Đàm phán Mỹ-Canada đổ vỡ, Mexico vẫn lạc quan về thuế quan với Mỹ

Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum giữ quan điểm lạc quan về đàm phán thương mại với Mỹ, ngay sau khi đàm phán giữa Mỹ và Canada đổ vỡ. Bà nhấn mạnh Mexico vẫn còn một kênh đàm phán riêng với Washington, không bị cuốn theo diễn biến của Canada.

Theo tờ La Jornada, tại họp báo thường kỳ ngày 24, Tổng thống Sheinbaum cho biết Bộ trưởng Kinh tế Marcelo Ebrard đang ở lại Washington trong tuần này để tiếp tục thảo luận với phía Mỹ. Bà cũng nhận định “bất đồng thuế quan” giữa Mỹ và Canada sẽ không tác động trực tiếp đến kinh tế Mexico.

Phát biểu này được đưa ra giữa lúc trật tự thương mại Bắc Mỹ một lần nữa chao đảo. Ngày 22, Mỹ và Canada chính thức xác nhận đàm phán thương mại đổ vỡ. Mỹ áp thuế 50% lên khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada, trong khi Canada tuyên bố sẽ áp thuế trả đũa lên thép, thiết bị điện tử và một số mặt hàng Mỹ khác từ ngày 8 tháng 9.

Canada đổ lỗi cho Mỹ về việc đàm phán đổ vỡ. Thủ tướng Canada Mark Carney nói “điều kiện Mỹ đưa ra vào phút chót là bất công bằng và phi kinh tế”. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer gọi việc đổ vỡ với Canada là “cơ hội bị bỏ lỡ” và cho biết hiện chưa có lịch đàm phán tiếp theo.

Mexico đang nhấn mạnh mình có một kênh đàm phán khác với Canada. Bộ trưởng Ebrard ngày 21 nói Mexico kỳ vọng đạt kết quả “tương đồng ở nhiều điểm” với nội dung đã bàn trong đàm phán Mỹ-Canada. Đồng thời, ông khẳng định Mexico đang đàm phán theo kênh riêng, và cần chờ kết quả đàm phán của Canada được công bố mới có thể đánh giá toàn cảnh.

Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA) là khung thương mại tự do Bắc Mỹ, quy định các quy tắc thương mại và đầu tư giữa ba nước. Tại Canada, hiệp định này còn được gọi là CUSMA, còn tại Mexico gọi là T-MEC. Ngoài thuế quan, USMCA còn chi phối quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn linh kiện ô tô và tiêu chuẩn lao động, ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi cung ứng khu vực.

Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ cho biết trong tuyên bố chung ngày 23 tháng 7 rằng Mỹ và Mexico sẽ tổ chức vòng đàm phán song phương lần thứ 4 tại Washington vào tháng 9 năm 2026. Chương trình nghị sự gồm an ninh năng lượng, lao động, nông nghiệp, dịch vụ thanh toán điện tử, thép-nhôm và ô tô, cho thấy đàm phán không chỉ dừng ở điều chỉnh thuế quan đơn thuần mà còn bàn đến chuỗi cung ứng Bắc Mỹ và quy tắc xuất xứ.

Về lịch trình thuế quan, TokenPost trước đó đã đưa tin về lịch áp thuế 50% với Canada, theo đó Nhà Trắng công bố mức thuế bổ sung 50% với một số mặt hàng Canada có hiệu lực từ 0 giờ 1 phút ngày 19 tháng 8. Ngoài ra, Tổng thống Trump ngày 24 thông báo trên mạng xã hội sẽ áp thuế 50% với ô tô, xe tải và linh kiện ô tô nhập từ Canada, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2027.

Canada và Mexico có lợi ích khác nhau trong chuỗi cung ứng Bắc Mỹ. Canada đang va chạm trực tiếp với Mỹ ở các lĩnh vực thép, ô tô, sữa và rượu. Mexico, với vai trò cứ điểm sản xuất ô tô và thiết bị điện tử ngày càng lớn, vẫn còn vướng các biến số về quy tắc xuất xứ và nghi vấn hàng hóa quá cảnh.

Bình luận: sự lạc quan của Tổng thống Sheinbaum không đồng nghĩa với việc thỏa thuận sắp đạt được, mà gần với thông điệp rằng Mexico vẫn còn dư địa đàm phán riêng dù Canada đã đổ vỡ. La Jornada cho biết Mỹ đang cảnh giác với khả năng hàng điện tử châu Á quá cảnh qua Mexico. Vì vậy Mexico phải cân bằng giữa việc mở rộng xuất khẩu sang Mỹ và nghi vấn xuất khẩu vòng qua nước thứ ba.

Thị trường cũng phản ánh phần nào căng thẳng thương mại Bắc Mỹ. Investing.com ngày 24 cho biết đồng đô la Canada giảm khoảng 0,2% trong phiên sáng, trong khi đô la Mỹ giao dịch quanh mức 1,38 CAD. El Economista đưa tin đồng peso Mexico giảm còn 16,9530 peso đổi 1 USD, với căng thẳng thương mại Bắc Mỹ và kỳ đánh giá song phương Mỹ-Mexico vào tháng 9 được xem là yếu tố gây áp lực.

Phản ứng trong ngành khá trái chiều. Phòng Thương mại Canada lo ngại các biện pháp trả đũa và thuế bổ sung có thể ảnh hưởng đến việc làm và hoạt động doanh nghiệp. Trong khi đó, Thủ hiến bang Ontario Doug Ford lại ủng hộ cách tiếp cận trả đũa của Canada.

Với nhà đầu tư, biến động tâm lý tài sản rủi ro và chi phí chuỗi cung ứng đáng chú ý hơn bản thân mức thuế. Nếu đàm phán Bắc Mỹ quanh ô tô, thép và thiết bị điện tử kéo dài, đồng đô la, các đồng tiền mới nổi, hợp đồng tương lai chứng khoán và giá hàng hóa có thể biến động theo. Tuy nhiên, phạm vi giảm thuế cụ thể và thời điểm có hiệu lực trong đàm phán của Mexico vẫn chưa được công bố.

Lịch trình đã xác nhận tiếp theo là thuế trả đũa của Canada vào ngày 8 tháng 9 và vòng đàm phán song phương Mỹ-Mexico lần thứ 4 vào tháng 9 năm 2026. Các điều kiện chi tiết liên quan đến chuỗi cung ứng ô tô, thép và thiết bị điện tử dự kiến sẽ được bàn tiếp trong quá trình đàm phán này.