầu thô đã lan sang giá tiêu dùng tại Mỹ như thế nào.

Số liệu giá xăng theo tuần tiếp theo của EIA sẽ được cập nhật trong thống kê giá sản phẩm dầu mỏ công bố hàng tuần. Thị trường sẽ theo dõi xem giá xăng nửa cuối năm có giảm về mức giữa 3 USD/gallon như dự báo của EIA hay không, cũng như liệu sự phục hồi lưu thông qua eo biển Hormuz và dòng chảy sản xuất dầu thô có phản ánh vào giá thực tế hay không.