546,9 triệu OP tái phân bổ, niềm tin quản trị Optimism bị thử thách

Một đề xuất tái phân loại 546,9 triệu OP token thưởng airdrop người dùng còn lại sang Quỹ hệ sinh thái chiến lược do quỹ Optimism Foundation quản lý đã được thông qua, khiến tính độc lập của quá trình bỏ phiếu DAO và nguy cơ xung đột lợi ích trở thành tâm điểm tranh cãi trong cộng đồng Optimism(OP). Toàn bộ airdrop đã phân phối trước đó không bị ảnh hưởng, nhưng việc thay đổi mục đích sử dụng phần token còn lại dành cho người dùng đã làm dấy lên lo ngại về cam kết phân bổ và niềm tin vào cơ chế quản trị.

Nền tảng quản trị Agora của Optimism ghi nhận đề xuất này nhận được 17.973.915 phiếu thuận và 10.930.696 phiếu chống, vượt ngưỡng túc số 16.540.389 phiếu và tỷ lệ đồng thuận tối thiểu 51%. TokenPost trước đó đã đưa tin đề xuất tái phân loại 546,9 triệu OP đã được thông qua trong cuộc bỏ phiếu của Optimism.

Điểm gây tranh cãi không nằm ở kết quả cuối cùng mà ở cách kết quả bị đảo ngược vào phút chót. Theo TechFlow, khoảng 17 phút trước khi kết thúc bỏ phiếu, đội ngũ phát triển cốt lõi Test in Prod đã bỏ 8,49 triệu phiếu thuận, kéo tỷ lệ đồng thuận từ 45,77% lên 61,84%. Test in Prod được giới thiệu là một trong những đội ngũ phát triển cốt lõi nhận tài trợ từ Optimism Collective.

Nội dung cốt lõi của đề xuất là chuyển 546,9 triệu OP còn lại trong hạng mục airdrop người dùng sang Quỹ hệ sinh thái chiến lược do quỹ Optimism Foundation trực tiếp quản lý. Theo số liệu TechFlow công bố, lượng token này tương đương 12,7% tổng cung và khoảng 24% lượng lưu hành. Tại thời điểm đưa tin, giá trị số OP này vào khoảng 49,7 triệu USD (tương đương gần 69,4 tỷ đồng).

Quỹ Optimism Foundation khẳng định 269,1 triệu OP đã phân phối qua 5 đợt airdrop trước đó hoàn toàn không bị tác động. Quỹ cho biết nguồn quỹ mới có thể được dùng để mở rộng việc ứng dụng OP Mainnet và OP Enterprise, xây dựng quan hệ đối tác, cũng như thúc đẩy hoạt động on-chain và thanh khoản.

Lý lẽ mà quỹ đưa ra xoay quanh sự thay đổi giai đoạn tăng trưởng. Ở giai đoạn đầu, các đợt airdrop quy mô lớn từng là công cụ thu hút người dùng, nhưng hiện tại, việc mở rộng ứng dụng từ doanh nghiệp, tổ chức và phát triển OP Stack mới là ưu tiên hàng đầu. TechFlow dẫn ra các ví dụ như Vision Chain của Bitpanda, biên bản ghi nhớ về chuỗi GIWA (GIWA Chain) của Dunamu, và hoạt động của Ether.fi trên OP Mainnet.

DAO là mô hình mà người nắm giữ token hoặc đại diện được ủy quyền bỏ phiếu quyết định hướng vận hành giao thức, khác với hội đồng quản trị doanh nghiệp hay đại hội cổ đông vốn tập trung quyền quyết định vào một nhóm nhỏ. Nhưng trên thực tế, các cuộc bỏ phiếu DAO vẫn chịu ảnh hưởng từ sự tập trung quyền biểu quyết, cơ chế ủy quyền, cũng như tầm ảnh hưởng của quỹ và đội ngũ phát triển. Sự việc lần này được xem là ví dụ điển hình cho căng thẳng cấu trúc đó.

Phía phản đối chủ yếu chỉ trích phạm vi quyền hạn và cơ chế trách nhiệm giải trình. Tổ chức phân tích layer 2 của Ethereum(ETH), L2BEAT, bỏ phiếu chống với lý do quyền hạn trao cho quỹ quá rộng, trong khi mối liên hệ giữa việc phân bổ token và lợi ích của người nắm giữ OP chưa được làm rõ. Hiệu quả thực tế của các khoản đối tác trước đây có được đánh giá công khai đầy đủ hay không cũng là vấn đề được đặt ra.

Nhà nghiên cứu độc lập Polynya cho rằng việc giao khoảng 24% lượng lưu hành cho quỹ toàn quyền quyết định dựa trên những cam kết còn mơ hồ khó có thể coi là một quyết định có trách nhiệm. Trong cộng đồng cũng xuất hiện câu hỏi liệu có hợp lý hay không khi tiếp tục chuyển phần airdrop người dùng còn lại sang quỹ hệ sinh thái, trong khi quỹ này vốn đã được phân bổ một lượng OP đáng kể.

Tranh cãi lần này không đơn thuần là chuyện tỷ lệ tham gia bỏ phiếu. Túc số và điều kiện bỏ phiếu đều đã được đáp ứng, nhưng vấn đề cốt lõi nằm ở việc lá phiếu vào phút chót của đội ngũ phát triển cốt lõi được quỹ tài trợ đã làm thay đổi kết quả. Trong mô hình quản trị doanh nghiệp truyền thống, việc các bên liên quan tránh tham gia biểu quyết vì xung đột lợi ích thường được thảo luận rõ ràng, nhưng tiêu chuẩn này chưa thực sự được thiết lập trong các cuộc bỏ phiếu DAO.

Theo tài liệu token của Optimism, 19% tổng cung OP được dành cho airdrop người dùng. Việc tái phân loại lần này không đảo ngược các đợt airdrop đã thực hiện, nhưng làm thay đổi mục đích sử dụng của phần token người dùng còn lại. Vì vậy, trọng tâm tranh luận không nằm ở giá token mà nghiêng về cam kết phân bổ và niềm tin vào quản trị.

Vấn đề này cũng không hoàn toàn xa lạ với người dùng trong nước, khi biên bản ghi nhớ về chuỗi GIWA của Dunamu được nhắc đến như một ví dụ, cho thấy việc mở rộng ứng dụng doanh nghiệp dựa trên OP Stack có thể liên quan đến cả các doanh nghiệp Hàn Quốc. Tuy nhiên, mối liên hệ trực tiếp giữa biên bản ghi nhớ này và việc triển khai thực tế lượng token vừa được tái phân loại vẫn cần được xác nhận thêm.

TokenPost trước đó cũng đã đưa tin về việc đề xuất tái phân bổ khoản dự trữ airdrop trị giá 49,7 triệu USD sang Quỹ hệ sinh thái chiến lược được thông qua. Vào thời điểm đó, tranh cãi về tính minh bạch xoay quanh lá phiếu của đội ngũ phát triển cốt lõi Test in Prod và việc mở rộng quyền hạn của quỹ cũng đã được đặt ra.

Hệ sinh thái Optimism hiện đang đẩy mạnh việc mở rộng OP Mainnet và OP Enterprise. Sau cuộc bỏ phiếu lần này, vấn đề còn lại là làm thế nào để xây dựng tiêu chuẩn giải ngân cho Quỹ hệ sinh thái chiến lược, cách đánh giá hiệu quả sử dụng, cũng như quy tắc tránh xung đột lợi ích trong các cuộc bỏ phiếu có liên quan đến các bên hưởng lợi.